Τα δεξαμενόπλοια έχουν αρχίσει να μεταφέρουν ξανά μεγάλες ποσότητες αργού πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, όμως η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει ότι η αγορά έχει ανακτήσει τα καύσιμα που χρειάζεται περισσότερο, όπως ντίζελ, βενζίνη και καύσιμα αεροσκαφών.
Το αργό πετρέλαιο πρέπει πρώτα να φτάσει στα διυλιστήρια και να υποστεί επεξεργασία για να μετατραπεί σε τελικά προϊόντα. Ωστόσο, αρκετές μονάδες στις χώρες του Κόλπου έχουν υποστεί ζημιές από πυραυλικά πλήγματα ή αντιμετωπίζουν προβλήματα λειτουργίας.
Έτσι, όπως επισημαίνει η Wall Street Journal, οι θαλάσσιες ροές αποκαθίστανται ταχύτερα από την παραγωγή έτοιμων καυσίμων, με αποτέλεσμα η αγορά να εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με ελλείψεις και υψηλές τιμές.
Επιστρέφει το αργό, παραμένει η έλλειψη καυσίμων
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, ο μέσος όρος επτά ημερών για τα φορτία αργού που πέρασαν από τα Στενά του Ορμούζ έφτασε έως το Σάββατο τα 10,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου στο 76% των επιπέδων πριν από τον πόλεμο.
Η εικόνα, όμως, είναι διαφορετική στην περίπτωση των διυλισμένων προϊόντων. Οι μεταφορές βενζίνης, ντίζελ και άλλων καυσίμων περιορίστηκαν σε περίπου 1,3 εκατ. βαρέλια την ημέρα, δηλαδή μόλις το 11% των συνολικών ροών από τα Στενά.
Πριν από τον πόλεμο, τα προϊόντα διύλισης αντιπροσώπευαν συνήθως περισσότερο από το ένα πέμπτο των φορτίων που περνούσαν από το Ορμούζ.
Η στενότητα έχει ήδη αρχίσει να αποτυπώνεται στις τιμές. Στις ΗΠΑ, το ντίζελ έφτασε στα τέλη Σεπτεμβρίου σε ιστορικό υψηλό, με τον εθνικό μέσο όρο να διαμορφώνεται στα 6,53 δολάρια το γαλόνι. Στην Καλιφόρνια, η τιμή άγγιξε τα 8,44 δολάρια.
Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο τους οδηγούς. Το ντίζελ αποτελεί βασικό καύσιμο για τις μεταφορές και τις εφοδιαστικές αλυσίδες, επομένως το υψηλότερο κόστος μπορεί να περάσει σταδιακά στο κόστος μεταφοράς και, τελικά, στις τιμές προϊόντων καθημερινής κατανάλωσης.
Το σχέδιο Τραμπ και η παρέμβαση της G7
Σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι πιέσεις στις τιμές στις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα για την προσωρινή χρήση στο οδικό δίκτυο του λεγόμενου «κόκκινου ντίζελ», το οποίο χρησιμοποιείται συνήθως για αγροτικές και άλλες μη οδικές δραστηριότητες.
Το μέτρο προβλέπει την αναστολή, έως το τέλος του έτους, του ομοσπονδιακού φόρου των 24,4 σεντς ανά γαλόνι.
Η παρέμβαση μπορεί να μειώσει προσωρινά τη φορολογική επιβάρυνση, δεν αντιμετωπίζει όμως το βασικό πρόβλημα, που είναι η μειωμένη παραγωγή καυσίμων.
Παράλληλα, οι χώρες της G7 συμφώνησαν να διαθέσουν 100 εκατ. βαρέλια αργού και καυσίμων από τα έκτακτα αποθέματά τους, ενώ δεσμεύτηκαν να μην επιβάλουν περιορισμούς στις εξαγωγές ντίζελ και άλλων πετρελαϊκών προϊόντων.
Το ενδεχόμενο περιορισμού των αμερικανικών εξαγωγών είχε εξεταστεί από την κυβέρνηση, ωστόσο μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να επιδεινώσει τις ελλείψεις σε άλλες αγορές.
Τα διυλιστήρια το μεγάλο πρόβλημα
Σύμφωνα με την ανάλυση της Wall Street Journal, το βασικό πρόβλημα βρίσκεται πλέον σε μεγάλο βαθμό στα διυλιστήρια.
Μονάδες στη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ιράκ και άλλες χώρες παραμένουν εκτός λειτουργίας ή λειτουργούν με μειωμένη δυναμικότητα, μετά τα πλήγματα και τις διακοπές που προκάλεσε ο πόλεμος.
Την ίδια στιγμή, σημαντικό μέρος του αργού που περνά από το Ορμούζ κατευθύνεται προς την Ασία. Κίνα, Ιαπωνία και Νότια Κορέα χρειάζονται το πετρέλαιο για την εγχώρια αγορά τους και εξάγουν περιορισμένες ποσότητες έτοιμων καυσίμων.
Έτσι, η αύξηση των φορτίων αργού που διέρχονται από τα Στενά δεν μεταφράζεται αυτόματα σε περισσότερα διαθέσιμα βαρέλια ντίζελ ή βενζίνης.
Παράλληλα, η ανάκαμψη των ροών παραμένει ευάλωτη σε νέα πλήγματα εναντίον πλοίων και ενεργειακών υποδομών.
Αμερικανοί παράγοντες της πετρελαϊκής βιομηχανίας ζητούν να δοθεί προτεραιότητα στη συνοδεία δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν έτοιμα καύσιμα και όχι μόνο αργό.
Τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια αργού μπορούν να μεταφέρουν περίπου 2 εκατ. βαρέλια, δηλαδή περίπου διπλάσια ποσότητα από τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια προϊόντων. Ωστόσο, η έλλειψη ντίζελ παραμένει η πιο άμεση πίεση για τις αγορές.
Η αποκατάσταση δεν θα είναι άμεση
Για την πλήρη αποκατάσταση των ενεργειακών ροών απαιτούνται επισκευές σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και διυλιστήρια, αλλά και χρόνος προκειμένου να αναπληρωθούν τα εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια που χάθηκαν εξαιτίας του πολέμου.
Αναλυτές εκτιμούν ότι, ακόμη και αν διατηρηθούν οι σημερινοί ρυθμοί μεταφοράς μέσω του Ορμούζ, η αγορά ενδέχεται να χρειαστεί σημαντικό χρόνο για να επιστρέψει σε ομαλή λειτουργία.
Με βάση τις εκτιμήσεις που μεταφέρει η WSJ, η πλήρης εξομάλυνση μπορεί να μην έρθει πριν από το 2027, καθώς η επιστροφή του αργού στις διεθνείς αγορές δεν αρκεί από μόνη της για να αποκατασταθεί η προσφορά των καυσίμων που χρειάζεται άμεσα η παγκόσμια οικονομία.
