Η «ιδιωτική περιήγηση» αποτελεί πλέον ενσωματωμένη λειτουργία σε όλους τους σύγχρονους browsers. Στο Google Chrome ονομάζεται «Incognito», στο Mozilla Firefox «Ιδιωτική Περιήγηση», ενώ αντίστοιχες επιλογές υπάρχουν και στα Safari και Microsoft Edge.
Η ονομασία και η αίσθηση του «σκοτεινού» παραθύρου δημιουργούν συχνά την εντύπωση μιας πλήρους ανωνυμίας. Στην πράξη, ωστόσο, η λειτουργία αυτή παρέχει μια αρκετά περιορισμένη μορφή ιδιωτικότητας.
Η βασική αρχή της ιδιωτικής περιήγησης είναι ότι τα δεδομένα της συνεδρίας δεν αποθηκεύονται τοπικά στη συσκευή μετά το κλείσιμο του παραθύρου. Το ιστορικό των σελίδων που επισκέφθηκε ο χρήστης δεν διατηρείται, τα cookies διαγράφονται, ενώ δεν αποθηκεύονται στοιχεία φόρμας ή προσωρινά δεδομένα σύνδεσης. Με απλά λόγια, η δραστηριότητα δεν αφήνει ίχνη στον ίδιο τον υπολογιστή ή στο κινητό τηλέφωνο.
Αυτό καθιστά την ιδιωτική περιήγηση χρήσιμη σε συγκεκριμένες περιπτώσεις: όταν κάποιος χρησιμοποιεί κοινόχρηστο υπολογιστή, όταν θέλει να συνδεθεί προσωρινά σε έναν δεύτερο λογαριασμό χωρίς να αποσυνδεθεί από τον βασικό ή όταν επιθυμεί να πραγματοποιήσει μια αναζήτηση χωρίς να επηρεαστούν οι μελλοντικές προτάσεις και τα προσωποποιημένα αποτελέσματα. Σε τέτοια σενάρια, το Incognito λειτουργεί ως εργαλείο «τοπικής απομόνωσης» της συνεδρίας.
Ωστόσο, η ιδιωτική περιήγηση δεν σημαίνει ότι ο χρήστης καθίσταται αόρατος στο διαδίκτυο. Οι ιστοσελίδες που επισκέπτεται εξακολουθούν να λαμβάνουν πληροφορίες όπως η διεύθυνση IP, ο τύπος συσκευής και ο browser που χρησιμοποιείται. Αν ο χρήστης συνδεθεί σε έναν προσωπικό λογαριασμό —για παράδειγμα σε υπηρεσία ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή σε πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης— η δραστηριότητά του συνδέεται κανονικά με το προφίλ του, ανεξάρτητα από το αν χρησιμοποιεί ιδιωτικό παράθυρο.
Παράλληλα, ο πάροχος υπηρεσιών διαδικτύου (ISP) μπορεί να καταγράφει τη διαδικτυακή κίνηση, όπως και ο διαχειριστής ενός εταιρικού ή σχολικού δικτύου. Η ιδιωτική περιήγηση δεν αποκρύπτει τη δραστηριότητα από το δίκτυο μέσω του οποίου πραγματοποιείται η σύνδεση. Πρόκειται για λειτουργία που περιορίζεται στο επίπεδο της συσκευής και όχι της σύνδεσης.
Ένα ακόμη σημείο που συχνά παραβλέπεται είναι ότι οι τεχνικές ψηφιακής ταυτοποίησης δεν βασίζονται αποκλειστικά στα cookies. Η λεγόμενη «ψηφιακή αποτύπωση» (browser fingerprinting) μπορεί να αξιοποιεί συνδυασμό πληροφοριών —όπως γραμματοσειρές, ανάλυση οθόνης, πρόσθετα και ρυθμίσεις συστήματος— ώστε να δημιουργεί ένα μοναδικό προφίλ συσκευής. Η ιδιωτική περιήγηση περιορίζει τη μόνιμη αποθήκευση δεδομένων, δεν εξαλείφει όμως απαραίτητα τέτοιες τεχνικές.
Η σύγχυση γύρω από το Incognito ενισχύεται και από τη γλώσσα που χρησιμοποιείται. Ο όρος «ανώνυμη περιήγηση» υποδηλώνει κάτι ευρύτερο από αυτό που τεχνικά προσφέρει. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για έναν μηχανισμό που εμποδίζει την τοπική καταγραφή και διατήρηση δεδομένων, χωρίς να μεταβάλλει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η σύνδεση στο διαδίκτυο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η λειτουργία είναι άχρηστη. Αντιθέτως, εξυπηρετεί πρακτικές καθημερινές ανάγκες και προσφέρει ένα βασικό επίπεδο ιδιωτικότητας, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα όπου η συσκευή χρησιμοποιείται από περισσότερα του ενός άτομα. Επιπλέον, επιτρέπει τη δοκιμή ιστοσελίδων χωρίς επιρροή από παλαιότερα cookies, γεγονός που αξιοποιείται συχνά και από επαγγελματίες του ψηφιακού χώρου.
Η ουσία βρίσκεται στη σωστή κατανόηση των ορίων της. Η ιδιωτική περιήγηση δεν αποτελεί εργαλείο πλήρους ανωνυμίας, ούτε μηχανισμό προστασίας από παρακολούθηση σε επίπεδο δικτύου. Δεν κρύβει την ταυτότητα από τις υπηρεσίες στις οποίες ο χρήστης επιλέγει να συνδεθεί, ούτε αναιρεί τη συλλογή δεδομένων που πραγματοποιείται σε επίπεδο παρόχου ή πλατφόρμας.
Σε μια εποχή όπου η συζήτηση για την προστασία προσωπικών δεδομένων είναι πιο έντονη από ποτέ, η διάκριση ανάμεσα στην «τοπική ιδιωτικότητα» και την «διαδικτυακή ανωνυμία» αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η ιδιωτική περιήγηση ανήκει ξεκάθαρα στην πρώτη κατηγορία. Πρόκειται για ένα χρήσιμο εργαλείο, εφόσον χρησιμοποιείται με επίγνωση των δυνατοτήτων και των περιορισμών του.
Τελικά, το ερώτημα «πόσο ιδιωτική είναι η σύνδεση incognito» δεν έχει απόλυτη απάντηση. Είναι ιδιωτική ως προς τη συσκευή, όχι όμως κατ’ ανάγκην ως προς το διαδίκτυο συνολικά. Η κατανόηση αυτής της διάκρισης αποτελεί βασικό βήμα για μια πιο ενημερωμένη και ρεαλιστική προσέγγιση της ψηφιακής ιδιωτικότητας.
