Η μάχη για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ έχει εξελιχθεί σε κεντρικό μέτωπο του πολέμου στο Ιράν. Τους τελευταίους μήνες, τόσο η Τεχεράνη όσο και η Ουάσιγκτον υποστηρίζουν ότι έχουν το πάνω χέρι, προκαλώντας σημαντική σύγχυση σχετικά με το ποιος ελέγχει πραγματικά μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν πλέον μια διαφορετική εικόνα: οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να κερδίζουν έδαφος, ενώ το Ιράν έχει χάσει σημαντικό μέρος του ελέγχου που ασκούσε στη θαλάσσια οδό.
Σύμφωνα με την Kpler, η οποία παρακολουθεί τις κινήσεις των πλοίων μέσω πομπών και δορυφορικών δεδομένων, περισσότερο από το 80% των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ τις τελευταίες δύο εβδομάδες πραγματοποιείται μέσω της διαδρομής του Ομάν.
Πρόκειται για έναν διεθνώς αναγνωρισμένο θαλάσσιο διάδρομο που υποστηρίζεται από τον ΟΗΕ, τον οποίο το Ιράν αντιτίθεται σθεναρά να χρησιμοποιούν τα πλοία.
Η Τεχεράνη, η οποία δηλώνει ότι έχει τον έλεγχο των Στενών, έχει επιτεθεί σε δεκάδες πλοία που επιχείρησαν να ακολουθήσουν τη διαδρομή κατά μήκος των βόρειων ακτών του Ομάν. Παρά τον κίνδυνο, όμως, τα περισσότερα πλοία επιλέγουν πλέον να αγνοούν τις ιρανικές απαιτήσεις και να διέρχονται από τα Στενά, έχοντας την προστασία των αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων.
«Όλο και περισσότερο φαίνεται ότι το Ιράν έχει χάσει τουλάχιστον εν μέρει τον έλεγχο των Στενών», δήλωσε ο Homayoun Falakshahi, επικεφαλής ανάλυσης αργού πετρελαίου στην Kpler.
Η αλλαγή των δεδομένων
Η εικόνα αυτή διαφέρει σημαντικά από εκείνη που καταγραφόταν μόλις έναν μήνα πριν, όταν η Kpler εντόπιζε σχεδόν μηδενική ναυτιλιακή κίνηση μέσω της διαδρομής του Ομάν.
Η μεγάλη μείωση της κίνησης από τη διαδρομή που προτιμά το Ιράν έχει στερήσει από την Τεχεράνη τη δυνατότητα να επιβάλλει τέλη διέλευσης στα πλοία, όπως έκανε την άνοιξη.
Η λήξη αυτή την εβδομάδα του Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θεωρητικά επιτρέπει στην Τεχεράνη να επαναφέρει την επιβολή τελών. Ωστόσο, σύμφωνα με την Kpler, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το Ιράν έχει καταφέρει να το πράξει στην πράξη.
«Το αίτημα του Ιράν να εισπράττει τέλη είναι κάτι που οι περισσότεροι στην περιοχή δεν θέλουν να κάνουν και δεν το έχουν κάνει», ανέφερε ο Dan Pickering, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners. «Γι’ αυτό η διαδρομή του Ομάν έχει απόλυτη λογική».
Πετρέλαιο με «σβηστούς» πομπούς
Το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ναυλώσει τα μεγαλύτερα πετρελαιοφόρα του κόσμου (VLCC), προκειμένου να μεταφέρουν πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών και στη συνέχεια να το παραδίδουν σε άλλα δεξαμενόπλοια έξω από την επικίνδυνη ζώνη, στον Κόλπο του Ομάν.
Για να αποφύγουν τις ιρανικές επιθέσεις, τα πλοία αυτά απενεργοποιούν τους πομπούς εντοπισμού τους, συχνά για εβδομάδες. Η πρακτική αυτή, γνωστή ως «σκοτεινή» ναυσιπλοΐα (dark traffic), δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την παρακολούθηση της κίνησης από τις υπηρεσίες καταγραφής.
Ορισμένα από αυτά τα πλοία μπορούν να εντοπιστούν μέσω δορυφόρων, όμως η παρακολούθησή τους είναι πολύ δυσκολότερη με τις παραδοσιακές μεθόδους.
Οι ΗΠΑ, ωστόσο, διαθέτουν σημαντική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή και μπορούν να παρακολουθούν την κίνηση των πλοίων στα Στενά. Αυτό έχει οδηγήσει την Ουάσιγκτον να καταγράφει πολύ μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου που διέρχονται από την περιοχή σε σχέση με τις παραδοσιακές εκτιμήσεις.
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Chris Wright, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι συνολικές ποσότητες πετρελαίου που μεταφέρονται μέσω των Στενών, αλλά και μέσω εναλλακτικών διαδρομών γύρω από αυτά, ανέρχονται περίπου σε 15 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Πρόκειται για επίπεδο πολύ κοντά στον μέσο όρο των 20 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα που καταγραφόταν πριν από τον πόλεμο.
Ο Τραμπ λέει «πλήρης έλεγχος» – Τα στοιχεία δείχνουν κάτι διαφορετικό
Με βάση αυτή την εικόνα, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι ΗΠΑ έχουν «τον πλήρη έλεγχο των Στενών».
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Οι συνεχιζόμενες ιρανικές επιθέσεις, αλλά και το γεγονός ότι οι ροές πετρελαίου εξακολουθούν να βρίσκονται αρκετά κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα, δείχνουν ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν αποκτήσει απόλυτο έλεγχο της θαλάσσιας οδού.
Από την άλλη πλευρά, ούτε το Ιράν φαίνεται πλέον να έχει τον έλεγχο που διέθετε πριν από έναν ή δύο μήνες.
«Αν ο στόχος τους είναι να έχουν τον έλεγχο, θα έλεγα ότι δεν είχαν ποτέ τον απόλυτο έλεγχο εξαρχής», σημείωσε ο Pickering. Όπως εξήγησε, ο βασικός στόχος της Τεχεράνης φαίνεται να είναι περισσότερο η αποτροπή και η διατήρηση της εικόνας ότι ελέγχει τα Στενά.
Ωστόσο, εάν οι εκτιμήσεις των ΗΠΑ για τις ποσότητες πετρελαίου που διέρχονται είναι σωστές, τότε η δυνατότητα του Ιράν να αποτρέπει τη διέλευση πλοίων και να ελέγχει τη στρατηγική θαλάσσια οδό έχει περιοριστεί σημαντικά.
Στο προσκήνιο οι συνομιλίες Ιράν – Ομάν
Την ίδια στιγμή, ένας ακόμη παράγοντας περιπλέκει την κατάσταση.
Το Ομάν και το Ιράν βρίσκονται σε συνομιλίες για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά, χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ – εξέλιξη που προκαλεί την έντονη δυσαρέσκεια του Ντόναλντ Τραμπ.
Δεν είναι ακόμη σαφές πώς θα επηρεάσουν αυτές οι συνομιλίες την κυκλοφορία των πετρελαιοφόρων και, κυρίως, το ποιος θα έχει τον πραγματικό έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.
«Θα αντιμετώπιζα όλες τις πληροφορίες και τους τίτλους με επιφύλαξη», ανέφερε ο Andy Lipow της Lipow Oil Associates. «Όμως είναι δίκαιο να πούμε ότι το Ιράν έχει χάσει μέρος του ελέγχου των Στενών».
Πηγή: CNN
