Από την έναρξη του αμερικανικού αποκλεισμού τη Δευτέρα, 15 πλοία έχουν διασχίσει τα Στενά του Ορμούζ, εκ των οποίων τα εννέα έχουν συνδέσεις με το Ιράν, σύμφωνα με ανάλυση δεδομένων παρακολούθησης πλοίων από το BBC Verify.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (Centcom) έχει δηλώσει ότι ο αποκλεισμός της ισχύει για όλα τα πλοία που εισέρχονται και εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια.
Σε ενημέρωση την Τρίτη, η Centcom ανέφερε ότι κατά τις πρώτες 36 ώρες κανένα πλοίο δεν κατάφερε να περάσει τον αποκλεισμό, ενώ έξι συμμορφώθηκαν με τις οδηγίες και ανέστρεψαν πορεία.
Τα δεδομένα παρακολούθησης δείχνουν ότι έξι από τα πλοία που διέσχισαν τα Στενά είχαν προηγουμένως επισκεφθεί ιρανικό λιμάνι. Έχουν επίσης εντοπιστεί δύο ακόμη πλοία που αποχώρησαν από περιοχή κοντά σε ιρανικό λιμάνι, αρκετά ανατολικά των Στενών.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός αποτελεί απάντηση στην «εν γνώσει αποτυχία» του Ιράν να επαναλειτουργήσει τα Στενά.
Το BBC Verify δεν έχει εντοπίσει στοιχεία, βάσει των διαθέσιμων δεδομένων, που να δείχνουν ότι δεξαμενόπλοια με πλήρη φορτία πετρελαίου ή φυσικού αερίου κατευθύνθηκαν από τον Περσικό Κόλπο προς ανοικτή θάλασσα κατά τη συγκεκριμένη περίοδο, είτε συνδέονται με το Ιράν είτε όχι.
Η παρακολούθηση των πλοίων βασίζεται στη σωστή μετάδοση της θέσης τους. Ωστόσο, ορισμένα πλοία ενδέχεται να απενεργοποιούν τους πομπούς εντοπισμού ή να μεταδίδουν ψευδή στοιχεία θέσης, πρακτική γνωστή ως «spoofing».
Ειδικοί ανέφεραν στο BBC Verify ότι η πρακτική αυτή είναι συνηθισμένη για δεξαμενόπλοια που υπόκεινται σε κυρώσεις και συνδέονται με το Ιράν.
Αναστροφές πορείας και αβεβαιότητα
Το BBC Verify δεν έχει καταφέρει να επιβεβαιώσει τον ισχυρισμό των ΗΠΑ για τον αριθμό των πλοίων που υποχρεώθηκαν να αλλάξουν πορεία. Ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν ότι τουλάχιστον ένα πλοίο που διέσχισε τα Στενά επέστρεψε πίσω.
Συγκεκριμένα, το δεξαμενόπλοιο Rich Starry, που βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις, απέπλευσε από τη Σάρτζα των ΗΑΕ προς τα ανατολικά μέσω των Στενών, αλλά στη συνέχεια ανέστρεψε πορεία και επέστρεψε στον Κόλπο την Τετάρτη.
Παράλληλα, δύο πλοία με ιρανική σημαία εντοπίστηκαν να αποχωρούν από την περιοχή του λιμανιού Τσαμπαχάρ, ανατολικά των Στενών του Ορμούζ, στις νότιες ακτές του Ιράν, μετά την έναρξη του αποκλεισμού.
Δορυφορική εικόνα των Στενών του Ορμούζ δείχνει εκατοντάδες πλοία συγκεντρωμένα στην περιοχή, εν αναμονή διέλευσης (15 Απριλίου, 11:15 BST).
Κρίσιμος κόμβος στη σύγκρουση
Τα Στενά του Ορμούζ έχουν μετατραπεί σε κομβικό σημείο του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, μετά την ουσιαστική παρεμπόδιση μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς στον κόσμο από την Τεχεράνη.
Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου, κατά μέσο όρο 138 πλοία διέρχονταν καθημερινά από τα Στενά, σύμφωνα με το Joint Maritime Information Centre.
Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι το αμερικανικό ναυτικό θα «εξαφανίσει» οποιαδήποτε ιρανική απειλή και ότι θα ληφθούν μέτρα εναντίον πλοίων που καταβάλλουν τέλη διέλευσης στο Ιράν.
Η διαταραχή στη ναυσιπλοΐα τις τελευταίες έξι εβδομάδες έχει προκαλέσει σοκ στην παγκόσμια οικονομία, επηρεάζοντας τις τιμές ενέργειας και αναδεικνύοντας την εξάρτηση των διεθνών εφοδιαστικών αλυσίδων από αυτή τη θαλάσσια δίοδο που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό.
Ο Jakob Larsen, από το Baltic and International Maritime Council, δήλωσε ότι υπάρχει έντονη ανησυχία για τον «κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης και άμεσων επιθέσεων σε πλοία» μετά την επιβολή του αμερικανικού αποκλεισμού.
«Σχεδόν 800 πλοία εγκλωβισμένα»
Εάν αυξηθούν οι διελεύσεις για πλοία που δεν συνδέονται με το Ιράν, οι ειδικοί εκτιμούν ότι προτεραιότητα θα δοθεί στα δεξαμενόπλοια που είναι ήδη πλήρως φορτωμένα.
«Υπάρχουν σχεδόν 800 πλοία εγκλωβισμένα εδώ και εβδομάδες. Τα περισσότερα είναι πλέον φορτωμένα, οπότε προτεραιότητα είναι να απομακρυνθούν», δήλωσε ο Richard Meade, αρχισυντάκτης του Lloyd’s List.
Η ανάλυση του BBC Verify δείχνει ότι τα πλοία που διέσχισαν τα Στενά ακολούθησαν βόρεια πορεία, κοντά στις ακτές του Ιράν και εντός των χωρικών του υδάτων.
Πριν από τη σύγκρουση, τα πλοία κινούνταν συνήθως νοτιότερα, στο κέντρο του διαύλου.
Κίνδυνος ναρκών και νέοι κανόνες διέλευσης
Ένας ακόμη παράγοντας αβεβαιότητας είναι η πιθανότητα ύπαρξης θαλάσσιων ναρκών, σύμφωνα με τον Thomas Kazakos, γενικό γραμματέα του International Chamber of Shipping.
«Πρέπει να υπάρξει σαφής επιβεβαίωση ότι διασφαλίζεται η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας για τα πλοία και τα πληρώματα», δήλωσε.
Το ναυτικό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) δημοσίευσε χάρτη με τις επιτρεπόμενες διαδρομές διέλευσης, προκειμένου να αποφεύγεται πιθανή σύγκρουση με θαλάσσιες νάρκες.
Στον χάρτη σημειώνεται μια περιοχή στο κέντρο των Στενών ως «επικίνδυνη», την οποία τα πλοία καλούνται να αποφεύγουν.
Η Centcom έχει ανακοινώσει ότι δύο αμερικανικά αντιτορπιλικά — το USS Frank E. Petersen και το USS Michael Murphy — επιχειρούν στην περιοχή με αποστολή την εξουδετέρωση ναρκών που φέρονται να έχουν τοποθετηθεί από τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης.
Πηγή: BBC
