Ένα πυκνό διπλωματικό παρασκήνιο φαίνεται πως προηγήθηκε της αιφνιδιαστικής απόφασης του Ντόναλντ Τραμπ να «παγώσει» για πέντε ημέρες τα αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές, με το Axios να αποκαλύπτει ότι Τουρκία, Αίγυπτος και Πακιστάν λειτούργησαν ως δίαυλοι επικοινωνίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Axios, το οποίο επικαλείται αμερικανική πηγή, οι τρεις χώρες μετέφεραν μηνύματα μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν επί δύο ημέρες, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης και αποφυγής νέας έκρηξης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Η ίδια πληροφόρηση αναφέρει ότι ανώτεροι αξιωματούχοι των τριών χωρών είχαν χωριστές επαφές τόσο με τον ειδικό απεσταλμένο του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ όσο και με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Η αποκάλυψη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή ήρθε λίγες ώρες μετά τη δημόσια ανάρτηση του Τραμπ, με την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι υπήρξαν «πολύ καλές και παραγωγικές» συνομιλίες με το Ιράν και ότι δόθηκε εντολή να αναβληθεί για πέντε ημέρες κάθε στρατιωτική επιχείρηση που θα στόχευε ιρανικές μονάδες παραγωγής ενέργειας.
Το Reuters και το Associated Press επιβεβαίωσαν την αναβολή του αμερικανικού τελεσιγράφου για τα Στενά του Ορμούζ και τη σύνδεσή της με τις επαφές των τελευταίων ημερών, σημειώνοντας ωστόσο ότι η Τεχεράνη διαψεύδει πως υπήρξαν άμεσες συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Έτσι, ενώ η αμερικανική πλευρά μιλά για παραγωγικές επαφές, η ιρανική γραμμή επιμένει ότι, αν υπήρξε κινητικότητα, αυτή πέρασε μέσω τρίτων χωρών και όχι μέσα από απευθείας διάλογο.
Αυτό που περιγράφεται από το Axios είναι μια διπλωματική κινητοποίηση της τελευταίας στιγμής, με στόχο να κερδηθεί χρόνος πριν εκπνεύσει το αμερικανικό τελεσίγραφο.
Ο Μπαράκ Ραβίντ ανέφερε ότι οι τρεις χώρες επιχείρησαν να λειτουργήσουν ως γέφυρα ανάμεσα στις δύο πλευρές, όχι μόνο για το ζήτημα του Ορμούζ, αλλά και για μια ευρύτερη προσπάθεια τερματισμού των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή.
Το Reuters, σε ξεχωριστό του ρεπορτάζ, επιβεβαίωσε ότι Τουρκία, Αίγυπτος και Πακιστάν βρίσκονταν μέσα στο σχήμα των μεσολαβητικών κινήσεων που οδήγησαν στην προσωρινή αναδίπλωση της Ουάσιγκτον.
Η επιλογή αυτών των τριών χωρών δεν είναι τυχαία. Η Τουρκία διατηρεί ανοιχτούς διαύλους τόσο με τη Δύση όσο και με περιφερειακούς παίκτες της Μέσης Ανατολής. Η Αίγυπτος παραμένει παραδοσιακός συνομιλητής σε κρίσεις της περιοχής, ενώ το Πακιστάν έχει ειδικό βάρος στον ευρύτερο μουσουλμανικό κόσμο και δικούς του διαύλους με την Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον.
Με βάση τις πληροφορίες που έχουν δει το φως, οι τρεις χώρες δεν έφεραν μια συμφωνία, αλλά συνέβαλαν στο να μην εκραγεί η κατάσταση άμεσα, ανοίγοντας ένα μικρό παράθυρο πέντε ημερών για συνέχιση των επαφών. Αυτή είναι η ουσία της αποκάλυψης: η αναβολή Τραμπ δεν φαίνεται να ήταν απλώς μια προσωπική μεταστροφή, αλλά αποτέλεσμα έντονου παρασκηνίου.
Το κρίσιμο είναι ότι η αναβολή δεν σημαίνει αποκλιμάκωση με σταθερούς όρους, αλλά μάλλον μια σύντομη αναστολή μπροστά στον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης. Το τελεσίγραφο του Τραμπ προέβλεπε πως αν το Ιράν δεν άνοιγε πλήρως το Ορμούζ, οι ΗΠΑ θα χτυπούσαν τις ιρανικές ενεργειακές υποδομές.
Η απόφαση για πενθήμερη παύση έριξε άμεσα τις τιμές του πετρελαίου και έδωσε πρόσκαιρη ανάσα στις αγορές, αλλά δεν έσβησε την απειλή. Το Reuters σημειώνει ότι οι συνομιλίες συνεχίζονται, ενώ το AP υπογραμμίζει ότι η παράταση του deadline δεν συνεπάγεται εγκατάλειψη του στρατιωτικού σχεδίου, αλλά μόνο προσωρινή μετάθεσή του.
Για την ώρα, πάντως, Τουρκία, Αίγυπτος και Πακιστάν εμφανίζονται ως οι τρεις παίκτες που κέρδισαν χρόνο στο πιο κρίσιμο σημείο της αντιπαράθεσης ΗΠΑ και Ιράν.
