Μπορεί στις δυτικές αγορές οι τιμές των καυσίμων να δείχνουν προς το παρόν συγκρατημένες, όμως κάτω από την επιφάνεια διαμορφώνεται ένα εξαιρετικά επικίνδυνο σκηνικό για την παγκόσμια ενέργεια. Αυτό επισημαίνει σε ανάλυσή του ο Economist, προειδοποιώντας ότι η φαινομενική σταθερότητα είναι απατηλή και πως η αγορά πλησιάζει σε σημείο καμπής.
Σύμφωνα με το βρετανικό περιοδικό, η αντοχή που εμφάνισαν μέχρι στιγμής οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου δεν οφείλεται σε πραγματική ισορροπία, αλλά στα φορτία που είχαν ήδη αναχωρήσει πριν ξεσπάσει η κρίση στη Μέση Ανατολή. Αυτό το προσωρινό απόθεμα ασφαλείας, όμως, πλέον εξαντλείται.
Το απόθεμα στερεύει, η πίεση μεγαλώνει
Περίπου 50 ημέρες μετά την έναρξη της σύγκρουσης με το Ιράν και τη σοβαρή αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ, εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου έχουν χαθεί από την αγορά, ενώ οι ροές υγροποιημένου φυσικού αερίου έχουν επίσης δεχθεί ισχυρό πλήγμα.
Ο Economist σημειώνει ότι κάθε επιπλέον μήνας περιορισμένης ναυσιπλοΐας στην περιοχή αφαιρεί κρίσιμες ποσότητες ενέργειας από την παγκόσμια προσφορά, αυξάνοντας δραματικά τον κίνδυνο ενός απότομου σοκ.
Οι τρεις αιτίες που οδηγούν σε κρίση
Η ανάλυση εντοπίζει τρεις βασικούς παράγοντες που σπρώχνουν την αγορά προς αδιέξοδο:
- Τα διαθέσιμα φορτία πετρελαίου μειώνονται ταχύτατα
- Τα διυλιστήρια περιορίζουν την παραγωγή καυσίμων
- Η κατανάλωση παραμένει υψηλή, ιδιαίτερα στην Ευρώπη
Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά που δύσκολα μπορεί να εξισορροπηθεί χωρίς βίαιη προσαρμογή: είτε με απότομη άνοδο τιμών είτε με αναγκαστική πτώση της ζήτησης.
Η Ασία πιέζεται πρώτη, η Ευρώπη δεν είναι ασφαλής
Οι μεγαλύτερες πιέσεις καταγράφονται ήδη στην Ασία, η οποία εξαρτάται περισσότερο από τις ροές ενέργειας του Περσικού Κόλπου. Ιαπωνία και Νότια Κορέα αντλούν από στρατηγικά αποθέματα, ενώ αρκετά διυλιστήρια μειώνουν την παραγωγή.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα περιορίζει τις εξαγωγές καυσίμων, παρά τα ισχυρά αποθέματά της, επιδεινώνοντας τις ελλείψεις στην περιοχή.
Στην Ευρώπη η εικόνα παραμένει πιο ελεγχόμενη χάρη στις κρατικές παρεμβάσεις, ωστόσο ο Economist προειδοποιεί ότι οι επιδοτήσεις και οι φοροελαφρύνσεις κρατούν τεχνητά υψηλή τη ζήτηση και μεταθέτουν το πρόβλημα.
Ο κίνδυνος δεν είναι μόνο οι τιμές
Το μεγαλύτερο ρίσκο δεν αφορά μόνο την ακρίβεια, αλλά την ίδια τη λειτουργία της αγοράς. Με τα αποθέματα να υποχωρούν, αυξάνεται η πιθανότητα μπλοκαρίσματος στην εφοδιαστική αλυσίδα, ειδικά σε κρίσιμα προϊόντα όπως τα αεροπορικά καύσιμα.
Ακόμη και μικρές διαταραχές, σημειώνει το περιοδικό, μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις, ιδίως όσο πλησιάζει ο χειμώνας και αυξάνεται η ζήτηση για LNG.
Ακόμη και αν τελειώσει ο πόλεμος, η κρίση μένει
Ακόμη και σε περίπτωση άμεσης αποκλιμάκωσης και πλήρους επαναλειτουργίας των θαλάσσιων οδών, η αγορά δεν αναμένεται να επανέλθει γρήγορα. Η αποκατάσταση προσφοράς, αποθεμάτων και μεταφορών μπορεί να χρειαστεί μήνες.
Το τελικό συμπέρασμα του Economist είναι ξεκάθαρο: η παγκόσμια αγορά ενέργειας κινείται πλέον ανάμεσα στο κακό και στο εφιαλτικό σενάριο, με τον χρόνο να εξαντλείται επικίνδυνα.
