Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς επιβολής προστίμων για εκπρόθεσμες δηλώσεις φέρνει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, βάζοντας τέλος σε μια χρόνια στρέβλωση του Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών που επιβάρυνε χιλιάδες φορολογούμενους και επιχειρήσεις ακόμη και για τυπικές παραλείψεις χωρίς ουσιαστικό φορολογικό αποτέλεσμα.
Με το νέο πλαίσιο, περιορίζονται δραστικά οι περιπτώσεις επιβολής των διοικητικών προστίμων των 100, 250 και 500 ευρώ για εκπρόθεσμες δηλώσεις, ενώ προβλέπονται ακόμη και επιστροφές χρημάτων αναδρομικά από το 2024.
Πότε δεν θα επιβάλλεται πρόστιμο
Η βασική αλλαγή αφορά περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή ή το ποσό του φόρου είναι πολύ χαμηλό. Έτσι, η φορολογική διοίκηση δεν θα επιβάλλει πλέον πρόστιμο σε φορολογούμενους που καθυστέρησαν να υποβάλουν δήλωση χωρίς να υπάρχει ουσιαστική δημοσιονομική επιβάρυνση.
Σύμφωνα με το άρθρο 37 του νόμου 5301, που τέθηκε ήδη σε ισχύ από τις 15 Μαΐου 2026, απαλλάσσονται από πρόστιμα:
Εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος όταν το εκκαθαριστικό είναι μηδενικό ή πιστωτικό ή όταν ο φόρος που προκύπτει δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.
Δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα που δεν δημιουργούν φορολογική υποχρέωση.
Εκπρόθεσμες δηλώσεις έμμεσων φόρων, τελών ή εισφορών — πλην ΦΠΑ και φόρου μεταβίβασης ακινήτων — όταν το ποσό φόρου είναι έως 100 ευρώ.
Εκπρόθεσμες δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων, εφόσον το ποσό προς απόδοση δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
Επιπλέον, καταργούνται τα πρόστιμα για δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκων ή αφορούν φορολογικές υποχρεώσεις ετών κατά τα οποία ο φορολογούμενος ήταν ανήλικος.
Τι αλλάζει στον ΦΠΑ
Για τις εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ το πρόστιμο δεν καταργείται πλήρως, ωστόσο μειώνεται σημαντικά. Εφόσον δεν προκύπτει φόρος προς πληρωμή, το πρόστιμο περιορίζεται πλέον στα 100 ευρώ, αντί των 250 ή 500 ευρώ που ίσχυαν μέχρι σήμερα, ανάλογα με την κατηγορία επιχείρησης ή επαγγελματία.
Παράλληλα, καταργείται το πρόστιμο των 100 ευρώ για ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.
Αλλαγές και στις τροποποιητικές δηλώσεις
Το νέο πλαίσιο καλύπτει και τις τροποποιητικές δηλώσεις που υποβάλλονται για διόρθωση λαθών.
Συγκεκριμένα, δεν θα επιβάλλεται πρόστιμο:
Σε εκπρόθεσμες τροποποιητικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος όταν η επιπλέον επιβάρυνση φόρου δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.
Σε τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ ή παρακρατούμενων φόρων, εφόσον η αρχική δήλωση είχε κατατεθεί εμπρόθεσμα.
Αναδρομικές επιστροφές χρημάτων
Οι αλλαγές εφαρμόζονται αναδρομικά από τις 19 Απριλίου 2024. Αυτό σημαίνει ότι φορολογούμενοι που έχουν ήδη πληρώσει πρόστιμα τα οποία πλέον καταργούνται ή μειώνονται, θα δικαιούνται επιστροφή χρημάτων ή συμψηφισμό.
Η ΑΑΔΕ αναμένεται να εκδώσει αναλυτικές οδηγίες για τη διαδικασία ακύρωσης, επανυπολογισμού και επιστροφής των ποσών.
Στις περιπτώσεις όπου τα πρόστιμα δεν έχουν ακόμη βεβαιωθεί ή εισπραχθεί, η διαδικασία θα σταματά αυτόματα και τα ποσά δεν θα αναζητούνται από την εφορία.
