Ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης παρουσίασε η ΕΛΑΣ – Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, προτείνοντας ένα νέο μοντέλο αποκεντρωμένης διακυβέρνησης με ισχυρότερους δήμους, μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών και ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης.
Η πρόταση, με τίτλο «Μια νέα συμφωνία για την Αυτοδιοίκηση», δεν περιορίζεται σε θεσμικές αλλαγές, αλλά φιλοδοξεί να αναδιαμορφώσει συνολικά τον τρόπο λειτουργίας του κράτους, δίνοντας μεγαλύτερο ρόλο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και μειώνοντας την εξάρτησή της από την κεντρική διοίκηση.
Νέος αυτοδιοικητικός χάρτης
Βασικό στοιχείο του σχεδίου αποτελεί η αναδιάρθρωση του αυτοδιοικητικού χάρτη, με τη δημιουργία 100 έως 150 νέων δήμων, ώστε –όπως υποστηρίζει η παράταξη– να αντιμετωπιστούν οι δυσλειτουργίες που προέκυψαν από τις συνενώσεις του «Καλλικράτη».
Παράλληλα προτείνεται η κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, με μεταφορά των αρμοδιοτήτων τους στις αιρετές Περιφέρειες ή στα αρμόδια υπουργεία, ανάλογα με το αντικείμενο.
Περισσότερες αρμοδιότητες και πόροι
Η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι από τα πιο συγκεντρωτικά κράτη της Ευρώπης, με αποτέλεσμα οι δήμοι να διαθέτουν περιορισμένες δυνατότητες άσκησης πολιτικής και να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την κεντρική κυβέρνηση.
Για τον λόγο αυτό προτείνει σαφή διαχωρισμό αρμοδιοτήτων μεταξύ κράτους, Περιφερειών και δήμων, καθώς και νέο πλαίσιο χρηματοδότησης που θα ενισχύσει την οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ.
Μεταξύ των μέτρων περιλαμβάνονται:
- αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων,
- απόδοση στους δήμους του τέλους ανθεκτικότητας,
- μεγαλύτερη αξιοποίηση του Πράσινου Ταμείου,
- σταθερή συμμετοχή στα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα,
- δημιουργία νέου επενδυτικού προγράμματος με την ονομασία «Φιλόδημος».
- Ενίσχυση των κοινοτήτων
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις τοπικές κοινότητες, οι οποίες, σύμφωνα με την πρόταση, θα αποκτήσουν ουσιαστικότερο ρόλο στη λήψη αποφάσεων.
Προβλέπεται ξεχωριστή εκλογή των συμβουλίων τους, επαναφορά δημοτικών ενοτήτων και τοπικών διαμερισμάτων με αρμοδιότητες, καθώς και θεσμοθέτηση τοπικών προϋπολογισμών, ώστε οι κάτοικοι να έχουν μεγαλύτερη συμμετοχή στη διαχείριση των πόρων.
Συμμετοχή των πολιτών
Η πρόταση δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη συμμετοχική δημοκρατία, προτείνοντας εργαλεία όπως συμμετοχικούς προϋπολογισμούς, τοπικά δημοψηφίσματα με δεσμευτικό χαρακτήρα, συνελεύσεις πολιτών, αλλά και ψηφιακές διαδικασίες διαβούλευσης και παρακολούθησης της πορείας των έργων.
Νέο μοντέλο διακυβέρνησης
Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη υποστηρίζει ότι η μεταρρύθμιση της Αυτοδιοίκησης συνδέεται άμεσα με την περιφερειακή ανάπτυξη, την αντιμετώπιση της δημογραφικής συρρίκνωσης και τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ κέντρου και περιφέρειας.
Όπως επισημαίνει, στόχος είναι η μετάβαση από ένα συγκεντρωτικό μοντέλο διοίκησης σε ένα σύστημα πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, όπου οι τοπικές κοινωνίες θα διαθέτουν περισσότερες αρμοδιότητες, επαρκείς οικονομικούς πόρους και ουσιαστικό ρόλο στη λήψη των αποφάσεων που τις αφορούν.
