Η ραγδαία αύξηση της μετανάστευσης βοήθησε την Ισπανία να μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε μία από τις μεγαλύτερες ιστορίες οικονομικής επιτυχίας της Ευρώπης, όμως οι αυστηρότεροι έλεγχοι στους αριθμούς των μεταναστών υπό μια μελλοντική δεξιά κυβέρνηση θα μπορούσαν να υπονομεύσουν αυτή την επίδοση.
Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP) προηγείται των Σοσιαλιστών του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ ενόψει των εκλογών της 29ης Νοεμβρίου. Όμως οι έρευνες δείχνουν επίσης ότι, για να κυβερνήσει, είναι πιθανό να χρειαστεί μια συμμαχία με το ακροδεξιό αντιμεταναστευτικό Vox.
Το PP εξακολουθεί να υποστηρίζει κάποια μετανάστευση βάσει ενός επιλεκτικού συστήματος ώστε να καλύπτονται ελλείψεις στο εργατικό δυναμικό, όμως ο ηγέτης του κόμματος Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχό έχει ζητήσει να μπει ένα τέλος σ’ αυτό που αποκαλεί «ανεξέλεγκτη μετανάστευση».
Το Vox προχωράει πολύ περισσότερο, υποστηρίζοντας να επιβληθούν μεγάλοι περιορισμοί στη μετανάστευση, να τερματισθεί η νομιμοποίηση νεοαφιχθέντων, να αυξηθούν οι απελάσεις και να δοθεί προτεραιότητα στους ισπανούς πολίτες όσον αφορά την πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες.
«Οι επενδυτές ανησυχούν επειδή αυτό που λέει τώρα το Vox έχει ήδη σημασία, εφόσον μπορεί να μπουν στην κυβέρνηση, και οι πολιτικές του Vox είναι καταστροφικές για την οικονομία», λέει ο Χοσέ Κάρλος Ντίεθ, καθηγητής Οικονομικών στο πανεπιστήμιο της Αλκαλά.
Στο εκλογικό του μανιφέστο, το Vox λέει πως θα προωθήσει την ανάπτυξη κάνοντας «μαζικές» μειώσεις φόρων για να προστατεύσει τους Ισπανούς από υπερβολική γραφειοκρατία, για την οποία λέει πως εμποδίζει την ευημερία, ενώ ταυτόχρονα θα μειώσει το δημόσιο χρέος και θα ελέγξει το έλλειμμα με την εξάλειψη αχρείαστων δαπανών.
Στους μετανάστες οφείλεται η μισή αύξηση του ΑΕΠ και της απασχόλησης
Η ευρέως φιλομεταναστευτική στάση υπήρξε ένας από τους πυλώνες της οικονομικής στρατηγικής του Σάντσεθ αφότου ήρθε στην εξουσία το 2018, σε αντίθεση με την τάση προς σκληρότερες πολιτικές για τη μετανάστευση που παρατηρείται σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης.
Οι Σοσιαλιστές του επεξέτειναν τη στρατολόγηση εργατών στις χώρες καταγωγής τους, επιτάχυναν την αναγνώριση ξένων πτυχίων και επαγγελματικών πιστοποιήσεων και διευκόλυναν την πρόσβαση των μεταναστών στην απασχόληση.
Από το 2022, ο αριθμός των εργατών στην Ισπανία από άλλες χώρες αυξήθηκε κατά περισσότερο από 1,2 εκατομμύριο.
Ο γεννημένος στο εξωτερικό πληθυσμός αντιστοιχεί τώρα στο 14% του πληθυσμού της Ισπανίας που ανέρχεται σε 50 εκατομμύρια, ενώ οι μετανάστες αππτελούν πάνω από το 16% του εργατικού δυναμικού, όπως αυτό μετριέται με βάση αυτούς που συνεισφέρουν στους φόρους κοινωνικών ασφαλίσεων.
Σχεδόν οι μισοί από τους ξένους εργάτες έρχονται από τη Λατινική Αμερική, σύμφωνα με το ινστιτούτο στατιστικής της Ισπανίας.
Στους μετανάστες οφείλεται περίπου η μισή αύξηση του ισπανικού ΑΕΠ στο διάστημα από το 2022 ως το 2025, που αντιστοιχεί σε ποσοστό 1,7%, και πάνω από τα δύο τρίτα της αύξησης των θέσεων εργασίας κατά την ίδια περίοδο, σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα της Ισπανίας.
Σε πρόσφατο σημείωμά του, ο διεθνής οίκος οικονομικών αναλύσεων Oxford Economics προειδοποίησε ότι η επιβολή αυστηρότερων κανόνων για τη μετανάστευση θα μπορούσε «να διαβρώσει το αναπτυξιακό πλεονέκτημα της Ισπανίας έναντι του μέσου όρου της ευρωζώνης ταχύτερα απ’ ό,τι μπορούμε σήμερα να υποθέσουμε», ενώ η Barclays δήλωσε ότι «θα μπορούσε να επιβαρύνει την αύξηση του εργατικού δυναμικού».
Η οικονομία της Ισπανίας αυξήθηκε πέρυσι κατά 2,6%, διπλάσια απ’ ό,τι ο μέσος όρος της ευρωζώνης, και η κυβέρνηση αναμένει ότι το ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά 2,6% φέτος και κατά 2,2% το 2027.
Ο Σάντσεθ επιδίωξε να κάνει τη μεταναστευτική πολιτική του εκλογικό πλεονέκτημα, υποστηρίζοντας ότι η εργασία των μεταναστών χρειάζεται για να αντιμετωπισθεί η έλλειψη περίπου 750.000 κατοικιών που βρίσκεται στην καρδιά της στεγαστικής κρίσης της χώρας.
Ο αντιπρόεδρος της ισπανικής κυβέρνησης και υπουργός Οικονομίας Κάρλος Κουέρπο είπε στο Ρόιτερς, με γραπτή δήλωσή του, ότι οι «περιοριστικές πολιτικές» θα εξασθενήσουν την αγορά εργασίας, θα οδηγήσουν σε μείωση της κατανάλωσης και θα αφαιρέσουν μια σημαντική πηγή εσόδων στη δημόσια οικονομία.
Αύξηση στην απασχόληση χαμηλής εξειδίκευσης
Παρά τους ισχυρούς ονομαστικούς ρυθμούς ανάπτυξης, πολλοί Ισπανοί απ’ όλο το πολιτικό φάσμα λένε ότι δεν έχουν αισθανθεί τα οφέλη, πράγμα που φάνηκε και από τη γενική απεργία που κηρύχθηκε αυτό το μήνα σε διαμαρτυρία για τη στεγαστική κρίση.
Μερικοί αναλυτές και τραπεζίτες αμφισβητούν επίσης πόσο σημαντικός θα ήταν ο αντίκτυπος από ενδεχόμενη αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής. Η οικονομία της Ισπανίας αναπτύσσεται με ετήσιο ρυθμό 2,9% τα τρία τελευταία χρόνια, υπερδιπλάσιο από το 1,1% της ΕΕ, ανακοίνωσαν αυτή την εβδομάδα οι οικονομολόγοι του ολλανδικού τραπεζικού ομίλου ING. Όμως η αύξηση του κατά κεφαλήν εισόδηματος δεν ακολούθησε τον ίδιο ρυθμό, αναδεικνύοντας το γεγονός ότι η αύξηση του πληθυσμού έγινε σε βάρος της ευρύτερης παραγωγικότητας.
Ο Νικολάς Λόπεθ, επικεφαλής ανάλυσης μετοχών στη Singular Bank, υποστήριξε ότι η μετανάστευση ώθησε την οικονομία προς την απασχόληση χαμηλής εξειδίκευσης και ότι ως εκ τούτου οι αυστηρότεροι περιορισμοί δεν θα αντιμετωπισθούν απαραιτήτως αρνητικά από τις χρηματοοικονομικές αγορές.
Και ενώ η αύξηση του πληθυσμού υπήρξε καθοριστική για την εκτόξευση των καταναλωτικών δανείων και βρίσκεται πίσω από τις αισιόδοξες προβλέψεις πολλών ισπανικών τραπεζών για τις οικονομικές προοπτικές και τη ζήτηση δανείων, οι επικεφαλής των μεγαλύτερων τραπεζών της χώρας δεν προετοιμάζονται για ξαφνική επιβράδυνση στις αφίξεις.
Υψηλόβαθμο στέλεχος μεγάλης τράπεζας είπε τον περασμένο μήνα στο Ρόιτερς στη Μαδρίτη ότι περιμένουν πως μια δεξιά κυβέρνηση υποστηριζόμενη από το Vox θα επικεντρωθεί στη μείωση της παράνομης μετανάστευσης και όχι της νόμιμης μετανάστευσης, με αποτέλεσμα ο συνολικός οικονομικός αντίκτυπος να είναι περιορισμένος.

