Τα φυλλώδη λαχανικά όπως το σπανάκι, καθώς και διαχρονικά αγαπημένα των παιδιών όπως οι φράουλες και τα σταφύλια, εμφάνισαν τα υψηλότερα επίπεδα δυνητικά επιβλαβών υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, σύμφωνα με κρατικούς ελέγχους και την έκθεση «Shopper’s Guide to Pesticides in Produce 2026».
Τα νεκταρίνια, τα ροδάκινα, τα κεράσια, τα μήλα, τα βατόμουρα, τα αχλάδια, οι πατάτες και τα μύρτιλα συμπληρώνουν τη φετινή λίστα της «Dirty Dozen» — δηλαδή των φρούτων και λαχανικών με τα περισσότερα φυτοφάρμακα — σύμφωνα με την έκθεση που δημοσιεύθηκε την Τρίτη από την Environmental Working Group (EWG), μια οργάνωση υπεράσπισης της δημόσιας υγείας.
Το σπανάκι, που βρίσκεται στην κορυφή της λίστας, είχε περισσότερα υπολείμματα φυτοφαρμάκων ανά βάρος από οποιοδήποτε άλλο προϊόν και περιείχε, κατά μέσο όρο, τέσσερις ή περισσότερους διαφορετικούς τύπους φυτοφαρμάκων, σύμφωνα με την EWG, η οποία δημοσιεύει την ετήσια έκθεση από το 2004.
Τα δείγματα κάθε είδους προϊόντος περιείχαν κατά μέσο όρο τέσσερα ή περισσότερα φυτοφάρμακα, με εξαίρεση τις πατάτες, που είχαν κατά μέσο όρο δύο. Η κατανάλωση προϊόντων με πολλαπλά φυτοφάρμακα προκαλεί ανησυχία, επισημαίνουν οι ειδικοί, καθώς η έκθεση σε συνδυασμούς φυτοφαρμάκων μπορεί να συσσωρεύεται και να αυξάνει τον κίνδυνο.
Για τη σύνταξη της έκθεσης, η EWG εξέτασε τα πιο πρόσφατα τεστ υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων που πραγματοποιήθηκαν από το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA) σε 54.344 δείγματα από 47 φρούτα και λαχανικά.
Πριν από την εξέταση κάθε δείγματος, τα φρούτα και τα λαχανικά ξεφλουδίζονται ή τρίβονται και πλένονται σχολαστικά, ώστε να προσομοιωθεί η συμπεριφορά των καταναλωτών στο σπίτι. Παρά τα μέτρα αυτά, οι έλεγχοι εντόπισαν ίχνη από 264 φυτοφάρμακα — εκ των οποίων τα 203 εμφανίστηκαν στα προϊόντα της «Dirty Dozen».
Επιπτώσεις των φυτοφαρμάκων στην υγεία
Τα φυτοφάρμακα έχουν συνδεθεί σε παλαιότερες μελέτες με πρόωρους τοκετούς, συγγενείς ανωμαλίες όπως ελαττώματα του νευρικού σωλήνα, αυτόματες αποβολές και αύξηση γενετικών βλαβών στον άνθρωπο. Η έκθεση σε φυτοφάρμακα έχει επίσης συσχετιστεί με χαμηλότερη συγκέντρωση σπερματοζωαρίων, καρδιοπάθειες, καρκίνο και άλλες διαταραχές.
Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε ρυπαντές όπως τα φυτοφάρμακα, ακόμη και κατά την εμβρυϊκή ζωή, σύμφωνα με την American Academy of Pediatrics. Η έκθεση κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο γενετικών ανωμαλιών, χαμηλού βάρους γέννησης και εμβρυϊκού θανάτου. «Η έκθεση στην παιδική ηλικία έχει συνδεθεί με προβλήματα προσοχής και μάθησης, καθώς και με καρκίνο», αναφέρει η AAP.
Η Alliance for Food and Farming, που εκπροσωπεί παραγωγούς συμβατικών και βιολογικών προϊόντων, έχει ασκήσει διαχρονικά κριτική στην ετήσια έκθεση.
Προηγούμενες εκθέσεις του USDA και της Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) έχουν δείξει ότι όταν «οι αγρότες χρησιμοποιούν φυτοφάρμακα, τηρούν αυστηρά τους νόμους και τους κανονισμούς για να παρέχουν ασφαλή και υγιεινά φρούτα και λαχανικά για τις οικογένειες της Αμερικής, συμπεριλαμβανομένων των δικών τους», ανέφερε εκπρόσωπος της AFF.
«Η απλή παρουσία υπολειμμάτων δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάτι είναι επικίνδυνο. Η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) θέτει όρια που ήδη περιλαμβάνουν μεγάλα περιθώρια ασφάλειας για την προστασία των βρεφών και των παιδιών.»
«Αιώνια χημικά» στα τρόφιμά μας
Για πρώτη φορά, η έκθεση διαπίστωσε ότι πάνω από το 60% των δειγμάτων της «Dirty Dozen» περιείχαν φυτοφάρμακα που ανήκουν στα λεγόμενα «αιώνια χημικά» (PFAS). Τα τρία πιο συχνά ανιχνευόμενα φυτοφάρμακα ήταν αυτές οι ενώσεις υπερφθοριωμένων και πολυφθοριωμένων αλκυλίων.
Τα PFAS ονομάζονται «αιώνια χημικά» επειδή οι μοριακοί τους δεσμοί μπορεί να χρειαστούν χρόνια, δεκαετίες ή ακόμη και αιώνες για να διασπαστούν πλήρως στο περιβάλλον.
«Τα φυτοφάρμακα PFAS είναι δραστικά επειδή σκοτώνουν — και αυτός είναι ακριβώς ο λόγος που προκαλούν τόση ανησυχία για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον», δήλωσε η Bernadette Del Chiaro, ανώτερη αντιπρόεδρος της EWG για την Καλιφόρνια.
Αρκετές ουσίες PFAS έχουν συνδεθεί με καρκίνο, παχυσαρκία, παθήσεις του θυρεοειδούς, υψηλή χοληστερόλη, μειωμένη γονιμότητα, ηπατική βλάβη, ορμονικές διαταραχές και εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος, σύμφωνα με την EPA. Ορισμένες από αυτές τις ουσίες μπορεί να είναι επιβλαβείς ακόμη και σε απειροελάχιστες ποσότητες.
«Δυστυχώς, δεν υπάρχει τρόπος να περιοριστεί η βλάβη», ανέφερε η Del Chiaro. «Δεν μπορούμε να σκοτώσουμε τους μύκητες ή τα έντομα σε ένα ροδάκινο χωρίς να διακινδυνεύσουμε να βλάψουμε και το παιδί που θα το καταναλώσει. Το γεγονός ότι ψεκάζουμε σκόπιμα “αιώνια χημικά” στα προϊόντα που αγοράζουμε είναι πραγματικά ανησυχητικό.»
Εκπρόσωπος της CropLife America, που εκπροσωπεί τη βιομηχανία φυτοφαρμάκων, δήλωσε ότι η «ετήσια εκστρατεία φόβου» της EWG υπονομεύει την εμπιστοσύνη στο διατροφικό σύστημα.
«Τα στοιχεία δείχνουν ότι πάνω από το 99% των ελεγχθέντων προϊόντων βρίσκονται πολύ κάτω από τα όρια ασφαλείας της EPA.»
Πώς να μειώσετε την έκθεση σε φυτοφάρμακα
Στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσης, η EWG δημοσιεύει και τη λίστα «Clean Fifteen», με τα μη βιολογικά προϊόντα που έχουν τα χαμηλότερα επίπεδα υπολειμμάτων.
Φέτος, σχεδόν το 60% των δειγμάτων αυτής της λίστας δεν είχαν ανιχνεύσιμα υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Στην κορυφή βρίσκονται ο ανανάς, το γλυκό καλαμπόκι και το αβοκάντο. Ακολουθούν η παπάγια, τα κρεμμύδια, τα κατεψυγμένα γλυκά μπιζέλια, τα σπαράγγια, το λάχανο, το κουνουπίδι, το καρπούζι, τα μάνγκο, οι μπανάνες, τα καρότα, τα μανιτάρια και το ακτινίδιο.
Η λύση δεν είναι να σταματήσει κανείς να καταναλώνει φρέσκα προϊόντα, τονίζουν οι ειδικοί. Τα φρούτα και τα λαχανικά αποτελούν βασικό πυλώνα μιας υγιεινής διατροφής, επομένως το κλειδί είναι η ποικιλία.
Η επιλογή περισσότερων προϊόντων από τη «Clean Fifteen» και λιγότερων από τη «Dirty Dozen» — ή η αγορά βιολογικών εκδοχών των 12 πιο επιβαρυμένων — αποτελεί έναν αποτελεσματικό τρόπο μείωσης της έκθεσης, σύμφωνα με τον αναλυτή της EWG Varun Subramaniam.
Μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση περισσότερων βιολογικών τροφίμων μπορεί να μειώσει τα επίπεδα φυτοφαρμάκων στον ανθρώπινο οργανισμό.
«Υπάρχουν συχνά βιολογικές επιλογές και στα κατεψυγμένα προϊόντα», σημείωσε. «Αλλά ακόμη κι αν δεν βρείτε, για παράδειγμα, βιολογικά βατόμουρα, οποιοδήποτε πλύσιμο είναι καλύτερο από κανένα.»
Όλα τα φρούτα και τα λαχανικά, ακόμη και τα βιολογικά, πρέπει να πλένονται πριν το ξεφλούδισμα, ώστε να μην μεταφέρονται ρύποι και βακτήρια στο εσωτερικό τους, σύμφωνα με την FDA. Μετά το πλύσιμο, σκουπίστε τα με καθαρό πανί ή χαρτί.
Τα σκληρά προϊόντα όπως καρότα, αγγούρια, πεπόνια και πατάτες μπορούν να τρίβονται με καθαρή βούρτσα κάτω από τρεχούμενο νερό. Τα υπόλοιπα πρέπει να τρίβονται απαλά. Δεν χρειάζεται χρήση σαπουνιού ή χλωρίνης, καθώς τα προϊόντα είναι πορώδη και μπορεί να απορροφήσουν χημικά.
Αφαιρέστε τα εξωτερικά φύλλα από λάχανο και μαρούλι και ξεπλύνετε προσεκτικά κάθε φύλλο — χωρίς έντονη πίεση νερού για να μην καταστραφούν.
Οι ειδικοί συνιστούν νερό χαμηλής πίεσης, ελαφρώς πιο ζεστό από τα προϊόντα, και χρήση σουρωτηριού για το στέγνωμα των φύλλων. Μην ξεχνάτε να πλένετε και το σουρωτήρι μετά. Εξαίρεση αποτελούν τα έτοιμα συσκευασμένα «τριπλά πλυμένα» λαχανικά, τα οποία δεν χρειάζονται επιπλέον πλύσιμο.
Πηγή: CNN
