Παρά το γεγονός ότι προωθείται ως εργαλείο διακοπής του καπνίσματος, το άτμισμα (vaping) ενδέχεται να είναι εξίσου επιβλαβές με τα τσιγάρα — και μπορεί να προκαλέσει τόσο καρκίνο του στόματος όσο και των πνευμόνων.
Παρότι υγειονομικές αρχές σε όλο τον κόσμο υποστηρίζουν ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι λιγότερο επιβλαβή για τον οργανισμό σε σχέση με τα παραδοσιακά καπνικά προϊόντα, Αυστραλοί ερευνητές εντόπισαν τη μέχρι σήμερα ισχυρότερη σύνδεση μεταξύ των συσκευών αυτών και της νόσου.
Ομάδα επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας στο Σίδνεϊ εξέτασε το σύνολο της διαθέσιμης επιστημονικής βιβλιογραφίας σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις του vaping που δημοσιεύτηκε μεταξύ 2017 και 2025.
Όπως σημείωσαν, τα πιο ανησυχητικά ευρήματα προέρχονται από μελέτες που δείχνουν ότι το άτμισμα μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στο DNA των χρηστών, αυξάνοντας τον κίνδυνο δυσλειτουργίας των κυττάρων που σχετίζεται με την εμφάνιση καρκίνου.
Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το vaping δεν είναι ακίνδυνο. Προκαλεί βλάβες στους ιστούς του αναπνευστικού συστήματος, οι οποίες έχουν συνδεθεί με την ανάπτυξη καρκίνου των πνευμόνων, ενώ επηρεάζει και το μικροβίωμα του στόματος, οδηγώντας σε φλεγμονή και αυξημένο κίνδυνο καρκίνου της στοματικής κοιλότητας.
Οι κίνδυνοι είναι ακόμη μεγαλύτεροι για όσους καπνίζουν και παράλληλα χρησιμοποιούν ηλεκτρονικό τσιγάρο — περίπου οι μισοί καπνιστές. Ο συνδυασμός αυτός αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου των πνευμόνων έως και τέσσερις φορές.
Ο επικεφαλής της μελέτης, καθηγητής Μπέρναρντ Στιούαρτ, δήλωσε: «Η έρευνα δείχνει ότι το vaping δεν αποτελεί εναλλακτική λύση στο κάπνισμα ή στις παράνομες ουσίες. Δεν είναι εναλλακτική υπό την έννοια ότι είναι πιο ασφαλές. Είναι επικίνδυνο — και αυτό είναι το μήνυμα».
Στην Αγγλία, περίπου το 60% των ασθενών με καρκίνο του στόματος επιβιώνει για πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση.
Αντίθετα, η πρόγνωση για τον καρκίνο του πνεύμονα είναι πολύ πιο δυσμενής, καθώς μόλις το 10% των ασθενών ζει περισσότερο από δέκα χρόνια.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κυβέρνηση έχει ήδη ξεκινήσει μέτρα για τον περιορισμό της χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων από νέους, επιβάλλοντας απαγόρευση στα προϊόντα μίας χρήσης από πέρυσι. Παράλληλα, εξετάζεται και η απαγόρευση του vaping μέσα σε αυτοκίνητα, λόγω ανησυχιών για την έκθεση σε παθητικό ατμό.
Ωστόσο, η νέα ανασκόπηση υποστηρίζει ότι τέτοιου είδους προληπτικά μέτρα, που απλώς χαρακτηρίζουν τα ηλεκτρονικά τσιγάρα ως πιθανώς καρκινογόνα, δεν επαρκούν, καθώς «δεν υπάρχει αμφιβολία» ότι συμβάλλουν στην εμφάνιση αυτών των μορφών καρκίνου.
Ο καθηγητής Φρέντι Σίτας, ειδικός στα συστήματα υγείας του μέλλοντος και συν-συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε: «Χρειάστηκαν περίπου 100 χρόνια για να υπάρξουν αδιάσειστα στοιχεία ότι το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα, καθώς οι άνθρωποι εκτίθενταν όλο και περισσότερο στον καπνό. Και βλέπουμε μια παρόμοια εξέλιξη με τα ηλεκτρονικά τσιγάρα. Γι’ αυτό, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν θα πρέπει να προτείνονται ως μέσο διακοπής του καπνίσματος για να καθησυχάζονται οι ασθενείς, ιδιαίτερα χωρίς αυστηρά μέτρα για τον περιορισμό της ταυτόχρονης χρήσης».
Για να ενισχύσουν τα συμπεράσματά τους, οι ερευνητές ανέφεραν την περίπτωση ενός 19χρονου με εκτεταμένο ιστορικό χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου, ο οποίος, παρά τη νεαρή του ηλικία, εμφάνισε επιθετική μορφή καρκίνου του στόματος.
Ο έφηβος διαγνώστηκε με πλακώδες καρκίνωμα της στοματικής κοιλότητας — μια εξαιρετικά σπάνια μορφή χωρίς παρουσία λοίμωξης από HPV — γεγονός που οδήγησε τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι το vaping ενδέχεται να σχετίζεται με τέτοιου είδους καρκίνους.
Η φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες που προκαλείται στο στόμα και στο αναπνευστικό σύστημα από το άτμισμα έχει επίσης συνδεθεί με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) — μια σοβαρή πάθηση που μπορεί να οδηγήσει σε ανεπάρκεια οργάνων — καθώς και με καρδιοπάθειες, στένωση αρτηριών και νευρολογικές αλλαγές στον εγκέφαλο.
Παρόλα αυτά, δεν υπάρχουν ακόμη οριστικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το vaping προκαλεί καρκίνο του στόματος και των πνευμόνων, καθώς πρόκειται για σχετικά νέα τεχνολογία και δεν υπάρχουν επαρκείς μελέτες σε άτομα που έχουν χρησιμοποιήσει αποκλειστικά ηλεκτρονικό τσιγάρο.
Ωστόσο, το μήνυμα των ειδικών είναι σαφές.
Ο καθηγητής Σίτας ανέφερε: «Η καθυστέρηση στην εξαγωγή συμπερασμάτων ευνοεί τις καπνοβιομηχανίες, που δεν ενδιαφέρονται αν τα κέρδη προέρχονται από τσιγάρα ή από ηλεκτρονικά τσιγάρα.
Γνωρίζουμε ότι υπάρχει σημαντικός αριθμός ανθρώπων που καπνίζουν και ταυτόχρονα κάνουν vaping, παρότι το τελευταίο προωθείται ως μέσο διακοπής.
Πάντα θεωρούσαμε ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι πιο ασφαλή, αλλά αυτό που δείχνουμε είναι ότι ίσως τελικά να μην είναι.
Είναι σαν να λέμε ότι τα μαχαίρια είναι λιγότερο επικίνδυνα από τα πολυβόλα επειδή σκοτώνουν λιγότερους ανθρώπους σε μικρότερο χρόνο. Αυτή η λογική είναι παράλογη — όπως παράλογο είναι να συγκρίνουμε το vaping με την “ασφάλεια” του καπνίσματος.
Παρότι η κατανόησή μας για τις αιτίες έχει βελτιωθεί, δεν πρέπει να περιμένουμε 100 χρόνια για να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε.
Υπάρχει τώρα ένα παράθυρο ευκαιρίας για να κατανοήσουμε τις επιπτώσεις και είναι η στιγμή να δράσουμε προληπτικά και όχι εκ των υστέρων».
Η ανάγκη για περισσότερους τρόπους διακοπής του καπνίσματος είναι επιτακτική, καθώς ο καρκίνος του πνεύμονα εξακολουθεί να προκαλεί περισσότερους από 33.000 θανάτους ετησίως στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Το κάπνισμα αποτελεί επίσης την κύρια αιτία της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας, που επηρεάζει περίπου 1,7 εκατομμύρια ανθρώπους στη χώρα και ευθύνεται για 30.000 θανάτους κάθε χρόνο.
Τα τσιγάρα περιέχουν δεκάδες τοξικές ουσίες, μεταξύ των οποίων και νικοτίνη, όμως το πιο επικίνδυνο συστατικό είναι η πίσσα, που προκαλεί βλάβες στους πνεύμονες και καρκινικές αλλοιώσεις στα κύτταρα.
Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, αντίθετα, δεν περιέχουν πίσσα ή μονοξείδιο του άνθρακα, στοιχεία που μέχρι πρότινος θεωρούνταν βασικοί παράγοντες των σοβαρών επιπτώσεων του καπνίσματος.
Ωστόσο, περιέχουν χαμηλά επίπεδα τοξικών ουσιών, όπως φορμαλδεΰδη, που προκαλούν φλεγμονή, οξειδωτικό στρες και αλλαγές στο DNA, οι οποίες έχουν συνδεθεί με τον καρκίνο.
Για τους λόγους αυτούς, από το 2023, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα προσφέρονται μέσω του NHS σε ασθενείς που προσπαθούν να διακόψουν το κάπνισμα. Ωστόσο, τα νεότερα στοιχεία δείχνουν ότι το vaping δεν είναι τόσο «ασφαλές» όσο αρχικά πιστευόταν και ενδέχεται να συμβάλλει στην αύξηση των περιστατικών καρκίνου, ιδιαίτερα σε νεότερες ηλικίες.
Έρευνες δείχνουν ότι οι καρκίνοι κεφαλής και τραχήλου — συμπεριλαμβανομένων αυτών του στόματος και του λαιμού — έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από ένα τρίτο στη Βρετανία από τις αρχές της δεκαετίας του 1990.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αύξηση αυτή σχετίζεται κυρίως με διαγνώσεις σε νεότερα άτομα, ηλικίας 40 και 50 ετών.
Το κάπνισμα, το αλκοόλ και ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) — ένας συνήθως ακίνδυνος ιός που μεταδίδεται σεξουαλικά ή μέσω επαφής με το δέρμα — αποτελούν τις βασικές αιτίες.
Πλέον, εκτιμάται ότι και το vaping μπορεί να προσθέτει επιπλέον βάρος στην εξάπλωση της νόσου.
Πηγή: Daily Mail
