Σε αυστηρότερο νομικό έλεγχο μπαίνουν οι τεχνολογικοί κολοσσοί Meta (Instagram, Facebook, WhatsApp) και Alphabet (Google, YouTube), μετά από δύο σημαντικές δικαστικές αποφάσεις σε Καλιφόρνια και Νέο Μεξικό.
Οι υποθέσεις ανοίγουν τον δρόμο για να θεωρηθούν οι πλατφόρμες υπεύθυνες για ψυχικές βλάβες σε ανήλικους χρήστες, εστιάζοντας όχι στο περιεχόμενο, αλλά στον ίδιο τον σχεδιασμό τους.
Τι έκρινε το δικαστήριο στο Λος Άντζελες
Ένορκοι στο Λος Άντζελες αποφάσισαν ότι οι Meta και Google πρέπει να καταβάλουν συνολικά 6 εκατ. δολάρια σε αποζημίωση σε μια 20χρονη, η οποία υποστήριξε ότι εμφάνισε κατάθλιψη και αυτοκτονικό ιδεασμό εξαιτίας εθισμού στις πλατφόρμες τους από μικρή ηλικία.
Σύμφωνα με την απόφαση, οι δύο εταιρείες επέδειξαν αμέλεια στον σχεδιασμό των εφαρμογών τους και δεν προειδοποίησαν επαρκώς για τους πιθανούς κινδύνους, ενώ κρίθηκε ότι τα χαρακτηριστικά των πλατφορμών ενισχύουν εθιστικές συμπεριφορές.
Η υπόθεση στο Νέο Μεξικό
Σε ξεχωριστή υπόθεση, σώμα ενόρκων στο Νέο Μεξικό επιδίκασε αποζημίωση 375 εκατ. δολαρίων κατά της Meta. Το δικαστήριο έκρινε ότι η εταιρεία παραπλάνησε τους χρήστες σχετικά με την ασφάλεια των Facebook και Instagram, ενώ παράλληλα δεν απέτρεψε περιστατικά σεξουαλικής εκμετάλλευσης ανηλίκων στις πλατφόρμες της.
Η αγωγή είχε κατατεθεί από τον γενικό εισαγγελέα της πολιτείας.
Γιατί οι υποθέσεις αυτές αλλάζουν τα δεδομένα
Πρόκειται για τις πρώτες δίκες που εξετάζουν σε βάθος αν οι τεχνολογικές εταιρείες μπορούν να θεωρηθούν νομικά υπεύθυνες για τον σχεδιασμό των εφαρμογών τους, όταν αυτές κατηγορούνται ότι επιβαρύνουν την ψυχική υγεία των νέων.
Στο ίδιο πλαίσιο, Meta, Snapchat (Snap Inc.), YouTube, TikTok και ByteDance βρίσκονται αντιμέτωπες με χιλιάδες αγωγές, με βασικό επιχείρημα ότι έχουν ενσωματώσει σκόπιμα μηχανισμούς εθισμού για παιδιά και εφήβους.
«Πιλότος» για χιλιάδες υποθέσεις
Η υπόθεση του Λος Άντζελες αναμένεται να λειτουργήσει ως οδηγός για εκατοντάδες παρόμοιες δίκες που εκκρεμούν, ιδιαίτερα στην Καλιφόρνια. Τέτοιες αποφάσεις χρησιμοποιούνται συχνά για να καθοριστεί η αξία των αποζημιώσεων και να επιταχυνθούν ενδεχόμενοι συμβιβασμοί.
Χιλιάδες αγωγές σε εξέλιξη
Πέρα από τα πολιτειακά δικαστήρια, περισσότερες από 2.400 υποθέσεις έχουν συγκεντρωθεί σε ομοσπονδιακό δικαστήριο της Καλιφόρνιας. Μεταξύ των εναγόντων περιλαμβάνονται πολιτείες, σχολικές περιφέρειες και άλλοι φορείς, που υποστηρίζουν ότι ο εθισμός στα social media έχει προκαλέσει σοβαρά κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα.
Το κρίσιμο νομικό ζήτημα: Άρθρο 230
Στο επίκεντρο βρίσκεται το κατά πόσο το Άρθρο 230 του Νόμου περί Ευπρέπειας στις Επικοινωνίες προστατεύει τις εταιρείες. Οι ίδιες υποστηρίζουν ότι δεν φέρουν ευθύνη για περιεχόμενο χρηστών.
Από την άλλη πλευρά, οι ενάγοντες επιμένουν ότι οι αγωγές δεν αφορούν το περιεχόμενο, αλλά τον σχεδιασμό των πλατφορμών που ενθαρρύνει τον εθισμό.
Οι δικαστές σε Καλιφόρνια και Νέο Μεξικό απέρριψαν τη θέση των εταιρειών, επιτρέποντας τη συνέχιση των δικών — εξέλιξη που ενδέχεται να οδηγήσει σε κρίσιμες αποφάσεις από ανώτερα δικαστήρια.
Τι ακολουθεί
Η υπόθεση στο Νέο Μεξικό συνεχίζεται τον Μάιο, με αίτημα για επιβολή μέτρων που θα υποχρεώνουν τη Meta να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας των πλατφορμών της, καθώς και για επιπλέον αποζημιώσεις.
Η Meta έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα ασκήσει έφεση και στις δύο αποφάσεις, ενώ το ίδιο θα πράξει και η Google για την υπόθεση του Λος Άντζελες.
Έρχονται νέες δίκες
Το επόμενο διάστημα αναμένονται και άλλες κρίσιμες δίκες. Μία εξ αυτών έχει προγραμματιστεί για τον Ιούνιο σε ομοσπονδιακό δικαστήριο στο Κεντάκι, ενώ στην Καλιφόρνια νέα υπόθεση αναμένεται να ξεκινήσει τον Ιούλιο, με επίκεντρο τις πλατφόρμες Instagram, YouTube, TikTok και Snapchat.
