Η διακοπή της ροής πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, εξαιτίας του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, έχει ήδη οδηγήσει σε εκρηκτική άνοδο των παγκόσμιων τιμών ενέργειας.
Οι τιμές των καυσίμων έχουν ήδη αυξηθεί, ενώ είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ακολουθήσουν και οι λογαριασμοί θέρμανσης στα νοικοκυριά.
Ωστόσο, οι επιπτώσεις της σύγκρουσης δεν περιορίζονται μόνο στα καύσιμα. Πολλές ακόμη κρίσιμες πρώτες ύλες, αέρια και προϊόντα, που συνήθως διοχετεύονται στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες μέσω των Στενών του Ορμούζ, επηρεάζονται άμεσα.
Σύμφωνα με το BBC Verify, οι τιμές ενός ευρέος φάσματος αγαθών —από τρόφιμα μέχρι smartphones και φάρμακα— ενδέχεται να επηρεαστούν, καθώς ο αριθμός των πλοίων που διέρχονται από τα Στενά έχει μειωθεί δραματικά, από πάνω από 100 ημερησίως πριν τον πόλεμο σε μόλις λίγα.
Ακολουθούν οι βασικοί τομείς που αναμένεται να επηρεαστούν:
Λιπάσματα (Τρόφιμα)
Τα πετροχημικά παράγονται από πετρέλαιο και φυσικό αέριο και εξάγονται σε μεγάλες ποσότητες από τις χώρες του Κόλπου.
Ένα από τα σημαντικότερα προϊόντα είναι τα λιπάσματα, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για τη γεωργική παραγωγή παγκοσμίως.
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων λιπασμάτων —όπως η ουρία, η ποτάσα, η αμμωνία και τα φωσφορικά— διέρχεται κανονικά από τα Στενά του Ορμούζ.
Δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου δείχνουν ότι, από την έναρξη της σύγκρουσης, οι εξαγωγές λιπασμάτων μέσω της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού έχουν καταρρεύσει.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η έλλειψη λιπασμάτων μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα επιζήμια για τη γεωργία, καθώς Μάρτιος και Απρίλιος αποτελούν περίοδο σποράς στο βόρειο ημισφαίριο. Η μειωμένη χρήση λιπασμάτων τώρα θα επηρεάσει αρνητικά τις αποδόσεις αργότερα μέσα στο έτος.
«Ακόμη και ένα σχετικά σύντομο κλείσιμο μπορεί να διαταράξει μια ολόκληρη καλλιεργητική περίοδο, με επιπτώσεις στην επισιτιστική ασφάλεια που θα διαρκέσουν πολύ μετά την επαναλειτουργία των Στενών», επισημαίνουν ερευνητές του Ινστιτούτου του Κιέλου.
Η ίδια μελέτη εκτιμά ότι πλήρες κλείσιμο των Στενών θα μπορούσε να αυξήσει τις τιμές του σιταριού κατά 4,2% και των φρούτων και λαχανικών κατά 5,2%.
Οι χώρες που θα πληγούν περισσότερο από την αύξηση των τιμών τροφίμων εκτιμάται ότι είναι η Ζάμπια (31%), η Σρι Λάνκα (15%), η Ταϊβάν (12%) και το Πακιστάν (11%).
Η Ρωσία, που καλύπτει περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών λιπασμάτων, ενδέχεται να αυξήσει την παραγωγή της για να καλύψει το κενό. Ο ειδικός απεσταλμένος του Βλαντίμιρ Πούτιν, Κίριλ Ντμίτριεφ, δήλωσε ότι η χώρα βρίσκεται «σε πλεονεκτική θέση».
Ήλιο (Μικροτσίπ)
Περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων αποστολών ηλίου προέρχεται από το Κατάρ και περνά από τα Στενά του Ορμούζ.
Το ήλιο είναι υποπροϊόν της παραγωγής φυσικού αερίου και χρησιμοποιείται στην κατασκευή ημιαγωγών, οι οποίοι με τη σειρά τους μετατρέπονται σε μικροτσίπ για υπολογιστές, οχήματα και οικιακές συσκευές.
Επιπλέον, χρησιμοποιείται για την ψύξη των μαγνητών σε μηχανήματα μαγνητικής τομογραφίας (MRI) στα νοσοκομεία.
Το μεγάλο εργοστάσιο Ras Laffan στο Κατάρ έχει διακόψει τη λειτουργία του μετά από επιθέσεις με πυραύλους και drones από το Ιράν.
Η κυβέρνηση του Κατάρ προειδοποίησε ότι η αποκατάσταση των ζημιών θα χρειαστεί τρία έως πέντε χρόνια, εντείνοντας τις ανησυχίες για την επάρκεια του ηλίου.
Ήδη από το 2023, η Ένωση Βιομηχανίας Ημιαγωγών των ΗΠΑ είχε προειδοποιήσει για «εκρηκτική αύξηση τιμών» σε περίπτωση διαταραχής της προσφοράς ηλίου.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η κρίση στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να οδηγήσει σε αυξήσεις τιμών σε τεχνολογικά προϊόντα, όπως smartphones και data centers.
Ο Prashant Yadav, ειδικός στη διεθνή υγεία, προειδοποίησε ότι η έλλειψη ηλίου μπορεί να αυξήσει και το κόστος των μαγνητικών τομογραφιών.
«Οι μαγνητικοί τομογράφοι χρειάζονται 1.500 έως 2.000 λίτρα ηλίου για την ψύξη των μαγνητών. Σε κάθε εξέταση, ένα μέρος εξατμίζεται», ανέφερε.
Παράγωγα πετροχημικών (Φάρμακα)
Παράγωγα πετροχημικών, όπως η μεθανόλη και το αιθυλένιο, αποτελούν βασικές πρώτες ύλες για την παραγωγή φαρμάκων, όπως παυσίπονα, αντιβιοτικά και εμβόλια.
Οι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Ομάν, ΗΑΕ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν) καλύπτουν περίπου το 6% της παγκόσμιας παραγωγής πετροχημικών.
Τα προϊόντα αυτά εξάγονται κυρίως μέσω των Στενών του Ορμούζ, με περίπου το ήμισυ να κατευθύνεται προς την Ασία.
Η Ινδία παράγει το ένα πέμπτο των παγκόσμιων γενόσημων φαρμάκων, πολλά από τα οποία εξάγονται στις ΗΠΑ και την Ευρώπη.
Πολλά φαρμακευτικά προϊόντα μεταφέρονται επίσης αεροπορικώς μέσω κόμβων στον Κόλπο, όπως το Ντουμπάι, οι οποίοι έχουν επηρεαστεί σημαντικά από τη σύγκρουση.
Ορισμένοι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι διαταραχές αυτές ενδέχεται να οδηγήσουν σε αυξήσεις στις τιμές των φαρμάκων για τα νοικοκυριά.
Θείο (Μέταλλα – Μπαταρίες)
Το θείο είναι επίσης υποπροϊόν της επεξεργασίας πετρελαίου και φυσικού αερίου και παράγεται σε μεγάλες ποσότητες στον Κόλπο.
Περίπου το 50% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου θείου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ.
Η κύρια χρήση του είναι ως λίπασμα, αλλά είναι επίσης απαραίτητο για την επεξεργασία μετάλλων.
Χρησιμοποιείται για την παραγωγή θειικού οξέος, το οποίο είναι απαραίτητο για την επεξεργασία χαλκού, κοβαλτίου και νικελίου, καθώς και για την εξαγωγή λιθίου.
Τα μέταλλα αυτά είναι κρίσιμα για την παραγωγή μπαταριών που χρησιμοποιούνται σε πλήθος εφαρμογών, από οικιακές συσκευές μέχρι ηλεκτρικά οχήματα και στρατιωτικό εξοπλισμό, όπως drones.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι, αν η διακοπή της προμήθειας θείου συνεχιστεί, οι τιμές προϊόντων που βασίζονται σε μπαταρίες αναμένεται να αυξηθούν.
Πηγή: bbc.com
