Γερμανία: Νέες αποκαλύψεις για το ναζιστικό παρελθόν χιλιάδων οικογενειών – Οι ηλεκτρονικές βάσεις που αλλάζουν την ιστορική μνήμη.
Ογδόντα χρόνια μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Γερμανία ζει μια νέα, βαθιά προσωπική αναμέτρηση με το ναζιστικό παρελθόν της. Χάρη στη δημοσιοποίηση εκατομμυρίων αρχείων μελών του ναζιστικού κόμματος, χιλιάδες πολίτες ανακαλύπτουν ότι συγγενείς τους είχαν ενταχθεί στο Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα (NSDAP), γεγονός που σε πολλές περιπτώσεις παρέμενε κρυφό ακόμη και μέσα στις ίδιες τις οικογένειες.
Ανάμεσα σε όσους βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια σοκαριστική αποκάλυψη ήταν και ο διακεκριμένος Γερμανός πολιτικός επιστήμονας Γιούργκεν Φάλτερ, ο οποίος έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της επιστημονικής του καριέρας στη μελέτη του ναζισμού και της ανόδου του Αδόλφου Χίτλερ.
Η ανακάλυψη που ανέτρεψε όσα πίστευε για τη μητέρα του
Ο Φάλτερ είχε ήδη εξετάσει στο παρελθόν τους μεταπολεμικούς φακέλους αποναζιστικοποίησης της μητέρας του, όπου αναφερόταν ότι είχε απαλλαγεί από κάθε ευθύνη και δεν είχε καμία εμπλοκή με το ναζιστικό καθεστώς.
Ωστόσο, όταν γερμανικά μέσα ενημέρωσης δημιούργησαν διαδικτυακές μηχανές αναζήτησης βασισμένες στα επίσημα αρχεία του ναζιστικού κόμματος, ο ίδιος ανακάλυψε ότι το όνομα της μητέρας του εμφανιζόταν κανονικά στις λίστες μελών του NSDAP.
Όπως δήλωσε, η αποκάλυψη ήταν αδιανόητη, καθώς η μητέρα του ήταν γνωστή για τις φιλελεύθερες καθολικές της πεποιθήσεις και ουδέποτε είχε αναφέρει κάτι σχετικό στην οικογένεια.
Μάλιστα, εκτιμά ότι αν ο πατέρας του, ένθερμος αντιναζιστής που είχε φυλακιστεί από τη Γκεστάπο, γνώριζε τότε την εγγραφή της στο κόμμα, πιθανότατα δεν θα την παντρευόταν ποτέ.
Εκατομμύρια αρχεία διαθέσιμα στο κοινό
Η αλλαγή ήρθε όταν τα Εθνικά Αρχεία των Ηνωμένων Πολιτειών δημοσιοποίησαν τα σωζόμενα αρχεία μελών του ναζιστικού κόμματος, τα οποία μέχρι πρότινος ήταν εξαιρετικά δύσκολο να αναζητηθούν λόγω των αυστηρών γερμανικών νόμων περί προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Σήμερα, μεγάλα γερμανικά μέσα ενημέρωσης, όπως το Der Spiegel και η Die Zeit, επιτρέπουν στους πολίτες να πραγματοποιούν ηλεκτρονικές αναζητήσεις για να διαπιστώσουν αν συγγενείς τους υπήρξαν μέλη του NSDAP.
Το ενδιαφέρον είναι τεράστιο, με χιλιάδες πολίτες να επικοινωνούν με τα μέσα ενημέρωσης αφού εντόπισαν γονείς, παππούδες ή άλλους συγγενείς στα ιστορικά αρχεία.
Μια νέα περίοδος αναμέτρησης με το παρελθόν
Ιστορικοί εκτιμούν ότι η δημοσιοποίηση των αρχείων σηματοδοτεί μια νέα φάση της λεγόμενης Vergangenheitsbewältigung — της μακράς διαδικασίας με την οποία η γερμανική κοινωνία επιχειρεί να συμφιλιωθεί με το ναζιστικό της παρελθόν.
Σε αντίθεση με προηγούμενες δεκαετίες, όπου η δημόσια συζήτηση επικεντρωνόταν κυρίως στις κρατικές ευθύνες και στη συλλογική ιστορική μνήμη, η σημερινή αναζήτηση στρέφεται στο οικογενειακό επίπεδο.
Για δεκαετίες, πολλές οικογένειες διατηρούσαν την εικόνα ότι οι πρόγονοί τους δεν είχαν καμία σχέση με το ναζιστικό καθεστώς ή παρουσιάζονταν ως θύματα της εποχής. Τα νέα στοιχεία όμως αμφισβητούν αρκετές από αυτές τις αφηγήσεις.
Η άνοδος της ακροδεξιάς δίνει νέο βάρος στη συζήτηση
Η δημοσιοποίηση των αρχείων συμπίπτει χρονικά με την ενίσχυση της ακροδεξιάς στη Γερμανία και ιδιαίτερα του κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), στελέχη του οποίου έχουν κατά καιρούς υποστηρίξει ότι η χώρα θα πρέπει να πάψει να εστιάζει διαρκώς στις ενοχές του ναζιστικού παρελθόντος και να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην εθνική υπερηφάνεια.
Αναλυτές θεωρούν ότι η ευκολότερη πρόσβαση στα ιστορικά αρχεία λειτουργεί ως υπενθύμιση του πόσο εύκολα ο εξτρεμισμός μπορεί να γίνει κοινωνικά αποδεκτός και πόσο εύθραυστοι παραμένουν οι δημοκρατικοί θεσμοί.
Η ημερομηνία εγγραφής αποκαλύπτει πολλά
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ύπαρξη ενός ονόματος στους καταλόγους δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει τα κίνητρα ένταξης στο ναζιστικό κόμμα.
Όσοι είχαν ενταχθεί πριν από το 1933 θεωρείται πιθανότερο ότι συμμερίζονταν ιδεολογικά τις θέσεις του Χίτλερ. Αντίθετα, μετά την κατάληψη της εξουσίας από τους Ναζί, πολλοί γράφτηκαν για λόγους επαγγελματικής εξέλιξης, οικονομικών ωφελημάτων ή ακόμη και για την προστασία συγγενών.
Παρ’ όλα αυτά, οι ιστορικοί υπογραμμίζουν ότι η νέα αυτή πρόσβαση στα αρχεία οδηγεί χιλιάδες Γερμανούς σε έναν δύσκολο αλλά αναγκαίο διάλογο με την ίδια την οικογενειακή τους ιστορία.
Όπως σημειώνει ο Γιούργκεν Φάλτερ, ίσως οι αποκαλύψεις αυτές να μην ανακόψουν από μόνες τους την άνοδο της ακροδεξιάς. Θα αναγκάσουν όμως πολλούς να αναρωτηθούν ξανά πώς ήταν δυνατόν τόσο μεγάλος αριθμός απλών ανθρώπων να ενταχθεί κάποτε στο ναζιστικό κόμμα.
Πηγή: CNN
