Οι μαζικές περικοπές θέσεων εργασίας στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες έχουν εξελιχθεί σε μια ετήσια «παράδοση». Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο τα στελέχη εξηγούν αυτές τις αποφάσεις έχει αλλάξει.
Οι γνωστές εκφράσεις όπως «βελτιστοποίηση», «υπερπροσλήψεις» και «υπερβολικά πολλά διοικητικά επίπεδα» έχουν πλέον εγκαταλειφθεί.
Σήμερα, όλες οι εξηγήσεις συγκλίνουν σε έναν κοινό παρονομαστή: την τεχνητή νοημοσύνη (AI).
Τις τελευταίες εβδομάδες, κολοσσοί όπως η Google, η Amazon και η Meta, αλλά και μικρότερες εταιρείες όπως η Pinterest και η Atlassian, ανακοίνωσαν ή προειδοποίησαν για σχέδια μείωσης του προσωπικού τους, επικαλούμενοι τις εξελίξεις στην AI, οι οποίες —όπως υποστηρίζουν— τους επιτρέπουν να κάνουν περισσότερα με λιγότερους εργαζόμενους.
«Πιστεύω ότι το 2026 θα είναι η χρονιά που η AI θα αρχίσει να αλλάζει δραματικά τον τρόπο που εργαζόμαστε», δήλωσε τον Ιανουάριο ο επικεφαλής της Meta, Μαρκ Ζούκερμπεργκ.
Έκτοτε, η εταιρεία του —στην οποία ανήκουν το Facebook, το Instagram και το WhatsApp— έχει προχωρήσει σε εκατοντάδες απολύσεις, συμπεριλαμβανομένων 700 μόνο την περασμένη εβδομάδα.
Η Meta, η οποία σχεδιάζει να διπλασιάσει τις δαπάνες της για την AI φέτος, συνεχίζει να προσλαμβάνει σε «τομείς προτεραιότητας», σύμφωνα με εκπρόσωπό της.
Ωστόσο, αναμένονται και νέες περικοπές τους επόμενους μήνες, ενώ σε πολλά τμήματα της εταιρείας έχει επιβληθεί «πάγωμα» προσλήψεων, όπως ανέφεραν στο BBC δύο εργαζόμενοι.
Ο Τζακ Ντόρσεϊ, επικεφαλής της fintech εταιρείας Block, ήταν ακόμη πιο σαφής ως προς τις προθέσεις του.
«Δεν πρόκειται απλώς για αποδοτικότητα», είπε στους μετόχους τον περασμένο μήνα, ανακοινώνοντας ότι η εταιρεία του —που διαχειρίζεται πλατφόρμες όπως το CashApp, το Square και το Tidal— θα μειώσει σχεδόν στο μισό το προσωπικό της.
«Τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης έχουν αλλάξει το τι σημαίνει να χτίζεις και να διοικείς μια εταιρεία… Μια σημαντικά μικρότερη ομάδα, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία που αναπτύσσουμε, μπορεί να κάνει περισσότερα και να τα κάνει καλύτερα».
Ο Ντόρσεϊ εκτίμησε ότι «η πλειονότητα των εταιρειών» θα καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα μέσα στον επόμενο χρόνο. «Ήθελα να προλάβω τις εξελίξεις», πρόσθεσε.
Οι εξηγήσεις του, ωστόσο, προκάλεσαν έντονο σκεπτικισμό, καθώς αρκετοί επισήμαναν ότι έχει ήδη προχωρήσει σε τουλάχιστον δύο γύρους μαζικών απολύσεων τα τελευταία δύο χρόνια, χωρίς να αναφέρει τότε την AI.
Παρά ταύτα, το να αποδίδονται οι περικοπές στην τεχνητή νοημοσύνη ακούγεται πιο «εύπεπτο» από το να επικαλείται κανείς πιέσεις κόστους ή την ανάγκη ικανοποίησης των μετόχων, σημειώνει ο επενδυτής τεχνολογίας Τέρενς Ρόχαν, ο οποίος έχει συμμετάσχει σε διοικητικά συμβούλια πολλών εταιρειών.
«Το να δείχνεις την AI κάνει ένα καλύτερο αφήγημα», λέει. «Ή τουλάχιστον δεν σε παρουσιάζει ως τον “κακό” που απλώς θέλει να μειώσει προσωπικό για λόγους κόστους».
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει ουσία πίσω από τα λόγια, προσθέτει. Ορισμένες από τις εταιρείες στις οποίες επενδύει χρησιμοποιούν ήδη κώδικα που έχει παραχθεί κατά 25% έως 75% από AI.
Πρόκειται για ένδειξη της πραγματικής απειλής που συνιστούν τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για επαγγέλματα όπως οι προγραμματιστές, οι μηχανικοί υπολογιστών και οι developers — θέσεις που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν σχεδόν εγγύηση για υψηλές απολαβές και σταθερή καριέρα.
«Από τη μία αλλάζει το αφήγημα, από την άλλη βλέπουμε πράγματι σημαντικά άλματα στην παραγωγικότητα», εξηγεί η Anne Hoecker, συνεργάτης της Bain και επικεφαλής του τομέα τεχνολογίας της εταιρείας. «Οι ηγέτες διαπιστώνουν πλέον ότι αυτά τα εργαλεία είναι αρκετά καλά ώστε να μπορείς να κάνεις την ίδια δουλειά με σαφώς λιγότερους ανθρώπους».
Σήμα «πειθαρχίας» με επενδύσεις 650 δισ. δολαρίων
Υπάρχει όμως και ένας ακόμη τρόπος με τον οποίο η AI οδηγεί σε απολύσεις — και δεν έχει να κάνει με τις τεχνικές δυνατότητες των εργαλείων.
Η Amazon, η Meta, η Google και η Microsoft σχεδιάζουν συλλογικά να επενδύσουν περίπου 650 δισεκατομμύρια δολάρια μέσα στον επόμενο χρόνο στην τεχνητή νοημοσύνη.
Καθώς τα στελέχη αναζητούν τρόπους να περιορίσουν το σοκ των επενδυτών από αυτά τα τεράστια ποσά, στρέφονται συχνά στο μισθολογικό κόστος — που αποτελεί συνήθως τη μεγαλύτερη δαπάνη των τεχνολογικών εταιρειών.
Οι ίδιες οι εταιρείες δεν κρύβουν τη σύνδεση.
Τον Φεβρουάριο, η Amazon ανακοίνωσε ότι σκοπεύει να επενδύσει 200 δισεκατομμύρια δολάρια στην AI μέσα στον επόμενο χρόνο — το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ των μεγάλων παικτών του κλάδου.
Την ίδια στιγμή, ο οικονομικός διευθυντής της εταιρείας σημείωσε ότι θα συνεχίσει να εργάζεται «εντατικά για να αντισταθμίσει αυτό το κόστος μέσω αποδοτικότητας και μειώσεων δαπανών» σε άλλους τομείς. Από τον Οκτώβριο, η Amazon έχει απολύσει περίπου 30.000 διοικητικούς υπαλλήλους.
Παρόμοια μηνύματα έστειλε και η Google, η οποία μετά τις 12.000 απολύσεις το 2023 προχώρησε σε μικρότερης κλίμακας περικοπές, διαβεβαιώνοντας τους επενδυτές της για τον έλεγχο του κόστους εν μέσω επενδύσεων στην AI.
«Όσο περισσότερο κεφάλαιο μπορούμε να απελευθερώνουμε εντός του οργανισμού για επενδύσεις, τόσο πιο αποτελεσματικά μπορούμε να τροφοδοτούμε τον κύκλο ανάπτυξης», δήλωσε η οικονομική διευθύντρια Anat Ashkenazi.
Παρότι το κόστος δεκάδων χιλιάδων εργαζομένων είναι μικρό σε σχέση με τις επενδύσεις στην AI, εταιρείες αυτού του μεγέθους αξιοποιούν κάθε ευκαιρία για εξοικονόμηση πόρων, επισημαίνει ο Ρόχαν.
«Παίζουν ένα παιχνίδι λεπτών ισορροπιών», λέει. «Αν μπορέσεις να βελτιώσεις έστω και λίγο τη λειτουργία της “μηχανής”, είναι σημαντικό».
Σύμφωνα με την Hoecker, οι απολύσεις λειτουργούν και ως μήνυμα προς τις αγορές ότι οι διοικήσεις δεν ξοδεύουν ανεξέλεγκτα.
«Δείχνει μια μορφή πειθαρχίας», τονίζει. «Μπορεί οι απολύσεις να μην αλλάζουν δραστικά το συνολικό κόστος, αλλά δημιουργούν μια μικρή ροή μετρητών που βοηθά».
Πηγή: BBC
