Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είναι απεγνωσμένος να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ για να μετριάσει την αυξανόμενη παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Ωστόσο σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Bloomberg ο Ντόναλντ Τραμπ δεν θα πετύχει να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ χωρίς κατάπαυση του πυρός στον πόλεμο με το Ιράν.
Οι περιστασιακές επιθέσεις του Ιράν σε πλοία και η απειλή νάρκης έχουν μειώσει την κυκλοφορία σε αυτή τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό σχεδόν στο ελάχιστο, θέτοντας ουσιαστικά τον έλεγχο στα χέρια της Τεχεράνης και όχι των ναυτικών δυνάμεων εκτός Ιράν.
Τα Στενά μεταφέρουν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, και ο πόλεμος έχει οδηγήσει σε περικοπές παραγωγής, ελλείψεις καυσίμων και αυξήσεις τιμών από την Ασία έως την Ευρώπη.
Ο Τραμπ πιέζει τους συμμάχους να στείλουν πολεμικά πλοία για να βοηθήσουν στο άνοιγμα του στενού, προτείνοντας μια πολυεθνική ναυτική προσπάθεια για την συνοδεία εμπορικών πλοίων.
Οι ευρωπαϊκοί και ασιατικοί εταίροι είναι διστακτικοί, με κυβερνήσεις από το Βερολίνο έως το Τόκιο να αμφιβάλλουν αν μερικά πλοία θα μπορούσαν να κάνουν ουσιαστική διαφορά απέναντι στην ικανότητα του Ιράν να απειλεί τα πλοία.
Οι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι η προσθήκη ναυτικών δυνάμεων πέραν της ήδη σημαντικής αμερικανικής παρουσίας στην περιοχή θα προσφέρει περιορισμένα οφέλη και θα απέχει πολύ από το να ξεμπλοκάρει ουσιαστικά το στενό.
«Θα χρειαστούν εβδομάδες για να είναι ασφαλής η περιοχή»
«Θα μπορούσε να χρειαστούν αρκετές εβδομάδες για να ασφαλιστεί το Στενό του Ορμούζ», δήλωσε ο Μπομπ ΜακΝάλεϊ, πρόεδρος της Rapidan Energy Group και πρώην αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.
«Μέχρι να εξουδετερώσουμε τις πολυεπίπεδες, ασύμμετρες δυνατότητες του Ιράν, νάρκες, ταχύπλοα, υποβρύχια και drones, δεν θα θέλουμε να στείλουμε ούτε εμπορικά ούτε συνοδευτικά πλοία μέσα από το στενό».
Ο Τραμπ αντέδρασε στην έλλειψη ενθουσιασμού από πιθανούς εταίρους την Τρίτη, λέγοντας μέσω social media ότι οι ΗΠΑ πλέον δεν χρειάζονται βοήθεια, ούτε από χώρες του ΝΑΤΟ ούτε από την Ιαπωνία, την Αυστραλία ή τη Νότια Κορέα. Δεν ανέφερε συγκεκριμένα τα Στενά του Ορμούζ.
Με τον πόλεμο να συνεχίζεται, η μόνη διέλευση που πραγματοποιείται φαίνεται να γίνεται υπό τους όρους του Ιράν. Λίγα πλοία έχουν καταφέρει να περάσουν κοντά στην ιρανική ακτή, υποδηλώνοντας ότι η διέλευση εξαρτάται από την έγκριση της Τεχεράνης και όχι από εξωτερική προστασία. Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα όπου το στενό δεν είναι επίσημα κλειστό, αλλά η πρόσβαση ελέγχεται και οι κανονικές εμπορικές ροές παραμένουν εκτός εμβέλειας.
Όσοι αμφισβητούν την ιδέα της συνοδείας των ΗΠΑ δείχνουν στην πρόσφατη ιστορία της Ερυθράς Θάλασσας στην άλλη πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου. Εκεί, οι Χούθι στην Υεμένη χρησιμοποίησαν παρόμοιες τακτικές για να διαταράξουν την κυκλοφορία μέσω του στενού Bab al-Mandeb, παρά τις βομβαρδιστικές εκστρατείες των ΗΠΑ και άλλων.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δήλωσε τη Δευτέρα ότι η χώρα του δεν θα εμπλακεί στον πόλεμο και ότι το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ «δεν είναι απλό». «Μπορείτε να δείτε ιστορικά ότι όταν υπήρξαν άλλες συγκρούσεις που επηρέασαν τα στενά…», είπε.
Την Τρίτη, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι η Γαλλία δεν θα συμμετάσχει σε επιχειρήσεις υπό τις τρέχουσες συνθήκες, αλλά είναι έτοιμος να συνεργαστεί με άλλους για ένα σύστημα συνοδειών όταν η κατάσταση ηρεμήσει.
«Η στρατιωτική λύση είναι η λιγότερο καλή λύση», δήλωσε ο Τομ Σάρπ, πρώην αξιωματικός του βρετανικού ναυτικού που είχε αναπτυχθεί στον Περσικό Κόλπο. «Είναι περισσότερο πολιτικό ζήτημα».
«Αυτό που κάνει τώρα το Ιράν είναι ό,τι έκαναν οι Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα», πρόσθεσε. «Απλά μερικά βλήματα είναι αρκετά για να τρομάξουν τα πλοία».
Ο πόλεμος είναι τώρα στην τρίτη εβδομάδα, χωρίς σημάδια κατάπαυσης του πυρός. Από τις πρώτες αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, το πετρέλαιο Brent αυξήθηκε περίπου 40%, ξεπερνώντας τα 100 δολάρια το βαρέλι. Οι τιμές βενζίνης στις ΗΠΑ ανέβηκαν, ενώ οι προμήθειες ντίζελ και αεροπορικών καυσίμων έχουν συρρικνωθεί λόγω επιθέσεων σε υποδομές ενέργειας και των διαταραχών στο Ορμούζ.
Το Στενό του Ορμούζ είναι εύκολα προσβάσιμο σε πυραύλους και drones
Ακόμη και αν οι ΗΠΑ συγκεντρώσουν μια συμμαχία χωρών για συνοδεία πλοίων, η επίδραση θα είναι περιορισμένη, πολύ μακριά από την κανονική κυκλοφορία. Το στενό είναι στενό,μόλις 30 μίλια στο πιο στενό του σημείο, γεγονός που καθιστά τις ναυτικές λωρίδες εύκολα προσβάσιμες από πυραύλους, drones και μικρά σκάφη.
Οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι τράπεζες πιθανόν να παραμείνουν επιφυλακτικές σε διαδρομές κοντά στο Ιράν, όπου η έκθεση σε κυρώσεις και ο κίνδυνος επιθέσεων καθιστούν δύσκολη την ασφάλιση και τη χρηματοδότηση των ταξιδιών.
Ο Τραμπ αναγνώρισε την συνεχιζόμενη απειλή επιθέσεων το Σαββατοκύριακο. Παρά το γεγονός ότι ο ιρανικός στρατός είναι «ήδη καταστραμμένος 100%», είπε ότι θα ήταν «εύκολο» για την Τεχεράνη να συνεχίσει να απειλεί πλοία με drones, νάρκες και βραχυμεσοπρόθεσμους πυραύλους.
«Τα πλοία πρέπει να βρίσκονται εντός της ζώνης αμυντικής κάλυψης ενός ναυτικού σκάφους για να λάβουν προστασία», δήλωσε ο Τζον Μπράντφορντ, πρώην Αμερικανός αξιωματικός του ναυτικού και συνιδρυτής του Yokosuka Council on Asia-Pacific Studies. «Αυτό σημαίνει επίσης ότι μόνο περιορισμένος αριθμός πλοίων μπορεί να προστατευτεί ανά συνοδεία καθώς κινούνται μέσα από το στενό».
Με την απαγόρευση ναυσιπλοΐας, η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ διοχετεύουν μέρος του πετρελαίου μέσω αγωγών, αλλά αυτό δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τη ροή που κανονικά περνάει από το στενό.
Ακόμη και ένα τέλος του πολέμου μπορεί να μην ανοίξει ξανά το στενό. Το Ιράν θα μπορούσε να συνεχίσει να διαταράσσει τη ναυσιπλοΐα ως μοχλό πίεσης, πραγματοποιώντας αρκετές περιοδικές επιθέσεις ώστε η διαδρομή να παραμένει πολύ επικίνδυνη για εμπορική κίνηση.
«Όσο υπάρχει αυτή η σιωπηλή απειλή για τη ναυσιπλοΐα και έχουμε ήδη δει πάνω από 10 πλοία στην περιοχή να έχουν δεχθεί επιθέσεις, το Ιράν δεν χρειάζεται να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ», είπε ο Τόρμπιορν Σολτβέντ, επικεφαλής αναλυτής Μέσης Ανατολής στη Verisk Maplecroft. «Αρκεί να παρουσιάζει αρκετή απειλή ώστε το πέρασμα να είναι απαγορευτικό ή υπερβολικά επικίνδυνο».
