Οι δυτικές χώρες πιστεύουν ολοένα και περισσότερο ότι ο κόσμος οδεύει προς έναν παγκόσμιο πόλεμο, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας The POLITICO Poll, η οποία καταγράφει την αυξανόμενη ανησυχία της κοινής γνώμης για τον κίνδυνο και το κόστος μιας νέας εποχής συγκρούσεων.
Και στις πέντε χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα — Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδάς, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και Γερμανία — η συντριπτική πλειονότητα των ερωτηθέντων θεωρεί ότι ο κόσμος γίνεται πιο επικίνδυνος. Οι Αμερικανοί, οι Καναδοί, οι Γάλλοι και οι Βρετανοί εκτιμούν ότι το ενδεχόμενο ξεσπάσματος ενός Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια είναι πιο πιθανό παρά απίθανο.
Το ποσοστό των ψηφοφόρων που προβλέπουν μια νέα παγκόσμια σύρραξη έχει αυξηθεί σημαντικά από τον Μάρτιο του 2025, όταν η ανεξάρτητη εταιρεία δημοσκοπήσεων Public First έθεσε για πρώτη φορά το σχετικό ερώτημα. «Η αλλαγή στάσης της δυτικής κοινής γνώμης μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο αντικατοπτρίζει μια δραματική μετάβαση σε έναν πιο ανασφαλή κόσμο, όπου ο πόλεμος θεωρείται πιθανός και οι συμμαχίες ασταθείς», δήλωσε ο Seb Wride, επικεφαλής δημοσκοπήσεων της Public First.
Στήριξη στην άμυνα, αλλά όχι με κάθε κόστος
Ωστόσο, η έρευνα The POLITICO Poll αποκάλυψε και μια περιορισμένη διάθεση των πολιτών να επωμιστούν το οικονομικό βάρος αυξημένων αμυντικών δαπανών. Αν και στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, τη Γερμανία και τον Καναδά υπάρχει ευρεία υποστήριξη — σε θεωρητικό επίπεδο — για ενίσχυση των αμυντικών προϋπολογισμών, αυτή η στήριξη μειώνεται αισθητά όταν οι πολίτες ενημερώνονται ότι κάτι τέτοιο ενδέχεται να σημαίνει αύξηση του δημόσιου χρέους, περικοπές σε άλλες δημόσιες υπηρεσίες ή αύξηση φόρων.
«Τα στοιχεία μας δείχνουν ότι η αυξανόμενη ανησυχία για πόλεμο δεν δίνει στους ηγέτες “λευκή επιταγή” για μεγάλες αμυντικές δαπάνες», τόνισε ο Wride. «Αντιθέτως, οι ψηφοφόροι εμφανίζονται πλέον λιγότερο πρόθυμοι να αποδεχθούν τις αναγκαίες θυσίες για την ενίσχυση της στρατιωτικής ασφάλειας. Έτσι, οι Ευρωπαίοι ηγέτες βρίσκονται σε δύσκολη θέση — δεν μπορούν να βασιστούν στις ΗΠΑ, δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτό ως επιχείρημα για εσωτερικές επενδύσεις, και βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση να δώσουν άμεσες λύσεις σε έναν κόσμο όπου η σύγκρουση μοιάζει πιο κοντά από ποτέ».
Τα ευρήματα, που βασίζονται σε έρευνες με περισσότερους από 2.000 ψηφοφόρους σε κάθε χώρα μεταξύ 6 και 9 Φεβρουαρίου, αναδεικνύουν ξεκάθαρα την πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι ηγέτες του ΝΑΤΟ καθώς προσπαθούν να ενισχύσουν την ασφάλεια σε μια περίοδο περιορισμένων δημοσιονομικών δυνατοτήτων.
Το δίλημμα αυτό αναμένεται να κυριαρχήσει στις συζητήσεις των πολιτικών ηγετών από όλο τον κόσμο, οι οποίοι μεταβαίνουν στη Γερμανία για την ετήσια Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου που ξεκινά την Παρασκευή.
Ο φόβος του πολέμου και ο ρόλος των ΗΠΑ
Χωρίς καμία ένδειξη άμεσου τερματισμού του τετραετούς ολοκληρωτικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, και με τις ΗΠΑ να έχουν αναλάβει στρατιωτική δράση στο Ιράν, τη Συρία, τη Βενεζουέλα και την Αφρική υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, πολλοί ψηφοφόροι βλέπουν αυξανόμενο κίνδυνο γενικευμένης σύρραξης.
Η τάση είναι ιδιαίτερα έντονη στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου το 43% θεωρεί «πιθανό» ή «πολύ πιθανό» να ξεσπάσει νέος παγκόσμιος πόλεμος έως το 2031 — ποσοστό αυξημένο από 30% τον Μάρτιο του 2025. Στις ΗΠΑ, σχεδόν οι μισοί — 46% — εκτιμούν ότι ένας νέος παγκόσμιος πόλεμος είναι «πιθανός» ή «πολύ πιθανός» έως το 2031, έναντι 38% πέρυσι. Από τις πέντε χώρες, μόνο οι Γερμανοί εκτιμούν κατά πλειοψηφία ότι ένας τρίτος παγκόσμιος πόλεμος δεν είναι πιθανός μέσα στην επόμενη πενταετία.
Όσον αφορά την πιθανότητα εμπλοκής των ίδιων των χωρών τους σε πόλεμο, οι Αμερικανοί εμφανίζονται πιο πιθανό να πιστεύουν ότι οι ΗΠΑ θα εμπλακούν σε στρατιωτική σύγκρουση μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, ακολουθούμενοι από τους Βρετανούς και τους Γάλλους.
Αυτό υποδηλώνει ότι οι πυρηνικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ ίσως προετοιμάζονται περισσότερο για ενδεχόμενη σύγκρουση σε σχέση με άλλες χώρες, ενώ η εικόνα του Τραμπ ως «προέδρου της ειρήνης» δεν φαίνεται να πείθει το αμερικανικό κοινό.
Τουλάχιστον ένας στους τρεις πολίτες στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και τον Καναδά θεωρεί «πιθανό» ή «πολύ πιθανό» να χρησιμοποιηθεί πυρηνικό όπλο σε πόλεμο μέσα στην επόμενη πενταετία.
Η Ρωσία θεωρείται η μεγαλύτερη απειλή για την ειρήνη στην Ευρώπη, ενώ στον Καναδά η Αμερική του Τραμπ εκλαμβάνεται ως ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την ασφάλεια. Σε Γαλλία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο, η δεύτερη μεγαλύτερη απειλή θεωρούνται οι ΗΠΑ, τις οποίες οι ερωτηθέντες ανέφεραν πολύ συχνότερα από την Κίνα.
Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό;
Η πλειονότητα των ψηφοφόρων σε Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο και Καναδά δηλώνει ότι η χώρα τους πρέπει να δαπανά περισσότερα για την άμυνα, με τη στήριξη να είναι ισχυρότερη στο Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά.
Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, είναι πώς θα χρηματοδοτηθεί αυτή η αύξηση. Η έρευνα έδειξε ότι η υποστήριξη για μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες μειώνεται όταν οι πολίτες καλούνται να επιλέξουν αν τα χρήματα θα προέλθουν από περικοπές σε άλλους προϋπολογισμούς, αύξηση του δημόσιου δανεισμού ή αύξηση φόρων.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι Γάλλοι και οι Γερμανοί είναι πλέον λιγότερο πιθανό να στηρίξουν υψηλότερες αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο δημοσιονομικών ανταλλαγμάτων σε σχέση με πέρυσι.
Στη Γερμανία, οι αμυντικές δαπάνες συγκαταλέγονται στις λιγότερο δημοφιλείς χρήσεις δημόσιων πόρων, προηγούμενες μόνο της εξωτερικής βοήθειας.
Το 2025, το 40% των Γάλλων και το 37% των Γερμανών δήλωνε ότι θα υποστήριζε αυξημένες αμυντικές δαπάνες όταν αναφέρονταν τα δημοσιονομικά ανταλλάγματα. Φέτος, το ποσοστό αυτό έχει μειωθεί στο 28% στη Γαλλία και στο 24% στη Γερμανία.
Και στις δύο χώρες, είναι πλέον πιθανότερο οι πολίτες να αντιτίθενται στην αύξηση των αμυντικών δαπανών όταν λαμβάνουν υπόψη τον τρόπο χρηματοδότησής τους.
Η έρευνα ανέδειξε επίσης σημαντικό σκεπτικισμό σχετικά με τη δημιουργία μόνιμου ευρωπαϊκού στρατού υπό ενιαία διοίκηση — ιδέα που έχει αναφερθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η πρόταση συγκέντρωσε στήριξη μόλις από το 22% των Γερμανών και το 17% των Γάλλων.
Η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία εμφανίζεται πιο δημοφιλής σε Γερμανία και Γαλλία, όπου περίπου οι μισοί πολίτες υποστηρίζουν την ιδέα.
