Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθιά δημογραφική ανατροπή, η οποία αναμένεται να αλλάξει ριζικά την κοινωνική και οικονομική της φυσιογνωμία μέσα στις επόμενες δεκαετίες, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat.
Οι προβολές έως το 2100 δείχνουν μια ήπειρο με λιγότερους κατοίκους, μεγαλύτερο μέσο όρο ηλικίας και αισθητά μικρότερο ποσοστό ενεργού πληθυσμού. Η παραδοσιακή πληθυσμιακή «πυραμίδα» τείνει σταδιακά να μετατραπεί σε ένα σχήμα έντονης γήρανσης, όπου οι ηλικιωμένοι θα αποτελούν ολοένα και μεγαλύτερο κομμάτι της κοινωνίας.
Σήμερα, οι ηλικίες 0-19 ετών αντιστοιχούν περίπου στο 20% του πληθυσμού της ΕΕ. Μέχρι το τέλος του αιώνα, το ποσοστό αυτό εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει στο 17%, καταγράφοντας μια σταθερή πτώση του νεανικού πληθυσμού.
Παράλληλα, ενισχύεται διαρκώς το ποσοστό των ηλικιωμένων, γεγονός που οδηγεί σε μια δημογραφική πραγματικότητα όπου η τρίτη ηλικία θα έχει κυρίαρχη παρουσία.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι εξελίξεις στον πληθυσμό εργάσιμης ηλικίας (20-64 ετών), ο οποίος σήμερα αντιστοιχεί στο 58% του συνόλου. Σύμφωνα με τις προβολές, το ποσοστό αυτό θα μειωθεί περίπου στο 50% έως το 2100, περιορίζοντας σημαντικά τη δεξαμενή εργατικού δυναμικού στην Ευρώπη.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά την οικονομική ανάπτυξη, τη βιωσιμότητα των ασφαλιστικών συστημάτων, αλλά και τη δυνατότητα χρηματοδότησης κοινωνικών παροχών, καθώς λιγότεροι εργαζόμενοι θα καλούνται να στηρίξουν περισσότερους συνταξιούχους.
Κομβικό ρόλο σε αυτή τη δημογραφική μεταβολή διαδραματίζει η σταθερή απόκλιση μεταξύ γεννήσεων και θανάτων. Για την περίοδο 2025–2099, εκτιμάται ότι στην ΕΕ οι θάνατοι θα φτάσουν τα 9,36 εκατομμύρια, ενώ οι γεννήσεις θα περιοριστούν στα 4,33 εκατομμύρια.
Το έλλειμμα αυτό, που προσεγγίζει τα 5 εκατομμύρια ανθρώπους, δεν φαίνεται να μπορεί να αντισταθμιστεί πλήρως ούτε μέσω της μετανάστευσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο συνολικός πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπεται να μειωθεί από περίπου 451 εκατομμύρια σήμερα σε 398 εκατομμύρια έως το 2100.
Πόσοι θα είναι οι Έλληνες το 2100
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που ήδη αντιμετωπίζουν έντονα τα φαινόμενα γήρανσης και υπογεννητικότητας, με τις επιπτώσεις να αναμένονται σημαντικές τόσο στο ασφαλιστικό σύστημα όσο και στην αγορά εργασίας και τη συνολική αναπτυξιακή πορεία της χώρας.
Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, ο πληθυσμός της Ελλάδας το 2100 εκτιμάται ότι θα περιοριστεί περίπου στα 7,2 εκατομμύρια κατοίκους.
