Αύριο, Δευτέρα, στη Βιέννη αναμένεται να αποκαλυφθεί η πρώτη χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα φιλοξενήσει ένα «Return Hub» — έναν κόμβο επιστροφής μεταναστών, στον οποίο θα μεταφέρονται όσοι πολίτες τρίτων χωρών δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για διεθνή προστασία.
Το «παρών» στη συνέντευξη Τύπου θα δώσει και ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, επιβεβαιώνοντας τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Αθήνας στις ευρωπαϊκές ζυμώσεις για τη διαμόρφωση ενός νέου μηχανισμού συνεργασίας με τρίτα κράτη, καθώς η Ελλάδα συγκαταλέγεται στον στενό πυρήνα των χωρών που ηγούνται της πρωτοβουλίας.
Ήδη η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, έχει προαναγγείλει τις αυριανές εξελίξεις, σημειώνοντας ότι οι σχετικές διαβουλεύσεις βρίσκονται στην τελική ευθεία. «Πλησιάζουμε στη δημιουργία ενός κέντρου εκτός Ευρώπης. Θα μπορούμε να πούμε περισσότερα την επόμενη εβδομάδα», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά στο περιθώριο συνόδου Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο. Στη λίστα των χωρών που έχουν βρεθεί στο τραπέζι ως πιθανοί προορισμοί περιλαμβάνονται η Ρουάντα, η Ουγκάντα και το Ουζμπεκιστάν.
Η χώρα μας συμμετέχει στον σκληρό πυρήνα της ομάδας «Core Group», πλάι στη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Δανία και την Αυστρία. Επιδίωξη των πέντε κυβερνήσεων είναι να μετουσιώσουν τις πολιτικές προθέσεις σε ένα λειτουργικό, νομικά θωρακισμένο μοντέλο επιστροφών προς ασφαλείς τρίτες χώρες για όσους απορρίπτεται το αίτημα ασύλου, με πλήρη σεβασμό στο ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.
Αποσαφηνίζοντας τη φιλοσοφία του εγχειρήματος, ο Θάνος Πλεύρης έχει ξεκαθαρίσει ότι οι κόμβοι αυτοί δεν ταυτίζονται κατ’ ανάγκη με κλειστά κέντρα κράτησης: «Δεν μιλάμε για κέντρα με την έννοια ότι κάποιος του οποίου η αίτηση ασύλου απορρίπτεται στέλνεται σε κλειστή εγκατάσταση σε τρίτη χώρα», έχει τονίσει. Στόχος, όπως έχει εξηγήσει, είναι η δημιουργία ενός πλαισίου που θα επιτρέπει τις επιστροφές είτε στις χώρες καταγωγής είτε σε τρίτα κράτη εκτός ΕΕ — με την ελληνική πλευρά να θέτει ως ορόσημο τη λειτουργία του πρώτου κόμβου στην Αφρική κατά τη διάρκεια της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Καθοριστική παράμετρος για την επιτυχία του εγχειρήματος είναι η σύμπραξη διεθνών οργανισμών, οι οποίοι θα συνδράμουν με τεχνογνωσία και παρουσία επί του πεδίου, διασφαλίζοντας την τήρηση των κανόνων. Ωστόσο, η Αθήνα διαμηνύει ότι η πολιτική και νομική ευθύνη παραμένει ακέραια στα κράτη-μέλη που συμμετέχουν: «Προφανώς, δεν πρόκειται να μεταθέσουμε αυτή την ευθύνη αλλού. Θέλουμε να αξιοποιήσουμε την τεχνογνωσία και την παρουσία διεθνών οργανισμών, αλλά η ευθύνη βαρύνει από κοινού τις πέντε χώρες», έχει υπογραμμίσει ο κ. Πλεύρης.
Με τα βλέμματα στραμμένα πλέον στη Βιέννη, η αυριανή ανακοίνωση αναμένεται να σηματοδοτήσει τη μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη, θέτοντας επί τάπητος τα χρονοδιαγράμματα, τις νομικές δικλίδες και τους μηχανισμούς εποπτείας της συμφωνίας.
