Μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις ζητούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει στην απαγόρευση των φίλτρων στα τσιγάρα, υποστηρίζοντας ότι δεν προσφέρουν ουσιαστική προστασία στην υγεία των καπνιστών, ενώ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες πηγές περιβαλλοντικής ρύπανσης.
Στην εκστρατεία «No (Plastic) Filter», την οποία προωθεί ο Δήμος της Χάγης με τη στήριξη της ολλανδικής κυβέρνησης και περιβαλλοντικών οργανώσεων, συμμετέχουν μεταξύ άλλων οι δήμοι των Βρυξελλών, του Μονάχου, του Δουβλίνου και της Γένοβας. Στην πρωτοβουλία έχουν ενταχθεί επίσης πόλεις από το Βέλγιο, τη Γερμανία, την Τσεχία, την Ουγγαρία και τη Λιθουανία.
Η κινητοποίηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει την αναθεώρηση δύο σημαντικών νομοθετικών πλαισίων: της οδηγίας για τα προϊόντα καπνού και της οδηγίας για τα πλαστικά μίας χρήσης. Οι αλλαγές θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο είτε για την πλήρη απαγόρευση των φίλτρων είτε για την κατάργηση του πλαστικού που περιέχουν.
Οι γόπες αποτελούν το 30% των απορριμμάτων στις Βρυξέλλες
Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται στα στοιχεία που επικαλούνται οι δημοτικές αρχές. Στις Βρυξέλλες, οι γόπες των τσιγάρων αντιστοιχούν περίπου στο 30% του συνόλου των απορριμμάτων που εντοπίζονται στην πόλη.
«Τα απορρίμματα αυτά όχι μόνο υποβαθμίζουν την εικόνα της πόλης, αλλά επιβαρύνουν υπερβολικά και τα συνεργεία καθαριότητας», δήλωσε ο δημοτικός σύμβουλος αρμόδιος για τη δημόσια καθαριότητα, Anas Ben Abdelmoumen.
Αντίστοιχα, στη Χάγη το ετήσιο κόστος για τον καθαρισμό των αποτσίγαρων υπολογίζεται σε περίπου 2 εκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με την αντιδήμαρχο Isabelle Broeders.
Η ίδια τάσσεται υπέρ της απαγόρευσης όλων των φίλτρων τσιγάρων, ανεξάρτητα από το υλικό από το οποίο κατασκευάζονται, θεωρώντας ότι η αναθεώρηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας αποτελεί σημαντική ευκαιρία για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Τι υποστηρίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας
Οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας επικαλούνται και τη θέση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ο οποίος έχει ταχθεί υπέρ της απαγόρευσης ή της σταδιακής κατάργησης των φίλτρων, επισημαίνοντας ότι δεν προσφέρουν αποδεδειγμένο όφελος για την υγεία.
Ο επικεφαλής της εκστρατείας, Karl Beerenfenger, από την ολλανδική περιβαλλοντική οργάνωση Fair Resource Foundation, χαρακτηρίζει τα φίλτρα ένα από τα πιο επιβαρυντικά αντικείμενα καθημερινής χρήσης για το περιβάλλον.
Όπως επισημαίνει, περιέχουν πλαστικό, προκαλούν τοξική ρύπανση όταν απορρίπτονται ανεξέλεγκτα και δημιουργούν σημαντικό οικονομικό βάρος για τους δήμους και την κοινωνία. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι δεν καθιστούν το κάπνισμα λιγότερο επιβλαβές.
Γιατί τα φίλτρα αποτελούν περιβαλλοντικό πρόβλημα
Τα περισσότερα φίλτρα τσιγάρων κατασκευάζονται από οξική κυτταρίνη, ένα υλικό πλαστικής προέλευσης που δεν αποσυντίθεται εύκολα στο περιβάλλον. Παρότι υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις με βιοαποικοδομήσιμα υλικά, η χρήση τους παραμένει περιορισμένη.
Οι παραγωγοί έχουν επιδιώξει να αναγνωριστεί η οξική κυτταρίνη ως βιώσιμο και βιοαποικοδομήσιμο υλικό, ώστε να εξαιρεθεί από τις προβλέψεις της ευρωπαϊκής οδηγίας για τα πλαστικά μίας χρήσης.
Για τις περιβαλλοντικές οργανώσεις, ωστόσο, το ζήτημα δεν περιορίζεται στο υλικό κατασκευής. Η ίδια η ύπαρξη των φίλτρων ενθαρρύνει, κατά την άποψή τους, την αντίληψη ότι το κάπνισμα γίνεται λιγότερο επικίνδυνο.
Η αντίδραση της καπνοβιομηχανίας
Από την πλευρά της, η καπνοβιομηχανία αμφισβητεί την επιχειρηματολογία υπέρ της απαγόρευσης. Ο Nathan Jones, επικεφαλής στρατηγικής για τη νομοθεσία της ΕΕ στη British American Tobacco, αναγνωρίζει ότι δεν υπάρχει ασφαλές τσιγάρο, είτε διαθέτει φίλτρο είτε όχι.
Ωστόσο, υποστηρίζει ότι τα φίλτρα συμβάλλουν στη μείωση της έκθεσης σε ορισμένες τοξικές ουσίες και βοηθούν τις εταιρείες να συμμορφώνονται με την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις εκπομπές των τσιγάρων.
Επικαλείται, μάλιστα, τρεις ξεχωριστές μελέτες, οι οποίες, σύμφωνα με τον ίδιο, δείχνουν ότι τα φίλτρα ενδέχεται να περιορίζουν ορισμένους από τους κινδύνους για την υγεία που συνδέονται με το κάπνισμα.
Η Tobacco Europe ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει προτεραιότητα στην ενημέρωση των πολιτών, στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή των κανόνων για την ανεξέλεγκτη απόρριψη απορριμμάτων και στην ενίσχυση της καινοτομίας, με στόχο την ανάπτυξη εναλλακτικών λύσεων.
Το επόμενο διάστημα, η αναθεώρηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας αναμένεται να αποτελέσει πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στις δημοτικές αρχές και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις από τη μία πλευρά και την καπνοβιομηχανία από την άλλη.
