Η ΕΕ σχεδιάζει πρωτοφανές μοντέλο «μερικής ένταξης» της Ουκρανίας – Στόχος το 2027.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επεξεργάζεται ένα άνευ προηγουμένου σχέδιο που θα μπορούσε να δώσει στην Ουκρανία μια μορφή μερικής συμμετοχής στην ΕΕ ήδη από το 2027, ακόμη και από το επόμενο έτος, καθώς οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να ενισχύσουν τη θέση του Κιέβου στην Ευρώπη και να το απομακρύνουν οριστικά από τη σφαίρα επιρροής της Μόσχας, σύμφωνα με δέκα αξιωματούχους και διπλωμάτες.
Τέσσερα χρόνια μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και με το Κίεβο να πιέζει για ένταξη στην ΕΕ έως το 2027 —η οποία θα μπορούσε να ενταχθεί και σε μια συμφωνία ειρήνης με το Κρεμλίνο— η ιδέα, που βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, σηματοδοτεί μια δραστική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Ένωση εντάσσει νέα κράτη-μέλη. Το σχέδιο προβλέπει ότι η Ουκρανία θα αποκτήσει θέση «στο τραπέζι» της ΕΕ πριν ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την πλήρη απόκτηση των προνομίων της ένταξης.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και η ουκρανική κυβέρνηση συμφωνούν ότι το αίτημα ένταξης της Ουκρανίας είναι επείγον. Η Ρωσία είναι πιθανό να προσπαθήσει να «σταματήσει την πορεία μας προς την ΕΕ», δήλωσε την Παρασκευή στο Κίεβο ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ερωτηθείς για τη σημασία της επίσημης κατοχύρωσης μιας ημερομηνίας ένταξης το 2027.
«Γι’ αυτό λέμε: ορίστε ημερομηνία. Γιατί συγκεκριμένη ημερομηνία; Επειδή αυτή η ημερομηνία θα υπογραφεί από την Ουκρανία, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία», τόνισε.
Η ιδέα της ΕΕ θυμίζει το σχέδιο της «Ευρώπης πολλών ταχυτήτων» που έχει παρουσιάσει επανειλημμένα ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν από το 2017. Η πιο πρόσφατη εκδοχή του έχει λάβει ανεπίσημα την ονομασία «αντίστροφη διεύρυνση», σύμφωνα με έναν αξιωματούχο της ΕΕ και δύο Ευρωπαίους διπλωμάτες, καθώς ουσιαστικά φέρνει τα κράτη εντός της Ένωσης στην αρχή και όχι στο τέλος της διαδικασίας συμμόρφωσης με τα κριτήρια ένταξης.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, το σχέδιο είναι ελκυστικό επειδή δίνει στο Κίεβο τον απαραίτητο χρόνο για να ολοκληρώσει μεταρρυθμίσεις στους δημοκρατικούς θεσμούς, τη Δικαιοσύνη και το πολιτικό σύστημα, μειώνοντας παράλληλα τον κίνδυνο να εγκαταλείψει την ευρωπαϊκή του προοπτική. Ωστόσο, τα εμπόδια παραμένουν, με κυριότερο τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος αντιτίθεται σθεναρά στην ένταξη της Ουκρανίας.
Βάσει συνομιλιών με πέντε διπλωμάτες από διαφορετικές χώρες, τρεις αξιωματούχους της ΕΕ και δύο Ουκρανούς αξιωματούχους —οι οποίοι μίλησαν ανώνυμα λόγω της εμπιστευτικότητας των διαβουλεύσεων— το POLITICO εντόπισε πέντε βασικά βήματα.
Βήμα 1: Προετοιμασία της Ουκρανίας
Η ΕΕ έχει ήδη ξεκινήσει να «επισπεύδει» την ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας, παρέχοντας στο Κίεβο ανεπίσημη καθοδήγηση για τις διαπραγματευτικές «δέσμες» — τα νομικά στάδια προς την ένταξη.
Ήδη έχουν δοθεί πληροφορίες για τρεις από τις έξι διαπραγματευτικές δέσμες. Σε άτυπη σύνοδο των υπουργών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στην Κύπρο τον Μάρτιο, η ΕΕ σκοπεύει να παρουσιάσει και επιπλέον δέσμες σε ουκρανική αντιπροσωπεία.
«Παρά τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες και εν μέσω της συνεχιζόμενης ρωσικής επιθετικότητας, η Ουκρανία επιταχύνει τις μεταρρυθμιστικές της προσπάθειες», δήλωσε στο POLITICO η υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κύπρου, Μαριλένα Ραούνα. Η συνάντηση της 3ης Μαρτίου θα στοχεύσει στην επαναβεβαίωση αυτής της στήριξης.
Ωστόσο, «δεν θα υπάρξουν συντομεύσεις», ξεκαθάρισε αξιωματούχος της ΕΕ. Το ίδιο μήνυμα επανέλαβαν και ανώτεροι διπλωμάτες χωρών που στηρίζουν σθεναρά την Ουκρανία.
«Η ένταξη στην ΕΕ αποδίδει μόνο αν προηγηθεί ο μετασχηματισμός μέσω της διεύρυνσης — αυτή είναι η πραγματική υπερδύναμη της ΕΕ», σημείωσε ένας αξιωματούχος. «Η Κομισιόν πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη ταχύτητας και στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις».
Από την πλευρά του, το Κίεβο δηλώνει έτοιμο.
«Θα είμαστε τεχνικά έτοιμοι έως το 2027», είπε ο Ζελένσκι. «Μιλάμε για το τέλος του πολέμου και ταυτόχρονες εγγυήσεις ασφαλείας. Και για εμάς, η ΕΕ είναι εγγυήσεις ασφάλειας».
Βήμα 2: Δημιουργία «ελαφριάς» ένταξης στην ΕΕ
Οι κυβερνήσεις της ΕΕ έθεσαν ερωτήματα στην πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε συνάντηση στις Βρυξέλλες την Παρασκευή, σχετικά με το πώς μπορεί να ξεμπλοκάρει η διεύρυνση.
Η ίδια παρουσίασε διάφορα σενάρια, μεταξύ των οποίων και η «αντίστροφη διεύρυνση».
«Θα ήταν μια επαναβαθμονόμηση της διαδικασίας: πρώτα μπαίνεις και μετά αποκτάς σταδιακά δικαιώματα και υποχρεώσεις», ανέφερε αξιωματούχος της ΕΕ. «Χρειάζεται επανεξέταση της διαδικασίας ένταξης με βάση τις σημερινές συνθήκες».
Ο στόχος δεν είναι η χαλάρωση των κριτηρίων, αλλά η αποστολή ενός ισχυρού πολιτικού μηνύματος — όχι μόνο προς την Ουκρανία, αλλά και προς χώρες όπως η Μολδαβία και η Αλβανία.
«Είναι κρίσιμο να σταλεί ένα πολιτικό μήνυμα», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Ο πόλεμος διαρκεί τέσσερα χρόνια. Οι Ουκρανοί χρειάζονται στήριξη — πολιτική και ψυχολογική».
Αν και ο Ζελένσκι έχει απορρίψει στο παρελθόν καθεστώς «δεύτερης κατηγορίας», αξιωματούχος εκτιμά ότι το Κίεβο θα μπορούσε να αποδεχθεί μια λύση που θα κατοχυρώνει θεσμικά την πορεία ένταξης.
Βήμα 3: Αναμονή για τον Όρμπαν
Η διεύρυνση απαιτεί ομοφωνία και ο Βίκτορ Όρμπαν παραμένει ο βασικός αντίπαλος. Οι Βρυξέλλες στρέφουν το βλέμμα τους στις εκλογές της Ουγγαρίας τον Απρίλιο και εξετάζουν εναλλακτικές οδούς.
Ο Όρμπαν, που βρίσκεται πίσω στις δημοσκοπήσεις, έχει εργαλειοποιήσει το ζήτημα, δηλώνοντας πρόσφατα ότι «η Ουκρανία είναι εχθρός» και ότι «δεν πρέπει ποτέ να ενταχθεί στην ΕΕ».
Βήμα 4: Το «χαρτί Τραμπ»
Ευρωπαίοι ηγέτες θεωρούν ότι μόνο ένα πρόσωπο μπορεί να επηρεάσει τον Όρμπαν: ο Ντόναλντ Τραμπ. Με την ένταξη της Ουκρανίας έως το 2027 να περιλαμβάνεται σε προσχέδιο ειρηνευτικής πρότασης, υπάρχει η ελπίδα ότι ο Τραμπ θα ασκήσει πίεση στη Βουδαπέστη.
Βήμα 5: Αφαίρεση δικαιώματος ψήφου από την Ουγγαρία
Αν όλα αποτύχουν, η ΕΕ εξετάζει το ενδεχόμενο ενεργοποίησης του Άρθρου 7 κατά της Ουγγαρίας, που μπορεί να οδηγήσει σε αναστολή δικαιωμάτων ψήφου.
Προς το παρόν δεν υπάρχει πρόθεση άμεσης κίνησης, ώστε να μην ενισχυθεί προεκλογικά ο Όρμπαν. Όμως, αν επανεκλεγεί και συνεχίσει να μπλοκάρει αποφάσεις, το ενδεχόμενο παραμένει «απολύτως ανοιχτό», σύμφωνα με διπλωμάτες.
Πηγή: Politico
