Όταν η ιστορική Ανατολική Πτέρυγα του Λευκού Οίκου κατεδαφίστηκε αιφνιδιαστικά πέρυσι, προκειμένου να κατασκευαστεί η νέα αίθουσα δεξιώσεων (ballroom) του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ένα ακόμη κομμάτι ιστορίας χάθηκε μαζί της.
Ο Κήπος της Τζάκι Κένεντι, που είχε αφιερωθεί το 1965 από την πρώτη κυρία Lady Bird Johnson προς τιμήν της προκατόχου της και της συμβολής της στη διαμόρφωση του Λευκού Οίκου, αποσυναρμολογήθηκε. Η χαρακτηριστική πέργκολα που είχε σχεδιάσει ο I.M. Pei αποθηκεύτηκε, ενώ τα δέντρα μεταφέρθηκαν σε φυτώρια για διατήρηση.
Ο εγγονός της Κένεντι έχει κάτι να πει για αυτό. «Ο πρόεδρος Τραμπ έχει μια βαθιά εμμονή με την οικογένειά μου — από την Ανατολική Πτέρυγα, μέχρι τον Κήπο των Ρόδων, τον Κήπο Κένεντι, ακόμη και το αεροπλάνο. Η λίστα δεν τελειώνει. Όμως επιτίθεται καθημερινά σε όλες τις οικογένειες με υψηλότερο κόστος ζωής, απερίσκεπτους πολέμους και βαθιά διαφθορά», δήλωσε ο Jack Schlossberg στο CNN.
Ο Schlossberg, που είναι υποψήφιος για το Κογκρέσο με τους Δημοκρατικούς, πρόσθεσε:
«Η γιαγιά μου πίστευε στον λαό αυτής της χώρας. Σε κάθε άνθρωπο. Ήθελε να βλέπουμε κήπους, χρώματα και τη φωτεινή πλευρά της ζωής. Αυτό που έχουμε τώρα είναι σκοτάδι».
Τα νέα σχέδια και οι αντιδράσεις
Περισσότερα από 60 χρόνια μετά την αναγνώριση της «αψεγάδιαστης αισθητικής» της Τζάκι Κένεντι, τα σχέδια για τον περιβάλλοντα χώρο της νέας αίθουσας αρχίζουν να αποσαφηνίζονται. Ο αρχιτέκτονας τοπίου Rick Parisi τα παρουσίασε πρόσφατα στην Εθνική Επιτροπή Σχεδιασμού της Πρωτεύουσας (NCPC).
Ωστόσο, αρχιτέκτονες τοπίου και ειδικοί στη διατήρηση ιστορικών χώρων εκφράζουν έντονες αντιρρήσεις.
Ο νέος «κήπος» δίπλα στο ballroom
Σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα σχέδια, ένας νέος κήπος θα δημιουργηθεί στο σημείο όπου βρισκόταν ο Κήπος Κένεντι και θα εκτείνεται κατά μήκος της νέας αίθουσας.
Το σχέδιο περιλαμβάνει:
εντυπωσιακή σκάλα,
κυκλική αυλή με τούβλα από το Mount Vernon,
διαδρομές από γρανίτη,
τέσσερα διαμορφωμένα δέντρα (topiary) από τον παλιό κήπο,
καθώς και μεταφορά και ενσωμάτωση του αρχικού σιντριβανιού.
Παράλληλα, η διαδρομή στο South Lawn, που βασιζόταν σε ελλειπτικό σχεδιασμό, θα τροποποιηθεί, με το κυκλικό της σχήμα να αλλοιώνεται ώστε να χωρέσει η νέα κατασκευή των 89.000 τετραγωνικών ποδιών.
Το σημείο αυτό αποτελεί επίσης πεδίο έντονης κριτικής.
Ο Parisi υποστήριξε ότι το σχέδιο προσφέρει την ευκαιρία να «επεκταθεί η ομορφιά» του παλιού κήπου με συμμετρικά παρτέρια και πλούσιες φυτεύσεις.
Ωστόσο, τα νέα σχέδια έχουν ελάχιστες οπτικές αναφορές στον αρχικό Κήπο της Τζάκι Κένεντι — έναν χώρο πρασίνου με θάμνους και εποχιακά λουλούδια, όπου παιδιά έπαιζαν και πρόεδροι έβρισκαν στιγμές ηρεμίας.
Δεν υπάρχει πρόβλεψη μεταφοράς του κήπου αλλού, αν και ορισμένα φυτά θα επαναφυτευτούν. Η πέργκολα του I.M. Pei διατηρείται, αλλά δεν έχει ενταχθεί στα νέα σχέδια.
Έντονες αντιδράσεις για τον σχεδιασμό
Κατά τη δημόσια διαβούλευση της NCPC, οι περισσότερες τοποθετήσεις ήταν αρνητικές, με τους ειδικούς να εστιάζουν κυρίως στην ασυμμετρία της νέας διαδρομής.
Για σχεδόν έναν αιώνα, ο σχεδιασμός του Λευκού Οίκου βασίζεται στο σχέδιο Olmsted (1935), το οποίο οργανώνεται γύρω από ελλειπτικές μορφές.
Η αρχιτέκτονας Priya Jain σημείωσε ότι η νέα χάραξη είναι «οπτικά ενοχλητική» και αποκλίνει από την ιστορική λογική των ήπιων καμπύλων.
Ο ειδικός αποκατάστασης Rob Cagnetta υπογράμμισε ότι η αλλαγή δεν είναι μόνο αισθητική:
«Η αρχιτεκτονική μεταφέρει νόημα. Ο Λευκός Οίκος είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα κτίρια στον κόσμο και κάθε παρέμβαση πρέπει να ενισχύει, όχι να αποδυναμώνει, αυτόν τον συμβολισμό».
Ο Charles Birnbaum, κορυφαίος ειδικός στα πολιτιστικά τοπία, ήταν κατηγορηματικός:
«Αυτό δεν θα είχε εγκριθεί ποτέ».
Όπως εξήγησε, το σχέδιο διαταράσσει τις βασικές οπτικές και χωρικές σχέσεις, ενώ αλλοιώνει τη φιλοσοφία ισορροπίας και αρμονίας του αρχικού σχεδιασμού.
Σε αντίθεση με προηγούμενες παρεμβάσεις —όπως ο λαχανόκηπος της Μισέλ Ομπάμα ή αλλαγές στον Κήπο των Ρόδων— τα νέα σχέδια θεωρούνται δύσκολα αναστρέψιμα και εκτός των προτύπων του National Park Service.
Ο Κήπος της Τζάκι Κένεντι: Μια σύντομη ιστορία
Η ιδέα για τον κήπο στην ανατολική πλευρά του Λευκού Οίκου ξεκίνησε το 1962 από τον πρόεδρο Τζον Φ. Κένεντι.
Η σχεδιάστρια Rachel «Bunny» Mellon συνεργάστηκε στενά με την Τζάκι Κένεντι για τη δημιουργία του, με στόχο έναν χώρο με σκιά, παιχνίδι για παιδιά, γκαζόν και μικρό βοτανικό κήπο.
Μετά τη δολοφονία του Κένεντι, η Lady Bird Johnson αφιέρωσε τον κήπο στη μνήμη της Τζάκι.
«Δεν μπορώ να φανταστώ πιο ουσιαστικό φόρο τιμής», είχε δηλώσει τότε.
Ο κήπος αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τους επισκέπτες του Λευκού Οίκου μέχρι την κατεδάφιση της Ανατολικής Πτέρυγας.
«Διαγραφή ιστορίας»;
Η εξαφάνισή του αιφνιδίασε ακόμη και όσους συνδέονταν με τον σχεδιασμό του.
Ο Birnbaum σχολίασε χαρακτηριστικά: «Η Τζάκι Κένεντι αποτελεί θεμέλιο της σύγχρονης προστασίας πολιτιστικής κληρονομιάς. Όσα γίνονται σήμερα δείχνουν μια στάση αδιαφορίας απέναντι στην ιστορία και αντικαθιστούν έναν συμβολικό χώρο της δημοκρατίας με μια τεράστια κατασκευή».
Πηγή: CNN
