Στις 21 Φεβρουαρίου 1972, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Ρίτσαρντ Νίξον, προσγειώνεται στο Πεκίνο, σε μια κίνηση που έμελλε να αλλάξει την πορεία του Ψυχρού Πολέμου.
Η επίσκεψή του στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας και η συνάντησή του με τον ηγέτη της, Μάο Τσε Τουνγκ, αποτέλεσαν ένα από τα πιο εμβληματικά διπλωματικά γεγονότα του 20ού αιώνα.
Ένα απροσδόκητο άνοιγμα
Μέχρι τότε, οι σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτες. Από την επικράτηση των κομμουνιστών στην Κίνα το 1949, οι ΗΠΑ δεν αναγνώριζαν επίσημα το καθεστώς του Μάο, στηρίζοντας αντ’ αυτού την κυβέρνηση της Ταϊβάν. Ο Ψυχρός Πόλεμος είχε παγιώσει ένα κλίμα βαθιάς καχυποψίας, ενώ ο πόλεμος στο Βιετνάμ επιβάρυνε ακόμη περισσότερο τις ισορροπίες στην Ασία.
Κι όμως, παρά την ιδεολογική αντιπαράθεση, διαμορφωνόταν μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα. Η ρήξη ανάμεσα στη Μόσχα και το Πεκίνο έδινε στις ΗΠΑ την ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουν τη στρατηγική τους. Ο Νίξον, με σύμβουλο εθνικής ασφαλείας τον Χένρι Κίσινγκερ, επιδίωξε ένα τολμηρό άνοιγμα προς την Κίνα, με στόχο την εξισορρόπηση της Σοβιετικής Ένωσης.
Η συνάντηση των δύο κόσμων
Η συνάντηση Νίξον–Μάο είχε ισχυρό συμβολισμό. Ο Αμερικανός πρόεδρος, γνωστός για τον αντικομμουνισμό του, βρέθηκε πρόσωπο με πρόσωπο με τον ηγέτη της κινεζικής επανάστασης. Οι εικόνες από τη χειραψία τους έκαναν τον γύρο του κόσμου, σηματοδοτώντας το τέλος μιας μακράς περιόδου απομόνωσης.
Αν και ο Μάο ήταν ήδη καταβεβλημένος από την υγεία του, η συνομιλία τους άνοιξε τον δρόμο για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις. Κομβικό αποτέλεσμα της επίσκεψης υπήρξε το λεγόμενο «Ανακοινωθέν της Σαγκάης», που έθεσε τις βάσεις για την εξομάλυνση των διμερών σχέσεων και την αναγνώριση της αρχής της «μίας Κίνας».
Οι συνέπειες στην παγκόσμια σκακιέρα
Η επίσκεψη του Νίξον στο Πεκίνο δεν ήταν απλώς μια διπλωματική χειρονομία· αποτέλεσε στρατηγική ανατροπή. Ενίσχυσε τη θέση των ΗΠΑ απέναντι στη Σοβιετική Ένωση, επιτάχυνε τις εξελίξεις στις συνομιλίες για τον περιορισμό των εξοπλισμών και άλλαξε τη δυναμική στην Ασία.
Μακροπρόθεσμα, η προσέγγιση αυτή οδήγησε, το 1979, στην πλήρη αποκατάσταση διπλωματικών σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Παρά τις μετέπειτα εντάσεις και ανταγωνισμούς, η επίσκεψη του 1972 παραμένει ορόσημο της διεθνούς διπλωματίας.
Μια στιγμή που άλλαξε την Ιστορία
Η 21η Φεβρουαρίου 1972 καταγράφεται ως ημέρα-σταθμός. Ο Νίξον, διασχίζοντας το ιδεολογικό χάσμα της εποχής, απέδειξε πως η γεωπολιτική συχνά υπερβαίνει τις ιδεολογίες. Η συνάντησή του με τον Μάο Τσε Τουνγκ δεν έφερε απλώς δύο ηγέτες στο ίδιο τραπέζι — έφερε δύο κόσμους πιο κοντά, επανακαθορίζοντας τις ισορροπίες του Ψυχρού Πολέμου και ανοίγοντας έναν νέο κύκλο στις διεθνείς σχέσεις.
