Στην Αθήνα φτάνει το βράδυ της Τρίτης 6 Οκτωβρίου ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, σε μια επίσκεψη με ιδιαίτερα πυκνή ατζέντα, καθώς την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου αναμένεται να έχει διαδοχικές επαφές με την ελληνική πολιτική ηγεσία και να ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στον 6ο γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ.
Ο Ρούμπιο θα συναντηθεί αρχικά με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη στο υπουργείο Εξωτερικών και στη συνέχεια θα γίνει δεκτός από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου. Η αναχώρησή του από την Ελλάδα αναμένεται το πρωί της Πέμπτης 8 Οκτωβρίου.
Η επίσκεψη πραγματοποιείται στο πλαίσιο της περιοδείας του Αμερικανού υπουργού σε Ισλανδία, Ελλάδα και Πορτογαλία και, σύμφωνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, έχει ως βασικούς άξονες την αμυντική συνεργασία, την ενεργειακή ασφάλεια, την περιφερειακή ασφάλεια και την περαιτέρω εμβάθυνση των διμερών σχέσεων.
Ο 6ος Στρατηγικός Διάλογος Ελλάδας – ΗΠΑ
Στο επίκεντρο της επίσκεψης βρίσκεται ο 6ος γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ, ο οποίος ξεκίνησε το 2018.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Μάρκο Ρούμπιο θα κηρύξουν την έναρξη του νέου γύρου και στη συνέχεια θα πραγματοποιηθεί η πρώτη συνεδρίαση της ολομέλειας.
Ο διάλογος καλύπτει το σύνολο σχεδόν της ελληνοαμερικανικής σχέσης, με ιδιαίτερο βάρος στην άμυνα και την ασφάλεια, την ενέργεια, τις οικονομικές και τεχνολογικές σχέσεις, αλλά και τις περιφερειακές εξελίξεις.
F-35, Stryker και νέο αμερικανικό αμυντικό υλικό
Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκεται η αμυντική συνεργασία. Σύμφωνα με πληροφορίες, Αθήνα και Ουάσιγκτον βρίσκονται σε συζητήσεις για την περαιτέρω ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον να συγκεντρώνουν τα F-35 και ο οπλισμός τους.
Η Ελλάδα έχει ζητήσει την προμήθεια αμερικανικών πυραύλων για τα μαχητικά F-35, μεταξύ άλλων AIM-9X Block II και AIM-120D AMRAAM, ενώ στο τραπέζι έχει τεθεί και το ενδεχόμενο πρόσβασης σε AGM-158 JASSM-ER.
Παράλληλα, η Αθήνα ενδιαφέρεται για τεθωρακισμένα οχήματα Stryker μέσω του αμερικανικού προγράμματος Excess Defense Articles, δηλαδή της παραχώρησης πλεονάζοντος αμυντικού υλικού.
Στο αμυντικό σκέλος αναμένεται επίσης να συζητηθεί η ευρύτερη λειτουργία της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας Ελλάδας – ΗΠΑ (MDCA), καθώς και η στρατηγική σημασία αμερικανικών υποδομών στην Ελλάδα, όπως η Σούδα και η Αλεξανδρούπολη.
Στο ίδιο πλαίσιο, αναμένεται να υπογραφεί συμφωνία συνεργασίας μεταξύ των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Εθνοφρουράς της Φλόριντα. Η συνεργασία εντάσσεται στο State Partnership Program και προβλέπει κοινή εκπαίδευση, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και συνεργασία σε τομείς όπως η θαλάσσια ασφάλεια, η κυβερνοάμυνα και η αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.
Ενέργεια: LNG, Κάθετος Διάδρομος και GSI
Ιδιαίτερα σημαντικό κεφάλαιο των συνομιλιών θα είναι η ενέργεια. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει την ενίσχυση των ενεργειακών διασυνδέσεων στην περιοχή και την αύξηση των αμερικανικών εξαγωγών LNG προς την Ευρώπη, με την Ελλάδα να διεκδικεί αναβαθμισμένο ρόλο ως ενεργειακός κόμβος για τα Βαλκάνια και την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Στο πλαίσιο αυτό αναμένεται να συζητηθεί ο λεγόμενος Κάθετος Διάδρομος, μέσω του οποίου αμερικανικό LNG μπορεί να διοχετεύεται προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.
Στην ατζέντα αναμένεται να βρεθεί και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, ο Great Sea Interconnector, ένα έργο με ιδιαίτερη γεωπολιτική και ενεργειακή σημασία για την Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, οι συζητήσεις αναμένεται να αγγίξουν τις επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα και τις αμερικανικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται ή εξετάζουν δραστηριοποίηση στην Ελλάδα, μεταξύ άλλων στον τομέα των υδρογονανθράκων.
Ελληνοτουρκικά και Ανατολική Μεσόγειος
Ιδιαίτερο βάρος θα έχει και η περιφερειακή ασφάλεια. Η επίσκεψη Ρούμπιο πραγματοποιείται σε μια περίοδο αυξημένης κινητικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το Αιγαίο, την Κύπρο και τις ενεργειακές εξελίξεις να αποτελούν βασικά ζητήματα της ελληνικής ατζέντας.
Η Αθήνα αναμένεται να παρουσιάσει τις θέσεις της για τα ζητήματα της περιοχής, με αναφορά στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά ενδιαφέρεται για τη διατήρηση της σταθερότητας μεταξύ δύο συμμάχων στο ΝΑΤΟ.
Στις συζητήσεις αναμένεται να ενταχθούν επίσης οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, καθώς και η ευρύτερη κατάσταση ασφαλείας στην περιοχή.
Στο τραπέζι και οι οικονομικές σχέσεις
Πέρα από την άμυνα και την ενέργεια, η επίσκεψη έχει και έντονη οικονομική διάσταση.
Η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει την αμερικανική παρουσία στην Ελλάδα και να προσελκύσει νέες επενδύσεις, ιδιαίτερα σε ενέργεια, υποδομές, τεχνολογία και άμυνα.
Ο Στρατηγικός Διάλογος αποτελεί άλλωστε το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξετάζεται συνολικά η οικονομική και τεχνολογική συνεργασία των δύο χωρών.
Οι επαφές Ρούμπιο με τον πρωθυπουργό και την ελληνική κυβέρνηση αναμένεται συνεπώς να αποτελέσουν ευκαιρία για την αποτύπωση των επόμενων βημάτων στις ελληνοαμερικανικές οικονομικές σχέσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία η Αθήνα επιδιώκει να μετατρέψει τον ρόλο της ως ενεργειακού και γεωπολιτικού κόμβου σε συγκεκριμένες επενδύσεις και συμφωνίες.
Οι συμφωνίες που αναμένεται να ανακοινωθούν
Στο πλαίσιο της επίσκεψης αναμένεται να υπάρξουν και διμερείς συμφωνίες, μεταξύ άλλων στους τομείς της άμυνας και του πολιτισμού. Οι σχετικές πληροφορίες κάνουν λόγο για συμφωνίες που θα συμπληρώσουν τον ευρύτερο Στρατηγικό Διάλογο, χωρίς ωστόσο όλα τα επιμέρους σημεία να έχουν γίνει μέχρι στιγμής δημόσια γνωστά.
Σε κάθε περίπτωση, τα μεγαλύτερα εξοπλιστικά προγράμματα, όπως η απόκτηση των F-35, έχουν ήδη δρομολογηθεί και οι συζητήσεις με τον Ρούμπιο αφορούν κυρίως την περαιτέρω ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας, τον οπλισμό των νέων αεροσκαφών και την πρόσβαση της Ελλάδας σε αμερικανικό αμυντικό υλικό.
Μια επίσκεψη με πολλαπλά μηνύματα
Η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για την περιοχή και αναμένεται να λειτουργήσει ως ένα ακόμη βήμα στην εμβάθυνση της ελληνοαμερικανικής σχέσης.
Από τα F-35 και τα Stryker μέχρι το LNG, τον Κάθετο Διάδρομο και τον GSI, από τη Σούδα και την Αλεξανδρούπολη μέχρι τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, η ατζέντα των συνομιλιών εκτείνεται πολύ πέρα από έναν τυπικό διπλωματικό διάλογο.
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στο τι θα προκύψει από τη συνάντηση Ρούμπιο – Μητσοτάκη και από τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας – ΗΠΑ και, κυρίως, ποιες από τις συζητήσεις θα μετατραπούν σε συγκεκριμένες συμφωνίες, εξοπλιστικά πακέτα και επενδυτικές κινήσεις.
