Ερωτήματα για πιθανή σύγκρουση συμφερόντων προκαλεί η υπόθεση του Τομ Μπάρακ, κορυφαίου διπλωματικού απεσταλμένου της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ στη Μέση Ανατολή, ο οποίος φέρεται να προώθησε τη συμμετοχή εταιρείας στενού επιχειρηματικού συνεργάτη του σε σχέδιο αποκατάστασης πετρελαιαγωγού που θα παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με έρευνα του Reuters, ο Μπάρακ υποστήριξε την ένταξη της επενδυτικής εταιρείας TI Capital στο σχέδιο αναβίωσης του ιστορικού αγωγού Κιρκούκ – Μπανίγιας, ο οποίος θα μεταφέρει πετρέλαιο από το Ιράκ στις μεσογειακές ακτές της Συρίας. Το κόστος του έργου εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει τα 15 δισ. δολάρια, ενώ η κατασκευή του θα απαιτήσει τουλάχιστον τέσσερα χρόνια.
Το ζήτημα που εγείρεται είναι ότι ο Αμερικανός αξιωματούχος διατηρούσε οικονομικούς δεσμούς με επένδυση στον τομέα των ακινήτων, την οποία διαχειρίζεται η συγκεκριμένη εταιρεία. Ειδικοί σε θέματα δεοντολογίας εκτιμούν ότι η παρέμβασή του δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα αμεροληψίας, αν και το Reuters δεν εντόπισε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ο ίδιος πρόκειται να αποκομίσει οικονομικό όφελος από τον πετρελαιαγωγό. (Reuters)
Οι οικονομικοί δεσμοί με την TI Capital
Ο Τομ Μπάρακ, ο οποίος είναι ειδικός απεσταλμένος του προέδρου των ΗΠΑ για το Ιράκ και τη Συρία, καθώς και πρέσβης στην Τουρκία, διατηρεί μακροχρόνια επιχειρηματική σχέση με τον Ζιάντ Γκαντούρ, ιδρυτή της TI Capital και διευθύνοντα σύμβουλό της.
Σύμφωνα με τα οικονομικά στοιχεία που εξέτασε το Reuters, ο Μπάρακ είχε δηλώσει πριν από την επικύρωση του διορισμού του το 2025 ότι διατηρούσε συμμετοχή σε εταιρεία ανάπτυξης μεγάλου οικιστικού έργου κοντά στο Σαν Φρανσίσκο, την οποία διαχειρίζεται η TI Capital.
Η συγκεκριμένη επένδυση τού εξασφάλιζε δικαίωμα σε ποσοστό έως και 20% των κερδών, εφόσον αυτά υπερέβαιναν ένα προκαθορισμένο όριο. Ο ίδιος είχε δεσμευτεί, στο πλαίσιο της συμφωνίας δεοντολογίας που υπέγραψε, να απέχει από υποθέσεις οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τα οικονομικά συμφέροντα της επένδυσης, εκτός εάν εξασφάλιζε προηγουμένως σχετική εξαίρεση.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Reuters, δεν εντοπίστηκε κατατεθειμένη εξαίρεση για τη συμμετοχή του στις συγκεκριμένες συζητήσεις που αφορούσαν τον αγωγό.
Τρεις πηγές που γνωρίζουν την υπόθεση ανέφεραν ότι ο Μπάρακ προώθησε τη συμμετοχή της εταιρείας στις επαφές με Ιρακινούς και Σύρους αξιωματούχους μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν.
Η συμφωνία για τον αγωγό των 15 δισ. δολαρίων
Τον Ιούλιο, το Ιράκ και η Συρία υπέγραψαν μνημόνια κατανόησης με κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν η TI Capital, η αμερικανική Chevron και η καταριανή UCC Holding.
Στόχος των συμφωνιών είναι να προχωρήσουν οι τεχνικές και οικονομικές μελέτες για την αποκατάσταση του αγωγού Κιρκούκ – Μπανίγιας, ο οποίος θα δημιουργήσει μια εναλλακτική διαδρομή εξαγωγής ιρακινού πετρελαίου προς τη Μεσόγειο, μειώνοντας την εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ.
Ο ιστορικός αγωγός μετέφερε για δεκαετίες πετρέλαιο από το Ιράκ προς τις συριακές ακτές, αλλά έχει παραμείνει εκτός λειτουργίας από το 2003, μετά την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ.
Η πολεμική σύγκρουση με το Ιράν και οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ έδωσαν νέα ώθηση στην αναζήτηση εναλλακτικών ενεργειακών διαδρομών.
Σύμφωνα με πληροφορίες που είχε μεταδώσει το Reuters τον Αύγουστο, η επαναλειτουργία του αγωγού εκτιμάται ότι θα απαιτήσει επενδύσεις περίπου 15 δισ. δολαρίων και τουλάχιστον τέσσερα χρόνια εργασιών.
Τι λένε οι ειδικοί για τη σύγκρουση συμφερόντων
Οι ειδικοί σε θέματα δεοντολογίας που μίλησαν στο Reuters υπογράμμισαν ότι η υπόθεση εγείρει ζητήματα αμεροληψίας για έναν αξιωματούχο που συμμετέχει στη διαμόρφωση της αμερικανικής πολιτικής στην περιοχή.
Ο Ρίτσαρντ Πέιντερ, πρώην επικεφαλής δεοντολογίας του Λευκού Οίκου και καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, εκτίμησε ότι η προώθηση μιας εταιρείας με την οποία υπάρχει προσωπική ή επιχειρηματική σχέση μπορεί να δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα βάσει των ομοσπονδιακών κανόνων αμεροληψίας.
Σύμφωνα με τους ειδικούς που επικαλείται το πρακτορείο, η ύπαρξη τέτοιων δεσμών δεν συνιστά αυτομάτως ποινικό αδίκημα. Για να στοιχειοθετηθεί ποινική σύγκρουση συμφερόντων, θα πρέπει να προκύπτει, μεταξύ άλλων, άμεσο οικονομικό όφελος για τον ίδιο τον αξιωματούχο.
Το Reuters αναφέρει ότι δεν εντόπισε αποδείξεις πως ο Μπάρακ αναμένεται να κερδίσει χρήματα από το έργο του πετρελαιαγωγού.
Η απάντηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Από την πλευρά του, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών υποστήριξε ότι ο Μπάρακ δεν έχει συμμετοχή, επίσημο ρόλο ή οικονομικό συμφέρον στο έργο του αγωγού Κιρκούκ – Μπανίγιας.
Εκπρόσωπος του υπουργείου ανέφερε στο Reuters ότι η δημόσια υποστήριξη του Αμερικανού απεσταλμένου στην ενεργειακή διασύνδεση της περιοχής συμβαδίζει με τη μακροχρόνια πολιτική των ΗΠΑ και ότι ο ίδιος έχει πιστοποιηθεί ως συμμορφούμενος με τους κανόνες δεοντολογίας.
Το γραφείο του Μπάρακ και η Chevron δεν σχολίασαν τις ερωτήσεις του Reuters, ενώ η TI Capital, ο Γκαντούρ και η UCC Holding δεν απάντησαν στα αιτήματα του πρακτορείου για σχόλια.
Οι επαφές με τον Ιρακινό πρωθυπουργό
Η έρευνα αναφέρει ότι τον Ιούνιο, έναν μήνα πριν υπογραφεί η συμφωνία της κοινοπραξίας, ο Μπάρακ και ο πρωθυπουργός του Ιράκ, Άλι αλ-Ζαΐντι, εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση με την οποία χαιρετίστηκε η απόφαση να προχωρήσει μνημόνιο κατανόησης με την TI Capital για την αποκατάσταση του αγωγού.
Στην ανακοίνωση εκείνη δεν γινόταν αναφορά στη Chevron ή στην UCC Holding σε σχέση με τον πετρελαιαγωγό.
Παράλληλα, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τις συζητήσεις, η ιδέα για τη συμμετοχή της TI Capital είχε τεθεί από τον Μπάρακ τον Μάιο, στο περιθώριο του παγκόσμιου συνεδρίου του Ινστιτούτου Milken στο Λος Άντζελες. Στο ίδιο συνέδριο, ο Μπάρακ και ο Γκαντούρ συμμετείχαν σε κλειστή συζήτηση για τις ανάγκες δημιουργίας νέων ενεργειακών διαδρομών στη Μέση Ανατολή.
Η TI Capital εμφανίστηκε αργότερα και σε άλλο ενεργειακό σχέδιο στο Ιράκ, συμμετέχοντας σε κοινοπραξία με την UCC Holding και την ConocoPhillips για την αξιολόγηση του κοιτάσματος φυσικού αερίου Άκκας, ενός από τα μεγαλύτερα ανεκμετάλλευτα αποθέματα της χώρας.
Το επιχειρηματικό παρελθόν του Μπάρακ
Η σχέση του Μπάρακ με τον Γκαντούρ είχε ξεκινήσει τουλάχιστον από το 2020, όταν οι δύο άνδρες δημιούργησαν εταιρεία ειδικού σκοπού, με στόχο τη συγκέντρωση 250 εκατ. δολαρίων για επενδύσεις. Το εγχείρημα τελικά διαλύθηκε.
Το 2021 ο Μπάρακ είχε συλληφθεί με κατηγορίες για δράση ως μη εγγεγραμμένος πράκτορας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Αθωώθηκε το 2022.
Πηγή: Reuters
