Ειδικό κλιμάκιο εμπειρογνωμόνων του Υπουργείου Πολιτισμού μεταβαίνει σήμερα στη Γάνδη, προκειμένου να συναντήσει τον κάτοχο σπάνιας συλλογής φωτογραφιών που καταγράφουν την πορεία και τις τελευταίες στιγμές των 200 κομμουνιστών πριν από την εκτέλεσή τους στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944. Οι εικόνες φέρεται να έχουν ληφθεί από Γερμανό αξιωματικό.
Όπως επισημαίνει το Υπουργείο, η διαδικασία απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και πλήρη νομική τεκμηρίωση, με πρώτο βήμα την πιστοποίηση της αυθεντικότητας και της νόμιμης προέλευσης του υλικού.
Η αποστολή στη Γάνδη και η σημασία του υλικού
Μιλώντας στο ΕΡΤnews, ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης ανέφερε ότι ο συλλέκτης ενδέχεται να κατέχει πλήρες φωτογραφικό άλμπουμ από την επίμαχη περίοδο, το οποίο συνιστά εξαιρετικά πολύτιμο ιστορικό τεκμήριο και, όπως τόνισε, πρέπει να επιστρέψει στην Ελλάδα.
Το Υπουργείο Πολιτισμού έχει ήδη κηρύξει τη συλλογή των φωτογραφιών των «200» ως μνημείο, κατόπιν γνωμοδότησης του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, αναγνωρίζοντας τη μοναδική ιστορική της αξία. Οι εικόνες αποτυπώνουν τους μελλοθάνατους να οδηγούνται ανά εικοσάδες στον τοίχο της εκτέλεσης, με αξιοπρέπεια και ψυχική αντοχή.
Ο ρόλος των εμπειρογνωμόνων
Η προσπάθεια επαναπατρισμού φαίνεται να βρίσκεται σε καθοριστικό στάδιο. Σύμφωνα με πληροφορίες του ΕΡΤnews, το κρίσιμο ραντεβού της ελληνικής αποστολής με τον συλλέκτη έχει οριστεί για το πρωί της Παρασκευής, εγκαινιάζοντας μια συντονισμένη πρωτοβουλία του Υπουργείου Πολιτισμού.
Οι εμπειρογνώμονες θα μεταβούν στα γραφεία της εταιρείας του κατόχου, εξοπλισμένοι με τα αναγκαία τεχνικά μέσα. Το πρώτο βήμα είναι ο έλεγχος της γνησιότητας των φωτογραφιών. Εφόσον επιβεβαιωθεί η αυθεντικότητά τους, η συλλογή θα αναγνωριστεί επίσημα ως μνημείο της χώρας.
Νομικές διαστάσεις και διαπραγμάτευση
Η κήρυξη των φωτογραφιών ως μνημείων μεταβάλλει ουσιαστικά το νομικό πλαίσιο, καθώς αποκλείει την πώληση ή δημοπράτησή τους σε τρίτους. Το ζήτημα που απομένει είναι αν η απόκτησή τους θα γίνει μέσω αγοράς ή αν ο κάτοχος θα υποχρεωθεί σε παραχώρηση, λόγω του μνημειακού χαρακτήρα του υλικού.
Παρά το αυστηρό νομικό πλαίσιο, πηγές αναφέρουν ότι το κλίμα μεταξύ των δύο πλευρών είναι θετικό, με τον συλλέκτη να αναγνωρίζει τη σημασία του υλικού για την Ελλάδα. Η αυτοψία εκτιμάται ότι θα διαρκέσει περίπου έξι ώρες, ενώ οι επίσημες ανακοινώσεις θα γίνουν από το Υπουργείο Πολιτισμού.
Η τοποθέτηση της Λίνας Μενδώνη
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε τις δώδεκα φωτογραφίες ανεκτίμητα τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Όπως σημείωσε, οι εικόνες προσδίδουν «πρόσωπο στις ιστορικές μαρτυρίες» για το ήθος και τον πατριωτισμό των εκτελεσθέντων, ενώ παράλληλα αποτυπώνουν και «το βλέμμα του κατακτητή» στην κατεχόμενη Ελλάδα.
Η ίδια ανέφερε ότι η Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς ήρθε άμεσα σε επαφή με τον συλλέκτη και ότι οι εμπειρογνώμονες μεταβαίνουν στο Έβεργκεμ του Βελγίου για να εξετάσουν τη συλλογή και να συνομιλήσουν μαζί του. Με την κήρυξη της συλλογής ως μνημείου, το Υπουργείο αποκτά πλέον τη νομική βάση για τη διεκδίκησή της εκ μέρους του ελληνικού Δημοσίου.
Οι αναφορές του Νικήτα Κακλαμάνη
Ο Πρόεδρος της Βουλής αποκάλυψε ότι υπάρχουν ενδείξεις για ύπαρξη πλήρους φωτογραφικού άλμπουμ και όχι μεμονωμένων λήψεων από την εκτέλεση των 200 αγωνιστών. Όπως ανέφερε στην εκπομπή «Πολιτική Κουζίνα» του ΕΡΤnews, οι πληροφορίες που έλαβε από την υπουργό Πολιτισμού συγκλίνουν στο ότι πρόκειται για ολοκληρωμένο ιστορικό αρχείο, γεγονός που καθιστά την απόκτησή του εθνικής σημασίας.
Χαρακτήρισε μάλιστα στρατηγικής σημασίας την απόφαση του Υπουργείου να κηρύξει τις φωτογραφίες προστατευόμενο μνημείο. Η κίνηση αυτή, σε συνδυασμό με τους διεθνείς κανόνες που απαγορεύουν τη δημοπράτηση τεκμηρίων ναζιστικών εγκλημάτων πολέμου, οδήγησε στην απόσυρση του υλικού από την πλατφόρμα όπου είχε αναρτηθεί. Πλέον, η διαπραγμάτευση διεξάγεται απευθείας μεταξύ του Υπουργείου και του κατόχου.
Τα επόμενα βήματα περιλαμβάνουν την επίσημη πιστοποίηση της γνησιότητας και την πλήρη καταγραφή του περιεχομένου του άλμπουμ. Ο κ. Κακλαμάνης εξέφρασε αισιοδοξία για θετική κατάληξη, επισημαίνοντας ότι η Βουλή θα παραμείνει εγγυητής της διαδικασίας έως ότου το υλικό περάσει οριστικά στην κυριότητα του ελληνικού κράτους.
