Πρόταση για την αναθεώρηση σειράς θεμελιωδών διατάξεων του Συντάγματος κατέθεσε το βράδυ της Τρίτης (2/6) στη Βουλή η Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας, φέροντας τις υπογραφές 155 βουλευτών του κόμματος.
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, το πολιτικό στίγμα της οποίας παρουσίασε ο Πρωθυπουργός, η πρωτοβουλία αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό του καταστατικού χάρτη της χώρας, ώστε να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις σύγχρονες τεχνολογικές, κοινωνικές και θεσμικές προκλήσεις.
Στο επίκεντρο της αναθεωρητικής πρότασης βρίσκονται σημαντικές παρεμβάσεις στη λειτουργία των θεσμών και της δημόσιας διοίκησης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η ριζική αναμόρφωση της διαδικασίας διερεύνησης της ποινικής ευθύνης υπουργών και υφυπουργών (Άρθρο 86), με ενισχυμένη συμμετοχή της Δικαιοσύνης και κατάργηση της αρμοδιότητας της Βουλής να διενεργεί προκαταρκτική εξέταση. Παράλληλα, προτείνεται η επιλογή της ηγεσίας των Ανωτάτων Δικαστηρίων από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική εμπλοκή.
Στον τομέα της Ανώτατης Εκπαίδευσης, η πρόταση προβλέπει τη δυνατότητα παροχής πανεπιστημιακής εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού χαρακτήρα με πλήρη αυτοδιοίκηση, υπό την εποπτεία του κράτους, μέσω της αναθεώρησης του Άρθρου 16.
Παράλληλα, προτείνεται η καθιέρωση μίας και μοναδικής εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση του υπερκομματικού χαρακτήρα του θεσμού.
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στη δημόσια διοίκηση, καθώς εισάγεται η υποχρεωτική αμφίδρομη αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων με κριτήριο την αποδοτικότητα, ενώ κατοχυρώνεται συνταγματικά και η λειτουργία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.
Η πρόταση περιλαμβάνει ακόμη ειδική πρόβλεψη για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτει η Τεχνητή Νοημοσύνη, με γνώμονα την προστασία των ατομικών ελευθεριών, καθώς και συνταγματικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Επιπλέον, θεσμοθετείται η δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος μέσω επιστολικής ψήφου και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός της ελληνικής επικράτειας.
Όπως υπογραμμίζεται στην αιτιολογική έκθεση, η πρόταση διαμορφώθηκε έπειτα από τετράμηνη εσωκομματική διαβούλευση και φιλοδοξεί να αποτελέσει τη βάση για έναν ευρύ και ουσιαστικό διάλογο γύρω από τη συνταγματική αναθεώρηση.
Αντιδράσεις από την αντιπολίτευση
Παρά το γεγονός ότι η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης προϋποθέτει ευρύτερες κοινοβουλευτικές συναινέσεις, τα κόμματα της αντιπολίτευσης εμφανίζονται ήδη έτοιμα για πολιτική αντιπαράθεση ενόψει των σχετικών κοινοβουλευτικών διαδικασιών.
Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρίσκονται κυρίως η πρόταση για σύνδεση της μονιμότητας στο Δημόσιο με την αξιολόγηση, οι αλλαγές στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, η καθιέρωση εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας αντί δύο πενταετών, καθώς και η συνταγματική κατοχύρωση δημοσιονομικού «κόφτη».
Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ, Δημήτρης Μάντζος, χαρακτήρισε «έως και υποκριτική» τη στάση της κυβέρνησης, υποστηρίζοντας ότι η Νέα Δημοκρατία ζητά την αναθεώρηση διατάξεων του Συντάγματος τις οποίες, όπως είπε, εξακολουθεί να αξιοποιεί καταχρηστικά για την προστασία υπουργικών στελεχών.
Στις επικρίσεις απάντησε ο Γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της ΝΔ, Μάξιμος Χαρακόπουλος, καλώντας το ΠΑΣΟΚ να στηρίξει την πρόταση απομάκρυνσης της Βουλής από τη διαδικασία συγκρότησης προανακριτικών επιτροπών. Όπως ανέφερε, η απόφαση για την παραπομπή ή μη πολιτικών προσώπων θα πρέπει να λαμβάνεται από ανεξάρτητο δικαστικό όργανο, με τη Βουλή να διατηρεί τον τελικό λόγο μέσω της ψήφου της.
Από την πλευρά του ΚΚΕ, ο ευρωβουλευτής Λευτέρης Νικολάου-Αλαβάνος υποστήριξε ότι οι προτεινόμενες αλλαγές αποτρέπουν τη συζήτηση για άλλα κρίσιμα άρθρα, κάνοντας ειδική αναφορά στα ζητήματα των ιδιωτικών πανεπιστημίων και της μονιμότητας στο Δημόσιο.
Επικριτικός εμφανίστηκε και ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος, ο οποίος κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιλέγει να επικεντρωθεί στη συνταγματική αναθεώρηση αντί να δώσει προτεραιότητα στην αντιμετώπιση της ακρίβειας και των καρτέλ.
Την ίδια ώρα, κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η πρωτοβουλία για τη συνταγματική αναθεώρηση αποτυπώνει έναν σχεδιασμό με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, υπογραμμίζοντας ότι η κυβέρνηση επιδιώκει, παράλληλα με τη διαχείριση των ζητημάτων της καθημερινότητας, να προωθήσει θεσμικές αλλαγές που θα επηρεάσουν τη λειτουργία του κράτους τα επόμενα χρόνια.
