Η προσπάθεια αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών να ενισχύσουν την παρουσία τους στα Δυτικά Βαλκάνια προκαλεί ανησυχία στις Βρυξέλλες, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση φοβάται ότι χώρες που επιδιώκουν την ένταξή τους στο ευρωπαϊκό μπλοκ μπορεί να εγκλωβιστούν σε μια μακροχρόνια εξάρτηση από το αμερικανικό φυσικό αέριο.
Αλβανία, Κόσοβο και Βοσνία-Ερζεγοβίνη έχουν εκφράσει ενδιαφέρον είτε για την αγορά μεγάλων ποσοτήτων αμερικανικού LNG είτε για την κατασκευή υποδομών που θα επιτρέψουν την εισαγωγή του. Οι κυβερνήσεις των χωρών υποστηρίζουν ότι το φυσικό αέριο μπορεί να λειτουργήσει ως καύσιμο μετάβασης, καθώς περιορίζουν τις εισαγωγές ρωσικών καυσίμων και τη χρήση άνθρακα και στρέφονται σταδιακά στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Στις Βρυξέλλες, ωστόσο, υπάρχουν ερωτήματα για το κατά πόσο τέτοια έργα είναι αναγκαία, δεδομένου ότι ορισμένες από τις χώρες αυτές έχουν σήμερα ελάχιστη ή σχεδόν μηδενική εγχώρια ζήτηση φυσικού αερίου.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι φοβούνται ότι η μαζική ανάπτυξη υποδομών LNG θα μπορούσε να δημιουργήσει μια νέα εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, την ώρα που η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο την επίτευξη μηδενικών καθαρών εκπομπών έως το 2050.
Ο Άντρας Χούμπερ, αρμόδιος για την ενεργειακή διπλωματία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα Δυτικά Βαλκάνια, δήλωσε ότι οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες έχουν δεσμευτεί για την απανθρακοποίηση των οικονομιών τους. Όπως υποστήριξε, η εισαγωγή φυσικού αερίου σε αγορές που σήμερα δεν διαθέτουν ουσιαστική ζήτηση μπορεί να λειτουργήσει αντίθετα προς τον στόχο αυτό.
Στο επίκεντρο η Βοσνία
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στις Βρυξέλλες μια προκαταρκτική συμφωνία ΗΠΑ–Βοσνίας-Ερζεγοβίνης για την ανάπτυξη αγωγού που θα μεταφέρει φυσικό αέριο από το Κρκ της Κροατίας.
Το σχέδιο έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις στο εσωτερικό της Βοσνίας, καθώς το κοινοβούλιο της χώρας ψήφισε νόμο που προβλέπει ότι η εταιρεία AAFS, η οποία σύμφωνα με το POLITICO συνδέεται με συνεργάτες του Ντόναλντ Τραμπ, θα αναλάβει τον ρόλο του βασικού διαχειριστή του αγωγού.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκφράσει επιφυλάξεις τόσο για την έλλειψη διαφάνειας γύρω από τη σύμβαση όσο και για τον κίνδυνο «αεριοποίησης» της περιοχής. Σύμφωνα με το POLITICO, ευρωπαϊκοί αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει ότι το συγκεκριμένο έργο μπορεί να επηρεάσει ακόμη και την πορεία της Βοσνίας προς την ένταξη στην ΕΕ.
Ο Άρτουρ Λορκόφσκι, επικεφαλής της Energy Community, τόνισε ότι η αγορά πρέπει να λειτουργεί με ανταγωνισμό, ισότιμους κανόνες και διαφάνεια, χωρίς προνομιακή μεταχείριση συγκεκριμένου προμηθευτή.
Συμφωνίες με Αλβανία και Βοσνία
Καμία από τις δύο συμφωνίες δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Για τη Βοσνία απαιτείται η έγκριση της άνω βουλής, ενώ η συμφωνία για την Αλβανία προβλέπει 20ετή προμήθεια LNG σε συνεργασία με την Ελλάδα και την αμερικανική εταιρεία Venture Global, αλλά βρίσκεται ακόμη σε επίπεδο μνημονίου και αναμένει μελέτη βιωσιμότητας.
Το Κόσοβο δεν έχει λάβει ακόμη οριστική απόφαση, ενώ Σερβία και Βόρεια Μακεδονία αναμένεται επίσης να αποκτήσουν πρόσβαση σε αμερικανικό LNG μέσω σχεδιαζόμενης διασύνδεσης με την Ελλάδα.
Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι οι συμφωνίες θα συμβάλουν στη μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, στη σταθερότητα της περιοχής και στη μείωση του ενεργειακού κόστους.
Το επιχείρημα των Βαλκανίων
Οι κυβερνήσεις των χωρών της περιοχής υποστηρίζουν από την πλευρά τους ότι το φυσικό αέριο είναι απαραίτητο ως «καύσιμο μετάβασης», ώστε να διασφαλίζεται η ηλεκτροδότηση όταν μειώνεται η παραγωγή από ΑΠΕ και καθώς περιορίζεται η χρήση άνθρακα.
Στην Αλβανία, για παράδειγμα, η υδροηλεκτρική παραγωγή επηρεάζεται από τις ξηρασίες και την κλιματική αλλαγή, ενώ σήμερα το φυσικό αέριο αντιστοιχεί μόλις στο 1,8% του ενεργειακού μείγματος της χώρας.
Η Βοσνία υποστηρίζει ότι ο νέος αγωγός δεν αποσκοπεί στο να την «κλειδώσει» στο φυσικό αέριο, αλλά στο να τερματίσει την εξάρτησή της από μία και μοναδική οδό και πηγή εφοδιασμού, καθώς σήμερα διαθέτει μόνο έναν αγωγό που την προμηθεύει με ρωσικό φυσικό αέριο.
Το παράδοξο που αναδεικνύει το POLITICO είναι ότι, ενώ η ΕΕ πιέζει τα Δυτικά Βαλκάνια να προχωρήσουν στην ενεργειακή μετάβαση, η ίδια η Ευρώπη εξαρτάται ολοένα περισσότερο από το αμερικανικό LNG.
Ο Λορκόφσκι σημειώνει ότι η ενσωμάτωση των χωρών της περιοχής στην ευρωπαϊκή αγορά θα μπορούσε να οδηγήσει τελικά σε απρόσκοπτη ροή φυσικού αερίου προς αυτές. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, αυτό θα είναι αμερικανικό αέριο, καθώς η παραγωγή φυσικού αερίου στην ΕΕ είναι περιορισμένη.
Πηγή: Politico
