Καθώς ο παραδοσιακός γαλλογερμανικός άξονας της Ευρώπης δείχνει σημάδια κόπωσης, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς στρέφεται ολοένα και περισσότερο προς τη συνεργασία με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, αναζητώντας έναν νέο στρατηγικό εταίρο για τη χάραξη της ευρωπαϊκής πορείας.
Οι δύο ηγέτες συναντώνται την Παρασκευή στη Villa Doria Pamphilj στη Ρώμη, με στόχο να ενισχύσουν τη μεταξύ τους συμμαχία. Κοινός παρονομαστής είναι ο ατλαντισμός τους, η επιθυμία αποκλιμάκωσης των εντάσεων με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και η αυξανόμενη δυσφορία τους απέναντι στον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν.
Για δεκαετίες, το Βερολίνο στρεφόταν στο Παρίσι σε κρίσιμες ευρωπαϊκές αποφάσεις. Το γεγονός ότι σήμερα ο Μερτς επιλέγει τη Ρώμη για να προωθήσει βασικές ευρωπαϊκές προτεραιότητες — εμπόριο, βιομηχανία, σχέσεις με τις ΗΠΑ — αποτελεί σαφή ένδειξη μετατόπισης ισορροπιών.
Όπως σημείωσε ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ, η προσέγγιση Βερολίνου–Ρώμης δεν γίνεται «από συνήθεια, αλλά από πεποίθηση», καθώς —όπως είπε— το μέλλον και η ισχύς της Ευρώπης εξαρτώνται από αυτή.
Η προσέγγιση Μερτς προς τη Μελόνι τροφοδοτείται εν μέρει από τη δυσαρέσκεια της Γερμανίας απέναντι στη Γαλλία. Το Βερολίνο ενοχλήθηκε έντονα από τις προσπάθειες του Παρισιού να καθυστερήσει τη συμφωνία Mercosur με τη Νότια Αμερική, την οποία η Γερμανία θεωρεί κρίσιμη για τις εξαγωγές της. Παράλληλα, εξετάζει ακόμη και την αποχώρηση από κοινό ευρωπαϊκό πρόγραμμα μαχητικού αεροσκάφους, ύψους 100 δισ. ευρώ, λόγω διαφωνιών με τη γαλλική πλευρά.
Σε αυτό το πλαίσιο, η σύμπλευση με τη Ρώμη αποκτά στρατηγική βαρύτητα.
Κατά τη σύνοδο της Παρασκευής αναμένεται να συμφωνηθεί ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της άμυνας. Ήδη, οι Rheinmetall και Leonardo έχουν κοινή κοινοπραξία για την κατασκευή στρατιωτικών οχημάτων. Συνολικά, στις επαφές θα συμμετάσχουν 21 υπουργοί των δύο χωρών και αναμένεται να υπογραφούν περίπου 10 συμφωνίες.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο κοινό σχέδιο Ιταλίας και Γερμανίας για την αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και την ενίσχυση των εξαγωγών, το οποίο θα παρουσιαστεί στη Σύνοδο Κορυφής της 12ης Φεβρουαρίου. Οι δύο χώρες αυτοχαρακτηρίζονται ως «οι βασικές βιομηχανικές δυνάμεις της Ευρώπης», διατύπωση που αναμένεται να ενοχλήσει το Παρίσι.
Σταθερότητα και Τραμπ
Για τον Ιταλό βουλευτή Τζιαντζιακόμο Καλοβίνι, η συμμαχία Μερτς–Μελόνι είναι λογική, ειδικά ενόψει της αποχώρησης του Μακρόν από την ευρωπαϊκή σκηνή μετά τις επόμενες γαλλικές εκλογές. Όπως σημειώνει, Ιταλία και Γερμανία διαθέτουν σήμερα πιο σταθερές κυβερνήσεις από τη Γαλλία.
Κοινή προτεραιότητα των δύο ηγετών είναι η αποφυγή σύγκρουσης με τον Ντόναλντ Τραμπ. Τanto ο Μερτς όσο και η Μελόνι έχουν επιλέξει χαμηλούς τόνους στις διατλαντικές σχέσεις, σε αντίθεση με τον Μακρόν, τον οποίο Ιταλοί αξιωματούχοι κατηγορούν για αντιφατική στάση απέναντι στον Αμερικανό πρόεδρο.
Στο Βερολίνο, κυβερνητικοί αξιωματούχοι περιγράφουν πλέον τη Ρώμη ως «αξιόπιστο εταίρο», τονίζοντας τον πραγματισμό της ιταλικής πλευράς. Αντίστοιχα, Ιταλοί αξιωματούχοι κάνουν λόγο για «καλή προσωπική χημεία» μεταξύ Μερτς και Μελόνι — σε πλήρη αντίθεση με τις συχνά τεταμένες σχέσεις Μελόνι–Μακρόν.
Συμμαχία με όρια
Παρά τη σύγκλιση, οι διαφορές παραμένουν. Η Μελόνι δεν στήριξε σχέδιο του Μερτς για τη χρήση παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων υπέρ της Ουκρανίας, ενώ αρχικά κράτησε επιφυλακτική στάση απέναντι στη συμφωνία Mercosur για να εξασφαλίσει οφέλη για τους Ιταλούς αγρότες.
Στον τομέα των δημοσίων οικονομικών, Ιταλία και Γερμανία έχουν παραδοσιακά αποκλίνουσες θέσεις: η Ρώμη τάσσεται υπέρ χαλαρότερων δημοσιονομικών κανόνων, ενώ το Βερολίνο υπερασπίζεται τη δημοσιονομική πειθαρχία. Ωστόσο, καταγράφεται μερική σύγκλιση, με τη Μελόνι να περιορίζει τις δαπάνες και τον Μερτς να ανοίγει τον δρόμο για αυξημένες επενδύσεις σε άμυνα και υποδομές μέσω δανεισμού.
Σε βάθος, η προσέγγιση Μερτς–Μελόνι αντανακλά και εσωτερικές πολιτικές πιέσεις. Η Μελόνι μετέφερε το κόμμα της προς το κέντρο, ιδιαίτερα στην εξωτερική πολιτική, ενώ ο Μερτς μετατοπίζει τους Χριστιανοδημοκράτες δεξιότερα, υπό την πίεση της ανόδου της AfD, κυρίως στο μεταναστευτικό.
Αυτός ο ιδεολογικός συγχρονισμός άνοιξε τον δρόμο για στενότερη συνεργασία. Παρ’ όλα αυτά, όπως σημειώνει ο πρώην Ιταλός διπλωμάτης Στέφανο Στεφανίνι, πρόκειται για μια «τακτική συμμαχία», χωρίς ενιαία στρατηγική, με σαφή όρια — ειδικά σε ζητήματα αμυντικών δαπανών, όπου η Ιταλία παραμένει πιο κοντά στη Γαλλία.
Όπως συνοψίζει ο πολιτικός αναλυτής Μαρκ Λαζάρ, η Μελόνι αντιλήφθηκε ότι η ένταση στις σχέσεις Γαλλίας–Γερμανίας δημιουργεί χώρο: «Και τον αξιοποίησε για να πλησιάσει το Βερολίνο».
Πηγή: Politico
