Έντονη συζήτηση έχει προκαλέσει η επανεκκίνηση της διαδικασίας μεταφοράς συντελεστή δόμησης, με επίκεντρο αυτή τη φορά τα βόρεια προάστια της Αθήνας.
Η δημοσιοποίηση των νέων πολεοδομικών μελετών και η πρόταση για τη δημιουργία Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης (ΖΥΣ) έφεραν στο προσκήνιο ανησυχίες για πιθανή αύξηση της οικοδομικής επιβάρυνσης σε περιοχές με ιδιαίτερο οικιστικό χαρακτήρα, όπως η Φιλοθέη και το Ψυχικό.
Η υπόθεση πήρε και πολιτικές διαστάσεις, καθώς ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης παρενέβη δημόσια, επιχειρώντας να καθησυχάσει τους κατοίκους της εκλογικής του περιφέρειας.
Με ανάρτησή του στο Χ διαβεβαίωσε ότι δεν πρόκειται να υπάρξουν παρεμβάσεις που θα αλλοιώσουν τη φυσιογνωμία των συγκεκριμένων περιοχών, διαψεύδοντας παράλληλα δημοσιεύματα και σενάρια που συνδέουν τις προτεινόμενες ρυθμίσεις με εκτεταμένες αλλαγές στη δόμηση, ακόμη και κατά μήκος της λεωφόρου Κηφισίας.
«Επειδή στην εκλογική μου Περιφέρεια στη Βόρεια Αθήνα και ειδικά στη Φιλοθέη έχει υπάρξει μεγάλη ανησυχία για τα σχετικά δημοσιεύματα για τη σε δημόσια διαβούλευση πρόταση έκδοσης ΠΔ, για την ενδεχόμενη μεταφορά συντελεστή δόμησης, ενημερώνω ότι τίποτε από αυτά που διακινούνται δεν θα μπορούσε να γίνει ποτέ, ούτε όσα γράφονται για την Κηφισίας κλπ. Ο χαρακτήρας της κηπούπολης της Φιλοθέης και του Ψυχικού θα διατηρηθεί ως κόρην οφθαλμού», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Επειδή στην εκλογική μου Περιφέρεια στην Βόρεια Αθήνα και ειδικά στην Φιλοθέη έχει υπάρξει μεγάλη ανησυχία για τα σχετικά δημοσιεύματα για την σε δημόσια διαβούλευση πρόταση έκδοσης ΠΔ, για την ενδεχόμενη μεταφορά συντελεστή δόμησης, ενημερώνω ότι τίποτε από αυτά που διακινούνται δεν θα μπορούσε να γίνει ποτέ, ούτε όσα γράφονται για την Κηφισίας κλπ. Ο χαρακτήρας της κηπούπολης της Φιλοθέης και του Ψυχικού θα διατηρηθεί ως κόρην οφθαλμού.
— Άδωνις Γεωργιάδης (@AdonisGeorgiadi) November 6, 2026
Η παρέμβαση του υπουργού ήρθε μετά τη δημοσιοποίηση των μελετών που τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Στον Βόρειο Τομέα Αθηνών περιλαμβάνονται 25 προτεινόμενες Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης, οι οποίες αφορούν 11 δημοτικές ενότητες: Ψυχικό, Νέο Ψυχικό, Φιλοθέη, Κηφισιά, Νέα Ερυθραία, Χολαργό, Παπάγο, Χαλάνδρι, Νέα Ιωνία, Μεταμόρφωση και Λυκόβρυση.
Το ενδιαφέρον και οι αντιδράσεις επικεντρώνονται στο ενδεχόμενο οι νέες δυνατότητες δόμησης να επηρεάσουν περιοχές που έχουν διαμορφώσει επί δεκαετίες συγκεκριμένη πολεοδομική φυσιογνωμία. Η ανησυχία αφορά τόσο την ενδεχόμενη αύξηση του οικοδομικού όγκου όσο και τις ευρύτερες συνέπειες στην καθημερινότητα των κατοίκων, στις υποδομές και στην ποιότητα ζωής.
Ένα πολεοδομικό εργαλείο που παρέμενε ανενεργό
Η μεταφορά συντελεστή δόμησης δεν αποτελεί καινούργια ιδέα. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που θεσπίστηκε πριν από δεκαετίες, με στόχο να δώσει τη δυνατότητα μεταφοράς δικαιωμάτων δόμησης από ακίνητα που υπόκεινται σε περιορισμούς, όπως διατηρητέα κτίρια, σε άλλες περιοχές όπου μπορεί να επιτραπεί πρόσθετη οικοδομική επιφάνεια.
Στόχος ήταν, μεταξύ άλλων, να αποζημιώνονται ιδιοκτήτες ακινήτων που δεν μπορούν να αξιοποιήσουν πλήρως τα δικαιώματα δόμησής τους λόγω καθεστώτος προστασίας, χωρίς να επιβαρύνονται οι ίδιες οι προστατευόμενες περιοχές.
Ωστόσο, ο μηχανισμός παρέμεινε ουσιαστικά ανενεργός από το 2007, εξαιτίας αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας και των προβλημάτων που είχαν ανακύψει κατά την εφαρμογή του. Η επαναφορά του προϋποθέτει πλέον τον καθορισμό συγκεκριμένων ζωνών υποδοχής, ώστε να υπάρχει θεσμικό πλαίσιο για την αξιοποίηση των τίτλων μεταφοράς συντελεστή.
Η νέα διαδικασία επαναφέρει, συνεπώς, ένα παλιό πολεοδομικό ζήτημα στο προσκήνιο, με τις περιοχές που προτείνονται ως ζώνες υποδοχής να βρίσκονται αντιμέτωπες με το ερώτημα κατά πόσο μπορούν να δεχθούν πρόσθετη δόμηση χωρίς να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας τους.
Η ανησυχία για τον χαρακτήρα των βορείων προαστίων
Στην περίπτωση της Φιλοθέης και του Ψυχικού, η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της χαμηλής δόμησης και της φυσιογνωμίας των δύο περιοχών. Αντίστοιχοι προβληματισμοί αφορούν και άλλους δήμους των βορείων προαστίων, όπου η πολεοδομική επιβάρυνση, η κυκλοφορία και οι αντοχές των υποδομών αποτελούν ήδη ζητήματα δημόσιας συζήτησης.
Η δημόσια διαβούλευση αναμένεται να αποτελέσει το πεδίο στο οποίο θα καταγραφούν οι θέσεις των δήμων, των κατοίκων και των εμπλεκόμενων φορέων. Το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν οι προτεινόμενες ζώνες μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς να δημιουργήσουν νέες πιέσεις σε περιοχές που έχουν ήδη συγκεκριμένα πολεοδομικά χαρακτηριστικά.
Σε κάθε περίπτωση, η δημοσιοποίηση των μελετών δεν σημαίνει ότι οι προτεινόμενες αλλαγές εφαρμόζονται αυτομάτως ούτε ότι κάθε ακίνητο αποκτά δικαίωμα πρόσθετης δόμησης. Πρόκειται για προτάσεις που βρίσκονται σε διαδικασία διαβούλευσης και απαιτούν την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων θεσμικών βημάτων.
Η δημόσια παρέμβαση Γεωργιάδη αναδεικνύει, πάντως, το πολιτικό βάρος που αποκτά το ζήτημα, ιδίως σε περιοχές όπου οι κάτοικοι εμφανίζονται ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένοι απέναντι σε ενδεχόμενες αλλαγές στο οικιστικό περιβάλλον τους.
