Η αντίστροφη μέτρηση για την επανέναρξη των ερευνών στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου έχει ξεκινήσει, με το ενδιαφέρον να στρέφεται στην εισήγηση της ειδικής διυπουργικής επιτροπής, η οποία αναμένεται σήμερα, Παρασκευή 6 Νοεμβρίου.
Εφόσον η γνωμοδότηση είναι θετική και ολοκληρωθούν οι απαραίτητες εγκρίσεις, η έκδοση της NAVTEX τοποθετείται χρονικά μέσα στο Σαββατοκύριακο 7-8 Νοεμβρίου.
Το επόμενο βήμα θα είναι ο απόπλους από το Ηράκλειο του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo, το οποίο αναμένεται να αναλάβει εκ νέου τις βυθομετρικές έρευνες κατά μήκος της διαδρομής που προβλέπεται για το καλώδιο του Great Sea Interconnector.
Η επιστροφή του ερευνητικού σκάφους σηματοδοτεί την πρώτη ουσιαστική κινητοποίηση στο πεδίο έπειτα από μήνες αναμονής για το έργο. Παράλληλα, έχει ιδιαίτερη διπλωματική σημασία για την Αθήνα, καθώς η προηγούμενη προσπάθεια είχε ανακοπεί το 2024, όταν η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων ανατολικά της Κάσου είχε εμποδίσει την πρόοδο των εργασιών.
Αυτή τη φορά, το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν το Abeille Marengo θα μπορέσει να συνεχίσει απρόσκοπτα τις μετρήσεις σε ολόκληρη την προβλεπόμενη όδευση.
Στην τελική ευθεία η διαδικασία για την έκδοση της NAVTEX
Οι συντεταγμένες της περιοχής όπου θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες έχουν ήδη διαβιβαστεί στο υπουργείο Εξωτερικών. Τα μέλη της Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης είχαν κληθεί από τις 2 Νοεμβρίου να καταθέσουν τις εισηγήσεις τους έως σήμερα, προκειμένου να ολοκληρωθεί η σχετική διαδικασία.
Μετά την αξιολόγηση των εισηγήσεων, θα πρέπει να χορηγηθεί από το Λιμενικό η άδεια εξαίρεσης για το γαλλικό ερευνητικό σκάφος. Στη συνέχεια, το αίτημα έκδοσης της ναυτικής αναγγελίας θα διαβιβαστεί μέσω του υπουργείου Εθνικής Άμυνας στην Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, η οποία είναι αρμόδια για την έκδοση της NAVTEX.
Το Abeille Marengo βρίσκεται στο λιμάνι του Ηρακλείου από τις 27 Οκτωβρίου και, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει δημοσιοποιηθεί, θα αποπλεύσει μόλις ολοκληρωθούν οι απαραίτητες διαδικασίες.
Οι εργασίες αναμένεται να ξεκινήσουν εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Η αποστολή, για λογαριασμό της Nexans, περιλαμβάνει ωκεανογραφικές και βυθομετρικές μετρήσεις στη θαλάσσια διαδρομή που συνδέει την περιοχή της Κορακιάς στην Κρήτη με την Κύπρο.
Τα στοιχεία που θα συγκεντρωθούν θα αποτυπώσουν τη μορφολογία του βυθού και θα αποτελέσουν απαραίτητη βάση για τον σχεδιασμό και την προετοιμασία της πόντισης του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Το κρίσιμο τεστ της Κάσου και η στάση της Τουρκίας
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον αναμένεται να συγκεντρώσει η εξέλιξη των ερευνών καθώς το πλοίο θα προσεγγίζει τα σημεία της διαδρομής όπου είχαν καταγραφεί αντιδράσεις από την τουρκική πλευρά το 2024.
Τότε, η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων ανατολικά της Κάσου είχε οδηγήσει σε διακοπή των εργασιών, προκαλώντας νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και αναδεικνύοντας τη γεωπολιτική διάσταση του έργου.
Για τη νέα αποστολή, δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η γαλλική πλευρά έχει αναλάβει διπλωματικές πρωτοβουλίες για την προηγούμενη ενημέρωση της Άγκυρας, με στόχο να περιοριστεί ο κίνδυνος επανάληψης της έντασης.
Η θέση της Αθήνας, πάντως, παραμένει σαφής: δεν πρόκειται να ζητηθεί άδεια από τρίτη χώρα για τη διεξαγωγή των ερευνών.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που έχουν διατυπωθεί, η Τουρκία ενδέχεται να αντιδράσει με διπλωματικά ή επιχειρησιακά μέσα, χωρίς απαραίτητα να επιχειρήσει φυσική παρεμπόδιση του ερευνητικού πλοίου. Μεταξύ των σεναρίων που έχουν δημοσιοποιηθεί περιλαμβάνονται προειδοποιήσεις μέσω ασυρμάτου προς το Abeille Marengo ή η έκδοση ξεχωριστής τουρκικής NAVTEX.
Σε μια τέτοια περίπτωση, η ελληνική πλευρά εκτιμάται ότι θα απαντήσει με αντί-NAVTEX, επαναλαμβάνοντας τις θέσεις της για την αρμοδιότητα έκδοσης ναυτικών αναγγελιών στην περιοχή.
Το έργο των 898 χιλιομέτρων και η στρατηγική σημασία του
Το υποθαλάσσιο τμήμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου, στο πλαίσιο του Great Sea Interconnector, προβλέπει την εγκατάσταση καλωδίου μήκους 898 χιλιομέτρων, με αρχική μεταφορική ικανότητα 1.000 MW.
Το έργο έχει εξασφαλίσει ευρωπαϊκή επιχορήγηση περίπου 657 εκατ. ευρώ και φιλοδοξεί να συνδέσει την Κύπρο με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα μέσω της Ελλάδας, επιτρέποντας τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Η επανέναρξη των βυθομετρικών ερευνών αποτελεί αναγκαίο βήμα για τη συνέχιση του σχεδιασμού και την προετοιμασία της πόντισης του καλωδίου. Το πρώτο ζητούμενο είναι να ολοκληρωθούν εγκαίρως οι διοικητικές εγκρίσεις, ώστε να εκδοθεί η NAVTEX και να ξεκινήσει η αποστολή από το Ηράκλειο.
Το επόμενο και πιο κρίσιμο στάδιο θα είναι η δυνατότητα του γαλλικού πλοίου να προχωρήσει στις μετρήσεις σε όλη την προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να επαναληφθούν τα εμπόδια του 2024.
Η εξέλιξη θα αποτελέσει ένα σημαντικό τεστ όχι μόνο για την πορεία ενός έργου με μεγάλη ενεργειακή και οικονομική σημασία, αλλά και για τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
