Στην εκρηκτική άνοδο των ενοικίων που «πνίγει» τα ελληνικά νοικοκυριά και στη στεγαστική κρίση στην Ελλάδα, αναφέρεται με εκτενός άρθρο του το Reuters.
Αναλυτικά, ο αρθρογράφος αναφέρει:
Πριν από έναν χρόνο, η Ειρήνη Συντυχάκη νοίκιαζε ένα διαμέρισμα που αγαπούσε στο κέντρο της Αθήνας, κοντά στους φίλους της, τη δουλειά της και τα δεκάδες καφέ της γειτονιάς.
Λίγους μήνες αργότερα, όταν η συγκάτοικός της αποχώρησε, οι δικηγόροι των Κινέζων ιδιοκτητών του ακινήτου την ενημέρωσαν ότι το ενοίκιο –ήδη στα 700 ευρώ, σχεδόν όσο ολόκληρος ο μισθός της– θα αυξανόταν.
«Με πόνο καρδιάς αφήνω ένα σπίτι που πραγματικά αγαπώ, τη γειτονιά, το ίδιο το σπίτι, τις αναμνήσεις», λέει η 28χρονη εγκληματολόγος, ετοιμάζοντας τα πράγματά της πριν μετακομίσει στο σπίτι της αδελφής της. «Ήξερα ότι έπρεπε να φύγω για να επιβιώσω».
Η ελληνική οικονομία ανακάμπτει δυναμικά μετά την κρίση της περιόδου 2009-2018. Η ανάπτυξη υπερβαίνει τον μέσο όρο της ΕΕ, τα δάνεια αποπληρώνονται νωρίτερα από το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα και ο τουρισμός καταγράφει ιστορικά ρεκόρ.
Ωστόσο, πίσω από αυτή την εικόνα ανάκαμψης, πολλοί Έλληνες δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στο αυξημένο κόστος στέγασης. Τα ενοίκια εκτοξεύονται, ενώ τα εισοδήματα δεν ακολουθούν με τον ίδιο ρυθμό, αναγκάζοντας τα νοικοκυριά να περιορίζουν δαπάνες για θέρμανση, ψυχαγωγία ή εστίαση και να αυξάνουν τον δανεισμό τους. Σύμφωνα με ειδικούς, η κατάσταση αυτή λειτουργεί ως τροχοπέδη για την οικονομική ανάκαμψη.
«Η επάρκεια εισοδήματος βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο, με έξι στα δέκα νοικοκυριά να δηλώνουν ότι το εισόδημά τους δεν επαρκεί μέχρι το τέλος του μήνα», επισημαίνει σε έκθεσή του το Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων (ΙΜΕ).
Όπως σημειώνεται, «οι οικονομικές δυσκολίες δεν περιορίζονται πλέον στα χαμηλά εισοδήματα, αλλά επεκτείνονται και στη μεσαία τάξη».
Έλλειψη κατοικιών και «χρυσές βίζες»
Πολλά από τα σημερινά προβλήματα έχουν τις ρίζες τους στα χρόνια της κρίσης, όταν η οικοδομική δραστηριότητα σχεδόν πάγωσε. Σύμφωνα με έκθεση της Τράπεζας Πειραιώς, στις μεγάλες ελληνικές πόλεις καταγράφεται έλλειμμα περίπου 180.000 κατοικιών προς ενοικίαση ή πώληση.
Το πρόγραμμα «χρυσής βίζας», που εφαρμόζεται από το 2014 και παρέχει άδεια διαμονής σε αλλοδαπούς επενδυτές ακινήτων, επιδείνωσε το πρόβλημα. Από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας, περίπου 20.000 ακίνητα –κυρίως στην Αθήνα– έχουν πωληθεί σε ξένους επενδυτές, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Μετανάστευσης, ενώ άλλα 150.000 έχουν μετατραπεί σε βραχυχρόνιες μισθώσεις για τουρίστες.
Ο Θεμιστοκλής Μπάκας, πρόεδρος του δικτύου E-Real Estate Network, αναφέρει ότι η ζήτηση για ενοικίαση είναι τόσο μεγάλη ώστε σε μία μόνο επίσκεψη για διαμέρισμα εμφανίζονται εκατοντάδες ενδιαφερόμενοι.
«Θυμίζει ουρές έξω από παντοπωλεία τη δεκαετία του 1940. Τότε περίμεναν για τρόφιμα· σήμερα οι άνθρωποι περιμένουν στην ουρά για ένα σπίτι», λέει χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, η ιδιοκατοίκηση καθίσταται ολοένα και πιο δύσκολη. Το ποσοστό ιδιοκτησίας κατοικίας υποχώρησε κάτω από το 70% το 2024 –το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί– από περίπου 77% το 2009.
Η ελληνική περίπτωση ξεχωρίζει
Η άνοδος των ενοικίων απασχολεί πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ωστόσο η Ελλάδα ξεχωρίζει. Από το 2019 έως το 2024, τα ενοίκια στην Αθήνα αυξήθηκαν κατά μέσο όρο πάνω από 50%, σύμφωνα με την E-Real Estate. Την ίδια περίοδο, η αύξηση για αντίστοιχα διαμερίσματα δύο υπνοδωματίων ήταν 26% στη Μαδρίτη και 14% στο Παρίσι.
Οι μέσοι μισθοί στην Ελλάδα αυξήθηκαν περίπου 27% την ίδια περίοδο, ενώ στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι οι Έλληνες δαπανούν το μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους για στέγαση σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ.
Η κυβέρνηση επιδοτεί μέρος του ενοικίου για ορισμένες κατηγορίες χαμηλόμισθων, όμως οι ενοικιαστές εκτιμούν ότι τα μέτρα έχουν περιορισμένο αποτέλεσμα. Σύμφωνα με έρευνα του ΙΜΕ, περισσότερο από το 83% των Ελλήνων δηλώνει ότι δεν μπορεί να αποταμιεύσει, ενώ το 40% περιόρισε τις εξόδους σε εστιατόρια ή κινηματογράφους το τελευταίο έτος.
«Η κατάσταση είναι ήδη πολύ δύσκολη και αναμένεται να επιδεινωθεί», επισημαίνει ο Νίκος Κουραχάνης, καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
Αναγκαστικές μετακομίσεις
Καθώς νέοι ξένοι ιδιοκτήτες εισέρχονται στην αγορά, πολλοί Έλληνες εγκαταλείπουν τις γειτονιές τους.
Η 52χρονη νηπιαγωγός Ιωάννα Τζάκα έλαβε ειδοποίηση λίγες ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα να αποχωρήσει από το διαμέρισμά της σε κεντρική και ακριβή περιοχή της Αθήνας, καθώς το ακίνητο αγοράστηκε από ζευγάρι Λιβανέζων, που της έδωσε προθεσμία 30 ημερών.
Αναζητώντας παρόμοιο διαμέρισμα στην ίδια περιοχή, διαπίστωσε ότι τα ενοίκια ξεκινούν πλέον από 2.000 ευρώ, αντί για τα 1.300 που πλήρωνε. Τελικά μετακόμισε με τον σύζυγό της και τον 14χρονο γιο τους στα προάστια, όπου νοικιάζουν με 1.500 ευρώ τον μήνα.
«Είναι σαν να ξεριζωνόμαστε», λέει. «Μεγάλωσα εδώ. Όλοι οι φίλοι του παιδιού μου ζουν εδώ».
