Του Γιώργου Κρικρή, Μέλους της Πολιτικής Επιτροπής της ΕΛ.Α.Σ.
Ζούμε στην εποχή της εικόνας. Το Instagram, το TikTok και συνολικά τα social media δεν καθορίζουν πλέον μόνο τι φοράμε ή πού διασκεδάζουμε. Διαμορφώνουν πρότυπα για το σώμα, το πρόσωπο, ακόμη και για το πώς αντιλαμβανόμαστε τη φυσιολογική διαδικασία της πορείας της ηλικίας. Η παρατεταμένη νεότητα μετατρέπεται σε διαρκή κοινωνική απαίτηση και η «τελειότητα» σε προϊόν που υποτίθεται ότι αγοράζεται γρήγορα και εύκολα.
Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα έχει αναπτυχθεί μια τεράστια αγορά αισθητικών
και ενέσιμων θεραπειών. Ιατρεία και κέντρα επενδύουν σημαντικά στην ψηφιακή
τους εικόνα, στους influencers και στο περίφημο «διάσημο πελατολόγιο». Η φωτογραφία ενός αναγνωρίσιμου προσώπου λειτουργεί σχεδόν ως πιστοποιητικό ποιότητας. Και κάπως έτσι ο απλός πολίτης οδηγείται εύλογα στο συμπέρασμα ότι, αφού εκεί πηγαίνουν οι επώνυμοι, εκεί θα βρει και την καλύτερη ιατρική φροντίδα. Το χειρότερο είναι ότι σημαίνοντα πολιτικά στελέχη της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη στηρίζουν με την παρουσία τους και το λόγο τους αυτή τη «βιομηχανία». Αυτή η παραθεσμική στήριξη επιτείνει τη σύγχυση του πολίτη.
Η δημοφιλία, όμως, δεν αποτελεί ιατρική πιστοποίηση.
Το πραγματικό ερώτημα αρχίζει όταν κλείσει η κάμερα του κινητού. Ποιος εξετάζει τον
άνθρωπο; Ποιος αποφασίζει για τη θεραπεία; Ποιος πραγματοποιεί την ιατρική πράξη; Υπάρχει ο κατάλληλα καταρτισμένος γιατρός και βρίσκεται πράγματι εκεί; Παρέχεται πλήρης ενημέρωση για τις πιθανές επιπλοκές και τις αντενδείξεις;
Αυτά δεν είναι λεπτομέρειες. Είναι ζητήματα δημόσιας υγείας.
Η ιατρική δεν είναι lifestyle υπηρεσία και δεν είναι εικόνα.
Οι ενέσιμες αισθητικές θεραπείες δεν είναι ένα ακόμη καλλυντικό προϊόν. Πρόκειται για πράξεις που απαιτούν επιστημονική γνώση, ορθή διάγνωση, κατάλληλες συνθήκες και δυνατότητα αντιμετώπισης μιας ενδεχόμενης επιπλοκής. Και όσο αυξάνεται η ζήτηση τόσο μεγαλύτερη γίνεται η υποχρέωση της Πολιτείας να διασφαλίζει ότι πίσω από μια εντυπωσιακή βιτρίνα υπάρχει πραγματική ιατρική ευθύνη.
Δεν μπορεί να είναι αρκετό ένα δυνατό brand, χιλιάδες followers ή φωτογραφίες με
celebrities. Η υγεία δεν βαθμολογείται με likes.
Και εδώ υπάρχει μια ευρύτερη πολιτική διάσταση. Η ελληνική κοινωνία έχει ζήσει επί χρόνια την κουλτούρα της τηλεπώλησης και της υπερβολικής υπόσχεσης. Πρόσωπα που σήμερα βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της πολιτικής ζωής έχουν συνδεθεί στο παρελθόν με την αγορά των τηλεπωλήσεων προϊόντων που αφορούν την υγεία. Αυτό δεν αποτελεί από μόνο του πολιτικό επιχείρημα εναντίον τους.
Αναδεικνύει, όμως, πόσο βαθιά έχει εισχωρήσει στη δημόσια σφαίρα η λογική ότι σχεδόν τα πάντα μπορούν να συσκευαστούν επικοινωνιακά και να πωληθούν.
Σήμερα η τηλεοπτική οθόνη αντικαταστάθηκε από το smartphone. Ο παραδοσιακός
τηλεπωλητής από τον influencer. Η υπόσχεση του «θαυματουργού προϊόντος» από
το εντυπωσιακό πριν και μετά.
Όταν η Πολιτεία μένει πίσω από την αγορά
Εδώ ακριβώς αρχίζει η κυβερνητική ευθύνη. Η Πολιτεία δεν μπορεί να παρακολουθεί ως θεατής μια αγορά που αναπτύσσεται με ταχύτητα πολλαπλάσια των ελεγκτικών μηχανισμών της. Πόσο μάλλον να την ενθαρρύνει με την παρουσία της και τη στήριξή της, στο όνομα των επενδύσεων. Χρειάζονται συστηματικοί έλεγχοι, σαφείς κανόνες για την ιατρική διαφήμιση, διαφάνεια ως προς εκείνον που πραγματοποιεί κάθε πράξη και αυστηρή εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου. Κυρίως, χρειάζεται να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε την υγεία ως ακόμη ένα πεδίο όπου ο πολίτης θεωρείται απλώς καταναλωτής.
Η κοινωνία της εικόνας καλλιεργεί την ψευδαίσθηση ότι η φρεσκάδα, η ομορφιά και η
νεότητα μπορούν να παραγγελθούν όπως οποιοδήποτε προϊόν. Η ιατρική
πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη.
Πίσω από κάθε story, κάθε διαφήμιση και κάθε φωτογραφία «μετά» υπάρχει μια ζωή,
ένας πραγματικός άνθρωπος, ένα πραγματικό σώμα και μια πραγματική
ευθύνη.
Και όταν μιλάμε για την ανθρώπινη υγεία, κανένα like, κανένα διάσημο πελατολόγιο
και καμία υπόσχεση αιώνιας νεότητας δεν μπορεί να αξίζει περισσότερο από την
ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής.
