Τη συμμετοχή της Ευρώπης στον επόμενο γύρο των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία επιδιώκουν πλέον ενεργά οι Ηνωμένες Πολιτείες, σε μια σημαντική μεταβολή της μέχρι σήμερα διαπραγματευτικής τους προσέγγισης.
Η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι χωρίς την άμεση εμπλοκή των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων δεν μπορεί να διαμορφωθεί μια συνολική συμφωνία που θα διασφαλίζει τη μελλοντική ασφάλεια της Ουκρανίας αλλά και την ευρύτερη σταθερότητα στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Όπως αποκαλύπτει δημοσίευμα του Politico, οι απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, επιδιώκουν να πείσουν τον Βλαντίμιρ Πούτιν να αποδεχθεί την παρουσία ευρωπαϊκών εκπροσώπων στον επόμενο κύκλο συνομιλιών. Στόχος της αμερικανικής πλευράς είναι οι πρόσφατες τριμερείς επαφές μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας στο Άμπου Ντάμπι να αποτελέσουν τον τελευταίο γύρο διαπραγματεύσεων χωρίς πλήρη ευρωπαϊκή συμμετοχή.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξέφραζαν επανειλημμένα την ανησυχία τους ότι οι ΗΠΑ και η Ρωσία θα μπορούσαν να διαμορφώσουν μια συμφωνία για την Ουκρανία χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της Ευρώπης.
Η αλλαγή στάσης της Ουάσινγκτον και ο ρόλος Κούσνερ – Γουίτκοφ
Οι συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι, οι πρώτες απευθείας τριμερείς επαφές από τον Φεβρουάριο, ανέδειξαν τη δυσκολία επίτευξης συμφωνίας μεταξύ Μόσχας και Κιέβου. Παρά τις επαφές των δύο ημερών, οι διαφωνίες παραμένουν σημαντικές, κυρίως ως προς το εδαφικό ζήτημα και τις μελλοντικές εγγυήσεις ασφαλείας.
Ο Τζάρεντ Κούσνερ, μιλώντας μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών, παραδέχθηκε ότι δεν υπάρχει εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών και ότι οι συζητήσεις ήταν ιδιαίτερα δύσκολες.
Ωστόσο, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη συμμετοχής της Ευρώπης στην επόμενη φάση.
«Χρειαζόμαστε τους Ευρωπαίους στο τραπέζι», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η Ουάσινγκτον έχει μεταφέρει επανειλημμένα στον Ρώσο πρόεδρο και στους συνεργάτες του πως η συμμετοχή των ευρωπαϊκών χωρών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας.
Ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ σχεδιάζουν να μεταβούν στη Μόσχα, προκειμένου να συναντηθούν με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και να εξασφαλίσουν τη συγκατάθεσή του για τη συμμετοχή των Ευρωπαίων στις επόμενες διαπραγματεύσεις.
Η αμερικανική πλευρά θεωρεί ότι η διεύρυνση του διαλόγου μπορεί να διευκολύνει την επίλυση των διαφορών, καθώς η μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης δεν μπορεί να καθοριστεί χωρίς τη συμμετοχή των χωρών που θα επηρεαστούν άμεσα από αυτήν.
Το εδαφικό και οι εγγυήσεις ασφαλείας στο επίκεντρο
Οι συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι επικεντρώθηκαν στα σημαντικότερα ανοιχτά ζητήματα του πολέμου, με το εδαφικό να παραμένει το δυσκολότερο προς επίλυση.
Η Ρωσία επιμένει στις απαιτήσεις της για αναγνώριση των εδαφών που έχει προσαρτήσει, ενώ η Ουκρανία απορρίπτει την παραχώρηση περιοχών που εξακολουθεί να ελέγχει. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι θεωρεί ότι οποιαδήποτε συζήτηση για τα σύνορα πρέπει να γίνει σε επίπεδο ηγετών.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το Politico, Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι δύο πλευρές έχουν επιδείξει κάποια ευελιξία στις ιδιωτικές συνομιλίες, χωρίς ωστόσο να διαφαίνεται άμεση δυνατότητα επίτευξης συμφωνίας.
Παράλληλα, οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία και η αναμόρφωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας αποτελούν δύο ζητήματα που η αμερικανική πλευρά επιθυμεί να αντιμετωπιστούν από κοινού.
Η Ουάσιγκτον επιμένει ότι το ΝΑΤΟ θα εξακολουθήσει να αποτελεί βασικό πυλώνα της συλλογικής άμυνας της Ευρώπης, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτή τη συζήτηση για μια ευρύτερη επανεξέταση των σχέσεων της Δύσης με τη Ρωσία.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανησυχούν ότι μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να οδηγήσει σε υποχωρήσεις απέναντι στις πάγιες απαιτήσεις του Κρεμλίνου για περιορισμό της επιρροής του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη.
Στις σχετικές συζητήσεις έχει ενεργό ρόλο και ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, ο οποίος βρίσκεται σε επαφή με την αμερικανική κυβέρνηση και έχει καταθέσει προτάσεις για την αναμόρφωση του πλαισίου ασφαλείας.
Η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει ποιος θα την εκπροσωπεί
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι η απουσία κοινής γραμμής ως προς το ποιος θα αναλάβει να εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις διαπραγματεύσεις.
Στις επαφές στο Άμπου Ντάμπι συμμετείχαν εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του ΝΑΤΟ, καθώς και αξιωματούχοι από τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Βρετανία και την Ιταλία. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι δεν συμμετείχαν στις βασικές τριμερείς διαπραγματεύσεις, εξαιτίας των αντιρρήσεων της Μόσχας.
Ο Ζελένσκι έχει ζητήσει να υπάρξει συνεννόηση μαζί του για την επιλογή του ευρωπαϊκού εκπροσώπου, υποστηρίζοντας ότι θα ήταν προτιμότερο να υπάρχει ένα πρόσωπο που θα μιλά εκ μέρους ολόκληρης της Ευρώπης.
Ο Κούσνερ χαρακτήρισε θετική την παρουσία πολλών ευρωπαϊκών αντιπροσωπειών, εκτιμώντας ωστόσο ότι η επιλογή ενός ενιαίου εκπροσώπου θα αποτελούσε ακόμη μεγαλύτερο επίτευγμα.
Το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει και την άτυπη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο, όπου θα συζητηθεί η στάση της Ευρώπης απέναντι στη Ρωσία και ο ρόλος της στις επόμενες ειρηνευτικές συνομιλίες.
Η Ρωσία παραμένει επιφυλακτική για την ευρωπαϊκή συμμετοχή
Η Μόσχα εξακολουθεί να αντιτίθεται στην άμεση συμμετοχή των Ευρωπαίων στις τριμερείς διαπραγματεύσεις, αν και αναγνωρίζει ότι σε μεταγενέστερο στάδιο θα είναι δύσκολο να αποκλειστούν από μια συζήτηση που αφορά τη συνολική ασφάλεια της ηπείρου.
Το Κρεμλίνο έχει επανειλημμένα επικρίνει την Ευρωπαϊκή Ένωση για την αδυναμία της να αποφασίσει ποιος θα την εκπροσωπεί στις επαφές με τη ρωσική πλευρά.
Την ίδια στιγμή, ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αντιμετωπίζουν με καχυποψία τη διαδικασία, εκφράζοντας φόβους ότι η Μόσχα ενδέχεται να χρησιμοποιήσει τις διαπραγματεύσεις για να δημιουργήσει την εντύπωση ότι επιδιώκει ειρήνη, χωρίς να είναι διατεθειμένη να εγκαταλείψει τις βασικές της απαιτήσεις.
Γερμανός αξιωματούχος που συμμετέχει στις συνομιλίες περιέγραψε τη στάση της Ευρώπης ως προσπάθεια να διαχειριστεί μια ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση, καθώς οι αποφάσεις που θα ληφθούν ενδέχεται να επηρεάσουν την ασφάλεια της ηπείρου για δεκαετίες.
Συμφωνία για μεγάλη ανταλλαγή αιχμαλώτων, αλλά χωρίς οριστική λύση
Παρά τις σημαντικές διαφωνίες, στις συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι καταγράφηκε πρόοδος σε ανθρωπιστικό επίπεδο, με τις δύο πλευρές να συζητούν μια μεγάλη ανταλλαγή αιχμαλώτων πολέμου, η οποία ενδέχεται να είναι η μεγαλύτερη από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022.
Ωστόσο, οι τελικοί αριθμοί δεν είχαν ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς απαιτείται η έγκριση του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ο Κούσνερ ανακοίνωσε ότι θα μεταβεί στη Μόσχα μαζί με τον Στιβ Γουίτκοφ, προκειμένου να ενημερώσει τον Ρώσο πρόεδρο για όσα συζητήθηκαν και να επιχειρήσει να εξασφαλίσει περαιτέρω πρόοδο.
Η αμερικανική πλευρά επιδιώκει να διατηρήσει τη δυναμική των συνομιλιών, χωρίς να θεωρεί ότι μια οριστική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου βρίσκεται άμεσα κοντά.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα θα είναι η στάση που θα κρατήσει ο Πούτιν απέναντι στην ευρωπαϊκή συμμετοχή. Εφόσον η Μόσχα δώσει το πράσινο φως, η Ευρώπη θα βρεθεί για πρώτη φορά σε θέση άμεσης συμμετοχής σε μια διαπραγματευτική διαδικασία που αφορά όχι μόνο το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά και τη συνολική αρχιτεκτονική ασφαλείας της ευρωπαϊκής ηπείρου.
Πηγή: Politico
