Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Αυστραλία κατέληξαν σε συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, επιχειρώντας να ανοίξουν νέους διαύλους οικονομικής συνεργασίας σε μια περίοδο έντονης διεθνούς αβεβαιότητας.
Η συμφωνία οριστικοποιήθηκε κατά την επίσκεψη της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην Αυστραλία και παρουσιάζεται από τις δύο πλευρές ως στρατηγική κίνηση για τη διαφοροποίηση αγορών, τη μείωση της εξάρτησης από παραδοσιακούς εταίρους και την ενίσχυση των δεσμών σε εμπόριο, επενδύσεις, κρίσιμες πρώτες ύλες και άμυνα. Σύμφωνα με το Reuters, η συμφωνία προβλέπει κατάργηση δασμών σχεδόν στο 100% των εξαγωγών αγαθών της ΕΕ προς την Αυστραλία, με εξαίρεση ορισμένα χαλυβουργικά προϊόντα και περιορισμένες αγροτικές κατηγορίες, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα γλιτώνουν περίπου 1 δισ. ευρώ ετησίως σε αυστραλιανούς δασμούς.
Τι αλλάζει για τα προϊόντα ΠΟΠ
Το πιο ευαίσθητο κομμάτι της διαπραγμάτευσης ήταν αυτό των γεωγραφικών ενδείξεων και των προστατευόμενων ονομασιών, ακριβώς επειδή εκεί συγκρούστηκαν δύο διαφορετικές εμπορικές λογικές. Η τελική συμφωνία προβλέπει ότι η Αυστραλία θα προστατεύει πλήρως 165 ευρωπαϊκές γεωγραφικές ενδείξεις για αγροδιατροφικά προϊόντα και 231 γεωγραφικές ενδείξεις για αλκοολούχα ποτά και αποστάγματα. Ωστόσο, δεν πέρασαν όλα με τον ίδιο τρόπο. Για ορισμένα προϊόντα, όπως το Ouzo ή το Pecorino Romano, προβλέπεται σχετικά σύντομη μεταβατική περίοδος σταδιακής κατάργησης χρήσης από αυστραλιανές επιχειρήσεις. Για άλλα, όπως η φέτα και το gruyere, η Αυστραλία πέτυχε ειδική εξαίρεση: παραγωγοί που χρησιμοποιούν ήδη αυτούς τους όρους με συνεχή τρόπο για τουλάχιστον πέντε χρόνια θα μπορούν να συνεχίσουν να τους χρησιμοποιούν, αρκεί να αναγράφεται καθαρά η πραγματική προέλευση του προϊόντος τους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το τι συμφωνήθηκε για το Prosecco. Σε αντίθεση με άλλες περιπτώσεις, οι αυστραλιανοί παραγωγοί που παράγουν και πωλούν Prosecco στην εσωτερική αγορά τους θα μπορούν να συνεχίσουν να το κάνουν, όμως οι εξαγωγές με αυτή την ονομασία θα πρέπει να σταματήσουν έπειτα από 10 χρόνια. Αυτό δείχνει τον χαρακτήρα του συνολικού συμβιβασμού: η ΕΕ πήρε ευρύτερη θεσμική αναγνώριση για εκατοντάδες γεωγραφικές ενδείξεις, αλλά η Αυστραλία διατήρησε μεταβατικά ή μόνιμα περιθώρια για κάποιες καθιερωμένες χρήσεις στην εσωτερική της αγορά.
Κρέας, ποσοστώσεις και φόβοι νέων αντιδράσεων
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο ήταν το κρέας. Εκεί η Αυστραλία ήθελε πολύ μεγαλύτερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, ενώ οι Βρυξέλλες προσπαθούσαν να περιορίσουν το πολιτικό κόστος απέναντι στους Ευρωπαίους αγρότες και κτηνοτρόφους. Τελικά συμφωνήθηκαν νέες ή διευρυμένες ποσοστώσεις για αυστραλιανά αγροτικά προϊόντα, με πιο χαρακτηριστική περίπτωση το βοδινό. Η ετήσια ποσόστωση για αυστραλιανό βοδινό στην ΕΕ θα αυξηθεί στα 30.600 τόνους μέσα σε ορίζοντα 10 ετών. Σύμφωνα με το Reuters, η ΕΕ υποστηρίζει ότι αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 0,5% της εσωτερικής κατανάλωσης της Ένωσης και σε λιγότερο από το 2% των συνολικών αυστραλιανών εξαγωγών βοδινού. Παράλληλα, συμφωνήθηκε και ελεγχόμενη πρόσβαση για αιγοπρόβειο κρέας, ενώ παραμένουν διαθέσιμα και μέτρα ασφαλείας σε περίπτωση εισαγωγικών πιέσεων ή απότομων αυξήσεων.
Αυτή ακριβώς η πτυχή είναι που έχει ήδη προκαλέσει νευρικότητα στους αγροτικούς κύκλους της Ευρώπης. Η συμφωνία έρχεται λίγο μετά τη συμφωνία με τις χώρες της Mercosur και ενισχύει τον φόβο ότι οι Βρυξέλλες σωρεύουν παραχωρήσεις στα ευαίσθητα αγροτικά προϊόντα. Από την άλλη, η ευρωπαϊκή πλευρά προβάλλει ότι πετυχαίνει καλύτερη πρόσβαση για κρασί, αφρώδεις οίνους, σοκολάτες, επεξεργασμένα αγροτικά προϊόντα, τυριά και πλήθος βιομηχανικών εξαγωγών, ενώ η συμφωνία ενισχύει και τη συνεργασία σε κρίσιμα ορυκτά όπως το λίθιο, το αλουμίνιο και το μαγγάνιο. Το τελικό πολιτικό ισοζύγιο θα κριθεί πλέον όχι μόνο από το περιεχόμενο της συμφωνίας, αλλά και από το αν οι αγροτικές αντιδράσεις στην Ευρώπη θα ξαναπάρουν φωτιά.
