Από την αρχή του πολέμου του με το Ιράν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ φρόντισε να αναγνωρίσει τα δυσοίωνα πρωτοσέλιδα που θα μπορούσαν να προκύψουν. Όπως είπε σε βίντεο που δημοσίευσε λίγο μετά την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης, επρόκειτο για μια πολύ μεγαλύτερη επιχείρηση σε σχέση με προηγούμενα στρατιωτικά πλήγματα των ΗΠΑ — κάτι που σήμαινε ότι θα υπήρχαν πιθανότατα και Αμερικανοί νεκροί.
Το ενδεχόμενο απωλειών μεταξύ των στρατιωτών — έχουν ήδη καταγραφεί έξι — αποτελεί πράγματι έναν σοβαρό παράγοντα που φαίνεται ότι θα δοκιμάσει την περιορισμένη ανοχή των Αμερικανών απέναντι σε έναν πόλεμο για τον οποίο δεν δείχνουν ιδιαίτερο ενθουσιασμό.
Ωστόσο, το ζήτημα είναι ακόμη πιο δύσκολο για τον ίδιο τον Τραμπ. Μπορεί να διαθέτει πολλά πολιτικά ταλέντα, όμως το να μιλά για νεκρούς και τραυματισμένους στρατιώτες σίγουρα δεν είναι ένα από αυτά. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια εμφανή αδυναμία του.
Και εξαιτίας των συγκρούσεων που έχει επιλέξει να εμπλακεί η χώρα του, αυτή η αδυναμία βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της δημόσιας προσοχής.
Ο πόλεμος με το Ιράν δεν έχει συμπληρώσει ακόμη μία εβδομάδα και ο Τραμπ, αλλά και μέλη της κυβέρνησής του, έχουν ήδη κάνει αρκετές αμήχανες δηλώσεις σχετικά με τους νεκρούς Αμερικανούς στρατιώτες.
Όταν αναφέρθηκαν οι τρεις πρώτοι θάνατοι, ο Τραμπ δήλωσε την Κυριακή στο NBC News:
«Έχουμε τρεις, αλλά περιμένουμε απώλειες. Στο τέλος όμως θα είναι μια πολύ καλή συμφωνία για τον κόσμο».
Με αυτόν τον τρόπο, ο Τραμπ φάνηκε να εντάσσει αμέσως αυτούς τους θανάτους σε μια ανάλυση κόστους–οφέλους.
Την ίδια ημέρα, σε βίντεο που δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έδειξε ξανά να ζητά κατανόηση από το κοινό για το θέμα.
«Και δυστυχώς, πιθανότατα θα υπάρξουν κι άλλοι [νεκροί] πριν τελειώσει», είπε ο Τραμπ, προσθέτοντας: «Έτσι είναι τα πράγματα. Πιθανότατα θα υπάρξουν κι άλλοι».
Στη συνέχεια συμπλήρωσε: «Αλλά θα κάνουμε ό,τι είναι δυνατό ώστε αυτό να μην συμβεί».
Πολλοί Δημοκρατικοί επέκριναν έντονα τη φράση «έτσι είναι τα πράγματα», υποστηρίζοντας ότι αποκαλύπτει μια κάποια ψυχρότητα — σαν να επρόκειτο απλώς για το κόστος της διεξαγωγής ενός πολέμου.
Την Τετάρτη, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης στο Πεντάγωνο, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ επέκρινε τα μέσα ενημέρωσης επειδή, όπως υποστήριξε, επικεντρώνονται υπερβολικά στους νεκρούς στρατιώτες προκειμένου να κάνουν τον Τραμπ «να φαίνεται κακός». Υποστήριξε ότι οι θάνατοι αυτοί προβάλλονται δυσανάλογα σε σχέση με τις επιτυχίες του στρατού.
«Όταν όμως μερικά drones καταφέρνουν να περάσουν ή συμβαίνουν τραγικά γεγονότα, αυτό γίνεται πρωτοσέλιδο», είπε ο Χέγκσεθ. «Το καταλαβαίνω: ο Τύπος θέλει μόνο να κάνει τον πρόεδρο να φαίνεται κακός. Αλλά προσπαθήστε έστω μία φορά να παρουσιάσετε την πραγματικότητα».
Τα μέσα ενημέρωσης καλύπτουν συχνά τις απώλειες στρατιωτών σε πολεμικές επιχειρήσεις. Ορισμένες εφημερίδες δημοσίευαν τακτικά πολυσέλιδα αφιερώματα στη μνήμη των στρατιωτών που σκοτώθηκαν στους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν.
Οι θάνατοι αυτοί αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς πρόκειται για τις πρώτες απώλειες σε έναν νέο πόλεμο, για τον οποίο η κυβέρνηση δυσκολεύεται να εξηγήσει πειστικά την αναγκαιότητά του.
Τα σχόλια του Χέγκσεθ έγιναν ακόμη πιο αινιγματικά όταν ακολούθησε η τοποθέτηση του προέδρου των Αρχηγών των Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγού Νταν Κέιν. Το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν — όπως ήταν αναμενόμενο — να αναφερθεί λεπτομερώς στους πεσόντες στρατιώτες.
«Πρώτα απ’ όλα, με βαθιά θλίψη αλλά και ευγνωμοσύνη ανακοινώνω τα ονόματα τεσσάρων από τους έξι πεσόντες ήρωές μας, όλοι από τη 103η Διοίκηση Υποστήριξης, Εφεδρεία Στρατού των ΗΠΑ, με έδρα το Ντε Μόιν της Άιοβα — τον λοχαγό Κόντι Κορκ, τον αρχιλοχία Νόα Τίετζενς, την αρχιλοχία Νικόλ Αμόρ και τον λοχία Ντέκλαν Κόουντι», δήλωσε ο Κέιν.
Η αντίθεση ήταν έντονη. Ενώ ο Κέιν φάνηκε να μιλά ως ο ανώτατος στρατιωτικός αξιωματούχος της χώρας, ο Χέγκσεθ έμοιαζε περισσότερο να εστιάζει σε ένα πολιτικό μήνυμα προσαρμοσμένο στον Τραμπ.
Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λίβιτ προσπάθησε το απόγευμα της Τετάρτης να διορθώσει την κατάσταση, αρνούμενη ότι ο Χέγκσεθ ζητούσε από τα μέσα να μην προβάλλουν έντονα τους θανάτους στρατιωτών, ενώ ταυτόχρονα επιτέθηκε στους δημοσιογράφους. Όταν η δημοσιογράφος του CNN Κέιτλαν Κόλινς τη ρώτησε αν η κυβέρνηση θεωρεί ότι τα μέσα πρέπει να καλύπτουν αυτές τις απώλειες, εκείνη χαρακτήρισε την ερώτηση «ανειλικρινή» και πρόσθεσε: «Δεν εννοούσε αυτό ο υπουργός».
«Η θέση αυτής της κυβέρνησης είναι ότι ο Τύπος σε αυτή την αίθουσα και ο Τύπος σε όλη τη χώρα πρέπει να μεταδίδουν με ακρίβεια την επιτυχία της επιχείρησης Epic Fury και τη ζημιά που προκαλεί στο αδίστακτο ιρανικό καθεστώς», δήλωσε η Λίβιτ.
Παράλληλα ανακοίνωσε ότι ο Τραμπ θα παρευρεθεί στην τελετή μεταφοράς των σορών των στρατιωτών.
Ωστόσο, η ρητορική του προέδρου δεν αποτελεί κάτι νέο. Τα τελευταία δέκα χρόνια, έχει επανειλημμένα κάνει αμφιλεγόμενες δηλώσεις για νεκρούς και τραυματισμένους στρατιώτες και έχει δείξει να δυσκολεύεται να εκφράσει το επίπεδο ενσυναίσθησης και σεβασμού που θα περίμενε κανείς από έναν πρόεδρο.
Ενδεικτικά:
-
Ο Τραμπ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις το 2016, όταν δήλωσε για τον Τζον Μακέιν — που είχε περάσει χρόνια ως αιχμάλωτος πολέμου στο Βιετνάμ — ότι «θεωρείται ήρωας επειδή αιχμαλωτίστηκε. Εγώ προτιμώ αυτούς που δεν αιχμαλωτίστηκαν».
-
Το 2017, Δημοκρατική βουλευτής τον κατηγόρησε ότι είπε σε χήρα στρατιώτη που σκοτώθηκε στον πόλεμο ότι ο σύζυγός της «ήξερε σε τι έμπλεκε». Ο Τραμπ αρνήθηκε την κατηγορία, όμως η χήρα την επιβεβαίωσε και ο Λευκός Οίκος φάνηκε να την αποδέχεται σιωπηρά.
-
Πολλά μέσα ενημέρωσης και ο πρώην προσωπάρχης του Τραμπ, Τζον Κέλι, ανέφεραν ότι το 2020 ο Τραμπ χαρακτήρισε νεκρούς και τραυματισμένους στρατιώτες «κορόιδα» και «χαμένους» και αρνήθηκε να επισκεφθεί το στρατιωτικό κοιμητήριο Aisne-Marne στη Γαλλία. Ο Κέλι δήλωσε ότι ο Τραμπ δεν ήθελε να σταθεί δίπλα σε ακρωτηριασμένους στρατιώτες επειδή «δεν φαίνεται καλό για μένα». Ο Τραμπ αρνήθηκε τις δηλώσεις αυτές.
-
Τα τελευταία χρόνια ο Τραμπ έχει υποβαθμίσει επανειλημμένα τις εγκεφαλικές κακώσεις που υπέστησαν περισσότεροι από 100 Αμερικανοί στρατιώτες μετά από ιρανική πυραυλική επίθεση το 2020 σε βάση των ΗΠΑ στο Ιράκ, αποκαλώντας τις «πονοκεφάλους». Η δήλωση αυτή προκάλεσε την αντίδραση της οργάνωσης Veterans of Foreign Wars, που ζήτησε από τον Τραμπ να ζητήσει συγγνώμη.
-
Η ίδια οργάνωση τον επέκρινε και το 2024, όταν δήλωσε ότι το πολιτικό Μετάλλιο της Ελευθερίας είναι «πολύ καλύτερο» από το στρατιωτικό Μετάλλιο της Τιμής, επειδή οι παραλήπτες του τελευταίου είναι συχνά «σε πολύ κακή κατάσταση».
-
Τον Μάρτιο του 2025, ο Τραμπ φάνηκε να αγνοεί την υπόθεση τεσσάρων Αμερικανών στρατιωτών που είχαν εξαφανιστεί κατά τη διάρκεια άσκησης στη Λιθουανία. Όταν ρωτήθηκε αν είχε ενημερωθεί για το περιστατικό, απάντησε μετά από παύση: «Όχι, δεν έχω». Οι στρατιώτες βρέθηκαν αργότερα νεκροί.
-
Πριν από μόλις δύο μήνες, προκάλεσε διπλωματικό επεισόδιο υποστηρίζοντας ότι στρατεύματα συμμάχων του ΝΑΤΟ «έμεναν λίγο πιο πίσω» από την πρώτη γραμμή στο Αφγανιστάν, παρότι πολλές χώρες της Συμμαχίας είχαν μεγάλες απώλειες στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας.
-
Ο Τραμπ έχει επίσης επανειλημμένα κάνει επιπόλαιες συγκρίσεις ανάμεσα στις δικές του θυσίες και επιτυχίες και σε εκείνες στρατιωτών και ηρώων πολέμου. Παράλληλα έχει κατηγορηθεί ότι όταν ήταν νεότερος εξασφάλισε διάγνωση για «οστική άκανθα» ώστε να αποφύγει την επιστράτευση στον πόλεμο του Βιετνάμ.
Ο Τραμπ δεν υπήρξε ποτέ ιδιαίτερα προσεκτικός στο να τηρεί πολιτικές και κοινωνικές συμβάσεις ή να χρησιμοποιεί «πολιτικά ορθό» λόγο — κάτι που για ορισμένους αποτελεί και μέρος της πολιτικής του απήχησης.
Ωστόσο, αν υπάρχει ένας τομέας στον οποίο αυτή η προσέγγιση μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα, είναι ο τρόπος με τον οποίο μιλά για αυτό το ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα. Και αυτό φαίνεται ήδη να αναδεικνύεται ως ζήτημα στον πόλεμο με το Ιράν.
