Ως πρότυπο δημοσιονομικής πειθαρχίας για ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο προβάλλει την Ελλάδα η έγκριτη αμερικανική εφημερίδα Wall Street Journal, μέσα από ένα εκτενές ρεπορτάζ-ανάλυση για τη μεταμόρφωση της ελληνικής οικονομίας μετά τη δεκαετή περιπέτεια των μνημονίων.
Το δημοσίευμα —υπό τον χαρακτηριστικό τίτλο «What Greece Learned From Going Broke -and Others in Europe Still Haven’t» («Τι έμαθε η Ελλάδα από τη χρεοκοπία της και τι δεν έχει μάθει ακόμη η υπόλοιπη Ευρώπη»)— αναδεικνύει το παράδοξο του πώς μια χώρα που πριν από 16 χρόνια βρέθηκε στο χείλος του γκρεμού, σήμερα παράγει πλεονάσματα, αποπληρώνει πρόωρα τα δάνειά της και λειτουργεί ως μάθημα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που παλεύουν με τη γήρανση του πληθυσμού και το διογκούμενο χρέος.
Η αμερικανική εφημερίδα ξεκινά την αφήγησή της από τις πρόσφατες ογκώδεις διαδηλώσεις και τα επεισόδια σε ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις, όπως το Παρίσι και το Μιλάνο, με αφορμή την ακρίβεια και τις περικοπές στις δημόσιες υπηρεσίες. Όπως παρατηρεί, οι σκηνές αυτές ξυπνούν μνήμες από την Αθήνα του 2010, όταν η Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους και υποχρεώθηκε σε σκληρά προγράμματα προσαρμογής για να αποφύγει τη στάση πληρωμών και τη μετάδοση της κρίσης στην Ευρωζώνη.
Η κατάρρευση εκείνης της περιόδου υπήρξε πρωτοφανής: το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά περίπου 25% και η ανεργία εκτινάχθηκε, σε μια ύφεση που η WSJ συγκρίνει σε βάθος μόνο με το Κραχ της δεκαετίας του 1930, επισημαίνοντας παράλληλα ότι ο αντίκτυπός της τροφοδότησε τον ευρωσκεπτικισμό και συνέβαλε στη δυναμική του Brexit.
Βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι η κρίση άλλαξε εκ βάθρων τον τρόπο διαχείρισης του δημόσιου χρήματος στην Ελλάδα:
- Πριν από το 2010: Το κράτος στηριζόταν στον εύκολο εξωτερικό δανεισμό, με διογκωμένα ελλείμματα, εκτεταμένη φοροδιαφυγή και βαριές συνταξιοδοτικές δαπάνες.
- Η εποχή της προσαρμογής: Οι περικοπές μισθών και συντάξεων, η αύξηση των ορίων ηλικίας και οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις είχαν βαρύ κοινωνικό τίμημα, αλλά έθεσαν σαφή όρια στις κρατικές δαπάνες.
- Η σημερινή εικόνα: Με εξαίρεση την παρένθεση της πανδημίας, η χώρα καταγράφει σταθερά δημοσιονομικά πλεονάσματα, εισπράττει αποτελεσματικότερα τους φόρους, δανείζεται με χαμηλότερο κόστος και προχωρά σε πρόωρες αποπληρωμές χρέους.
Ιδιαίτερη μνεία κάνει η Wall Street Journal στην αλλαγή νοοτροπίας του ελληνικού πολιτικού συστήματος και της κοινωνίας. Η δημοσιονομική υπευθυνότητα δεν αποτελεί πλέον μονοπώλιο μιας παράταξης, καθώς τόσο οι κυβερνήσεις όσο και οι πολίτες έχουν βιώσει τις συνέπειες των ανεξέλεγκτων παροχών και αντιμετωπίζουν πλέον με καχυποψία υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα — την ώρα που άλλες ευρωπαϊκές χώρες αδυνατούν να περάσουν κρίσιμες μεταρρυθμίσεις υπό τον φόβο του πολιτικού και κοινωνικού κόστους.
Ωστόσο, το δημοσίευμα καταλήγει με μια ρεαλιστική επισήμανση: παρά τη θεαματική δημοσιονομική ανάκαμψη, η πολυετής οικονομική κρίση έχει αφήσει βαθιά σημάδια στην ελληνική κοινωνία και οικονομία, τα οποία δεν έχουν ακόμη εξαλειφθεί πλήρως.
