Οι κυβερνοεπιθέσεις σε ψυγεία σούπερ μάρκετ επτά ευρωπαϊκών χωρών, κατά τις οποίες χάκερς κατάφεραν να ανεβάσουν τη θερμοκρασία τους ακόμη και στους 50 βαθμούς Κελσίου, ενδέχεται να αποτελούν μόνο την αρχή μιας πολύ ευρύτερης απειλής. Ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια προειδοποιούν ότι παρόμοιες επιθέσεις θα μπορούσαν να επεκταθούν σε κρίσιμες υποδομές και συστήματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων: από τα δίκτυα ηλεκτροδότησης και ύδρευσης μέχρι τα ασανσέρ, τις πόρτες ασφαλείας και τα φανάρια στους δρόμους.
Οι πρόσφατες επιθέσεις έπληξαν περίπου 40 καταστήματα της αλυσίδας Delhaize στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο, καθώς και μικρότερο αριθμό καταστημάτων στην Ιρλανδία, τη Σουηδία, την Εσθονία, τη Φινλανδία και την Ολλανδία. Μέχρι στιγμής δεν έχει εντοπιστεί σαφές οικονομικό κίνητρο, ενώ καμία ομάδα χάκερ δεν έχει αναλάβει την ευθύνη. Οι αρμόδιες υπηρεσίες προσπαθούν να εντοπίσουν τους δράστες και να εξακριβώσουν τον τρόπο δράσης τους.
Από τις επιθέσεις δεν έμεινε ανεπηρέαστη ούτε η Ελλάδα, καθώς, σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, χάκερς φέρεται να παραβίασαν συστήματα ψύξης σε σούπερ μάρκετ, αλλά και σε κρεοπωλείο στην Κηφισιά, όπου η θερμοκρασία των ψυγείων φέρεται να ρυθμίστηκε ακόμη και στους 150 βαθμούς Κελσίου.
Από τα σούπερ μάρκετ στα νοσοκομεία και τις φαρμακευτικές αποθήκες
Οι ειδικοί που μίλησαν στη Daily Mail εκτιμούν ότι οι κυβερνοεπιθέσεις στα ψυγεία των ευρωπαϊκών σούπερ μάρκετ αποτελούν προειδοποιητικό σημάδι για το τι μπορεί να ακολουθήσει. Όπως επισημαίνουν, σχεδόν κάθε συσκευή που συνδέεται στο διαδίκτυο μπορεί να μετατραπεί σε στόχο, με τις συνέπειες να εξαρτώνται από το είδος του συστήματος που θα παραβιαστεί.
Οι επιθέσεις στην Ευρώπη σημειώθηκαν λίγες εβδομάδες μετά από αντίστοιχο περιστατικό στη Γαλλία, όπου επηρεάστηκαν εκατοντάδες καταστήματα και μεγάλες ποσότητες προϊόντων αναγκάστηκαν να καταλήξουν στα σκουπίδια. Παράλληλα, οι αμερικανικές αρχές διερευνούν περιστατικά δυσλειτουργίας σε ψυγεία που καταγράφηκαν τον Αύγουστο σε στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ.
Δεν έχει διευκρινιστεί εάν τα περιστατικά συνδέονται μεταξύ τους. Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί εξετάζουν το ενδεχόμενο να αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης επιχείρησης δολιοφθοράς, με πιθανή εμπλοκή κρατικού παράγοντα.
Ο Τομ Χέγκελ, επικεφαλής ερευνητής απειλών στην εταιρεία κυβερνοασφάλειας SentinelOne, επισημαίνει ότι η απουσία προφανούς οικονομικού κινήτρου και ανάληψης ευθύνης διαφοροποιεί τις συγκεκριμένες επιθέσεις από τις συνήθεις πρακτικές εγκληματικών ομάδων χάκερ ή ακτιβιστών.
Όπως εξηγεί, οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ αποτελούν σχετικά εύκολο στόχο, καθώς διαθέτουν μεγάλο αριθμό συστημάτων ψύξης, διαχείρισης κτιρίων, ελέγχου πρόσβασης και ταμειακών μηχανών. Πολλά από αυτά εγκαθίστανται και συντηρούνται από εξωτερικούς συνεργάτες, χωρίς να βρίσκονται υπό τη συνεχή εποπτεία των ομάδων κυβερνοασφάλειας.
Ο Νταν Μπερντ, τεχνικός διευθυντής της Horizon3 για την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική, προειδοποιεί ότι η παραβίαση συστημάτων ψύξης θα μπορούσε να έχει πολύ σοβαρότερες συνέπειες σε άλλους κλάδους.
Στα νοσοκομεία και στις φαρμακευτικές εγκαταστάσεις, για παράδειγμα, φάρμακα, εμβόλια και δείγματα αίματος πρέπει να διατηρούνται σε αυστηρά ελεγχόμενες θερμοκρασίες. Μια κυβερνοεπίθεση στα αντίστοιχα συστήματα θα μπορούσε να οδηγήσει στην καταστροφή πολύτιμων αποθεμάτων, να διαταράξει την περίθαλψη ασθενών και να προκαλέσει επικίνδυνες ελλείψεις.
Ασανσέρ, πόρτες ασφαλείας και συστήματα κτιρίων στο στόχαστρο
Όσο περισσότερες συσκευές συνδέονται στο διαδίκτυο, τόσο διευρύνεται και το πεδίο δράσης των κυβερνοεγκληματιών. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο επειδή αρκετές κρίσιμες υποδομές βασίζονται σε παλαιότερη τεχνολογία, η οποία δεν μπορεί εύκολα να ενσωματώσει σύγχρονους μηχανισμούς προστασίας.
Ο Μαρίγιους Μπριέντις, τεχνικός διευθυντής της NordVPN, επισημαίνει ότι οι χάκερς δεν χρειάζεται απαραίτητα να υποκλέψουν προσωπικά δεδομένα πελατών για να προκαλέσουν σοβαρή ζημιά σε μια επιχείρηση. Αρκεί να αποκτήσουν πρόσβαση στα συστήματα θέρμανσης, εξαερισμού, ελέγχου πρόσβασης ή λειτουργίας μηχανημάτων, προκειμένου να παραλύσουν ένα κτίριο ή την παραγωγική δραστηριότητά του.
Ακόμη μεγαλύτερους κινδύνους εντοπίζει ο Ρομπ Ντεμέιν, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας κυβερνοασφάλειας e2e-assure, στα ψηφιακά συστήματα ελέγχου των ανελκυστήρων.
Μια τέτοια παραβίαση θα μπορούσε, όπως προειδοποιεί, να παγιδεύσει ανθρώπους μεταξύ ορόφων, να διακόψει τον εξαερισμό ή να θέσει εκτός λειτουργίας ειδικές λειτουργίες των ανελκυστήρων που χρησιμοποιούνται από τις πυροσβεστικές υπηρεσίες σε περίπτωση πυρκαγιάς.
Στο ίδιο πλαίσιο, ευάλωτα μπορεί να αποδειχθούν τα συστήματα ψύξης και κλιματισμού σε κέντρα δεδομένων, καθώς και οι εγκαταστάσεις νοσοκομείων και φαρμακευτικών μονάδων. Μια παρέμβαση στη θερμοκρασία ή στην πίεση των συγκεκριμένων χώρων θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές ζημιές στον εξοπλισμό και να θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια των εγκαταστάσεων.
Ο φόβος για επιθέσεις σε ηλεκτρικό ρεύμα, νερό και μεταφορές
Η μεγαλύτερη ανησυχία των ειδικών αφορά το ενδεχόμενο οι κυβερνοεπιθέσεις να επεκταθούν στις κρίσιμες εθνικές υποδομές. Ο Νταν Ο’Ντάουντ, διευθύνων σύμβουλος της Green Hills Software, προειδοποιεί ότι τόσο κρατικοί όσο και μη κρατικοί παράγοντες θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν κενά ασφαλείας σε συστήματα που ελέγχουν την ηλεκτροδότηση, την ύδρευση και άλλες βασικές υπηρεσίες.
Μια εκτεταμένη επίθεση σε τέτοιες υποδομές θα μπορούσε να προκαλέσει διακοπές στην παροχή ηλεκτρικού ρεύματος και νερού, να παραλύσει τις μεταφορές και να πυροδοτήσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στην οικονομία και στην καθημερινή ζωή.
Οι ανησυχίες εντείνονται καθώς η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επιταχύνει τον εντοπισμό αδυναμιών στα ψηφιακά συστήματα και την ανάπτυξη πιο σύνθετων κυβερνοεπιθέσεων. Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι ότι η απειλή δεν περιορίζεται πλέον στην κλοπή δεδομένων ή στην οικονομική ζημιά μιας επιχείρησης: η παραβίαση ενός συστήματος που ελέγχει μια φαινομενικά απλή καθημερινή λειτουργία μπορεί να έχει πολύ ευρύτερες συνέπειες.
