Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απέρριψε πρόταση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου να καλέσουν δημόσια τον ιρανικό λαό να βγει στους δρόμους κατά της κυβέρνησης.
Η συνομιλία Τραμπ και Νετανιάχου έγινε λίγες ώρες μετά τον θάνατο του επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, σε ισραηλινό πλήγμα. Σύμφωνα με πηγές, ο Νετανιάχου υποστήριξε ότι το καθεστώς στην Τεχεράνη βρίσκεται σε αποσύνθεση και ότι υπήρχε «παράθυρο ευκαιρίας» για μια λαϊκή εξέγερση.
Ωστόσο, ο Τραμπ εμφανίστηκε επιφυλακτικός, φοβούμενος μαζική αιματοχυσία, έχοντας υπόψη ότι στο παρελθόν χιλιάδες Ιρανοί είχαν σκοτωθεί από παραστρατιωτικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συμφωνούν στους περισσότερους στρατιωτικούς στόχους του πολέμου, ωστόσο διαφωνούν ως προς το ενδεχόμενο αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν και το κόστος που είναι διατεθειμένες να αποδεχθούν για να επιτευχθεί.
Ο Νετανιάχου θεωρεί ότι η δημιουργία συνθηκών για λαϊκή εξέγερση αποτελεί βασικό στόχο, ενώ αξιωματούχοι των ΗΠΑ σημειώνουν ότι ο Τραμπ βλέπει την αλλαγή καθεστώτος περισσότερο ως «πιθανό κέρδος» παρά ως κύριο σκοπό.
Λίγες ώρες αργότερα, ο Νετανιάχου φέρεται να υποστήριξε σε επικοινωνία με τον Τραμπ ότι το ιρανικό καθεστώς βρίσκεται σε αποδιοργάνωση και ότι υπάρχει «παράθυρο ευκαιρίας» για περαιτέρω αποσταθεροποίηση. Πρότεινε μάλιστα κοινό κάλεσμα προς τον ιρανικό λαό για κινητοποιήσεις.
Ο Τραμπ εμφανίστηκε επιφυλακτικός, εκφράζοντας ανησυχία ότι μια τέτοια κίνηση θα οδηγούσε σε μαζική σφαγή διαδηλωτών, καθώς χιλιάδες Ιρανοί έχουν σκοτωθεί σε προηγούμενες διαμαρτυρίες.
Οι δύο πλευρές συμφώνησαν τελικά να αναμένουν πιθανές αντιδράσεις του ιρανικού πληθυσμού κατά τη διάρκεια της «Γιορτής της Φωτιάς», ωστόσο ελάχιστοι πολίτες βγήκαν στους δρόμους, γεγονός που αποδίδεται στον φόβο για αντίποινα από το καθεστώς.
Παράλληλα, ο Νετανιάχου εμφανίστηκε δημοσίως να ενθαρρύνει έμμεσα τους Ιρανούς, δηλώνοντας ότι οι ισραηλινές επιθέσεις αποσκοπούν στο να τους επιτρέψουν να κινητοποιηθούν.
Η διαφωνία αυτή αποκαλύπτει το διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ των δύο ηγετών, με την Ουάσινγκτον να απομακρύνεται διακριτικά από τη γραμμή της Ιερουσαλήμ όσον αφορά την αλλαγή καθεστώτος, παρά το γεγονός ότι ο Τραμπ είχε αρχικά ενθαρρύνει μια λαϊκή εξέγερση στις πρώτες ημέρες του πολέμου.
Ο Νετανιάχου, σύμφωνα με πληροφορίες, συγκάλεσε μυστική σύσκεψη με τους στρατηγούς του σε υπόγειο καταφύγιο κάτω από το Τελ Αβίβ, εξετάζοντας ένα σχέδιο 48ωρης μαζικής επίθεσης σε κρίσιμους στόχους του Ιράν. Η κίνηση αυτή ήρθε ενώ ο Τραμπ επιδιώκει να «κλειδώσει» μια γρήγορη συμφωνία ειρήνης.
Το ισραηλινό επιτελείο εμφανίζεται ανήσυχο ότι το αμερικανικό σχέδιο 15 σημείων δεν περιορίζει επαρκώς τις στρατιωτικές δυνατότητες της Τεχεράνης, ενώ υπάρχει έντονος φόβος ότι ο Τραμπ μπορεί να καταλήξει σε συμφωνία ανά πάσα στιγμή.
«Αφαιρέσαμε τον καρκίνο»
Μιλώντας σε Ρεπουμπλικανούς, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ «αφαίρεσαν τον καρκίνο» του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η απειλή έχει ουσιαστικά εξουδετερωθεί. Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι οι στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ είναι έτοιμες να δώσουν το τελικό χτύπημα, εάν χρειαστεί.
Την ίδια ώρα, σε ιδιωτικές συνομιλίες με συνεργάτες του, εμφανίζεται αποφασισμένος να μην παραταθεί ο πόλεμος, επιμένοντας στο αρχικό χρονοδιάγραμμα των 4 – 6 εβδομάδων.
Παρότι το Ιράν απέρριψε την αμερικανική πρόταση, ο Τραμπ παραμένει αισιόδοξος ότι μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία, με ισραηλινά μέσα να κάνουν λόγο ακόμη και για πιθανή κατάπαυση του πυρός μέσα στις επόμενες ημέρες.
Στενοί συνεργάτες του Νετανιάχου επιμένουν σε τρεις βασικούς στόχους: την εξάλειψη του βαλλιστικού οπλοστασίου του Ιράν, την αποτροπή ανάπτυξης πυρηνικής κεφαλής και τη δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν στον λαό να ανατρέψει το καθεστώς.
Αντίθετα, ο Λευκός Οίκος δεν περιλαμβάνει πλέον την αλλαγή καθεστώτος στους επίσημους στόχους του, που περιορίζονται στην καταστροφή των πυραύλων, του ναυτικού, των ένοπλων συμμάχων και των πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν.
Το Πεντάγωνο διέταξε την αποστολή περίπου 2.000 αλεξιπτωτιστών της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας στη Μέση Ανατολή, οι οποίοι θα ενωθούν με 4.500 πεζοναύτες που ήδη κατευθύνονται στην περιοχή.
Παράλληλα, ο Τραμπ φέρεται έτοιμος να προχωρήσει ακόμη και σε πλήρους κλίμακας εισβολή εάν η Τεχεράνη συνεχίσει να απορρίπτει τις διπλωματικές του προτάσεις. «Ο Τραμπ έχει το ένα χέρι ανοιχτό για συμφωνία και το άλλο γροθιά», σχολίασε χαρακτηριστικά συνεργάτης του.
Το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει, μεταξύ άλλων, την πλήρη αποδόμηση των πυρηνικών και πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν, το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την εγκατάλειψη των ένοπλων συμμάχων του στην περιοχή.
Ωστόσο, η Τεχεράνη απάντησε με δικές της απαιτήσεις, όπως το κλείσιμο όλων των αμερικανικών βάσεων στον Κόλπο, αποζημιώσεις και τον τερματισμό των ισραηλινών επιθέσεων στο Λίβανο.
Την ίδια στιγμή, χώρες – μεσολαβητές όπως η Αίγυπτος, η Τουρκία και το Πακιστάν διατηρούν δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, καθώς δεν υπάρχει απευθείας επαφή.
Η Σαουδική Αραβία, από την πλευρά της, εμφανίζεται κάθετα αντίθετη στο ενδεχόμενο να περάσει ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ στο Ιράν, με τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν να πιέζει τον Τραμπ να συνεχίσει τον πόλεμο.
Στο παρασκήνιο, το Ιράν εμφανίζεται επιφυλακτικό απέναντι σε πρόσωπα όπως ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ, κατηγορώντας τους για «διπλό παιχνίδι» στις διαπραγματεύσεις πριν από τα πλήγματα της 28ης Φεβρουαρίου.
Αντιθέτως, φαίνεται να προτιμά τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς ως επικεφαλής της αμερικανικής διαπραγματευτικής ομάδας, θεωρώντας τον πιο επιφυλακτικό απέναντι στη στρατιωτική κλιμάκωση.
