Tη πολυσύνθετη και ακανθώδη φύση των επικείμενων διαπραγματεύσεων που αναμένονται μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ στο Πακιστάν σήμερα το απόγευμα, υπογραμμίζει η εμπλοκή που προέκυψε λίγες ώρες πριν την έναρξη των συνομιλιών σχετικά με τη φερόμενη αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων.
Συγκεκριμένα, Αμερικανός αξιωματούχος διέψευσε προ ολίγου τις αναφορές ότι η Ουάσιγκτον έχει συμφωνήσει στο ξεπάγωμα ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, όπως μετέδωσε νωρίτερα το Reuters επικαλούμενο μία υψηλόβαθμη ιρανική πηγή.
Σύγχυση για τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν
Υψηλόβαθμη ιρανική πηγή δήλωσε το Σάββατο ότι οι ΗΠΑ είχαν συμφωνήσει να «ξεπαγώσουν» τα δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία που τηρούνται στο Κατάρ και σε άλλες ξένες τράπεζες, ωστόσο, λίγο αργότερα, Αμερικανός αξιωματούχος διέψευσε τον ισχυρισμό.
Η υψηλόβαθμη ιρανική πηγή χαιρέτισε την υποτιθέμενη κίνηση των ΗΠΑ ως ένδειξη «σοβαρότητας» όσον αφορά την επίτευξη συμφωνίας με την Ουάσιγκτον στις συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ. Η πηγή ανέφερε ότι αυτό ήταν ένα από τα αιτήματα του Ιράν «σε μηνύματα που διαβιβάστηκαν στην αμερικανική πλευρά» και ότι η Τεχεράνη είχε λάβει τη συγκατάθεση των ΗΠΑ για την αποδέσμευση των περιουσιακών στοιχείων.
Η πηγή, η οποία αρνήθηκε να κατονομαστεί, δήλωσε στο Reuters ότι η αποδέσμευση των περιουσιακών στοιχείων «συνδέεται άμεσα με τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ», το οποίο αναμένεται να αποτελέσει βασικό θέμα στις συνομιλίες.
Η ανώτερη πηγή δεν έδωσε το ύψος των περιουσιακών στοιχείων που η Ουάσιγκτον συμφώνησε να αποδεσμεύσει. Μια δεύτερη ιρανική πηγή ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφώνησαν να αποδεσμεύσουν 6 δισεκατομμύρια δολάρια από τα δεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια που κατέχει το Κατάρ.
Τα πέντε «αγκάθια»
Ωστόσο, η διαρροή αυτή και η διάψευσή της δεν είναι τα μόνα αγκάθια στον δρόμο προς τη διαπραγμάτευση.
Λίβανος
Οι συνεχιζόμενες και πολύνεκρες επιθέσεις του Ισραήλ κατά του Λιβάνου, απειλεί να εκτροχιάσει τις συνομιλίες πριν καν αυτές ξεκινήσουν.
Η Ευρωπαϊκη Ενωση και άλλες ξένες ηγεσίες επιμένουν πως στη συνηφθείσα συμφωνία εκεχειρίας πρέπει να περιληφθεί και ο Λίβανος. Ωστόσο, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου έχει διαμηνύσει ότι «δεν υπάρχει κατάπαυση του πυρός» όσον αφορά τη Χεζμπολάχ.
«Η συνέχιση αυτών των ενεργειών θα καταστήσει τις διαπραγματεύσεις άνευ νοήματος», προειδοποίησε χθες ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν στο X. «Παραμένουμε με το δάχτυλο στη σκανδάλη. Το Ιράν δεν θα εγκαταλείψει ποτέ τις αδελφές και τους αδελφούς του στο Λίβανο».
Στενά του Ορμούζ
Eνα άλλο ζήτημα που αποτελεί πάγιο σημείο τριβής μεταξύ των μερών είναι ο ναυτιλιακός κόμβος των Στενών του Ορμούζ.
«Δεν είναι αυτή η συμφωνία που κάναμε», διαμαρτυρήθηκε προ ημερών ο Αμερικανός πρόεδρος, κατηγορώντας το Ιράν πως παρότι είχε συμφωνήσει για τη ελεύθερη διέλευση των πλοίων από το στενό, δεν το έκανε.
Από την Τετάρτη, ελάχιστα πλοία -στην πλειονότητά τους με δεσμούς με το Ιράν- έχουν διαπλεύσει την κρίσιμη αυτή για τη διεθνή εμπορική ναυτιλία οδό, ενώ περί τα 800 και περίπου 20.000 ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι στον Περσικό Κόλπο.
Πυρηνικά
Αναμφισβήτητα το μεγαλύτερο, και σίγουρα το πιο μακροχρόνιο, σημείο διαμάχης είναι το ζήτημα των πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι ξεκίνησε την επιχείρηση «Επική Οργή», εν μέρει για να διασφαλίσει ότι το Ιράν «δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο».
Το Ιράν ισχυρίζεται ότι δεν επιδίωξε ποτέ να κατασκευάσει πυρηνική βόμβα – ένας ισχυρισμός που οι περισσότερες δυτικές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν με τεράστια σκεπτικισμό – αλλά επιμένει ότι, ως υπογράφον μέρος της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων, έχει το δικαίωμα να εμπλουτίζει ουράνιο για μη στρατιωτικούς σκοπούς.
Το σχέδιο 10 σημείων του Ιράν – το οποίο ο Τραμπ χαρακτήρισε ως «μια εφαρμόσιμη βάση για διαπραγματεύσεις»- περιλαμβάνει το αίτημα για διεθνή αναγνώριση των δικαιωμάτων του στον εμπλουτισμό ουρανίου.
Το αμερικανικό σχέδιο 15 σημείων αξιώνει, σύμφωνα με πληροφορίες, από το Ιράν να «τερματίσει κάθε εμπλουτισμό ουρανίου σε ιρανικό έδαφος».
Περιφερειακές συμμαχίες
Το δίκτυο των περιφερειακών συμμάχων και πληρεξουσίων του Ιράν – η Χεζμπολάχ στο Λίβανο, οι Χούθι στην Υεμένη, η Χαμάς στη Γάζα και διάφορες πολιτοφυλακές στο Ιράκ – έχει προσδώσει στην Τεχεράνη περιφερειακή επιρροή, επιτρέποντας στο Ιράν να εφαρμόζει αυτό που συχνά αποκαλείται «προληπτική άμυνα» στις μακροχρόνιες διαμάχες του με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα τον Οκτώβριο του 2023, το δίκτυο που το Ιράν αποκαλεί «Άξονα της Αντίστασης» δέχεται συνεχείς επιθέσεις. Ένα μέρος του, το καθεστώς του πρώην δικτάτορα της Συρίας Μπασάρ αλ-Άσαντ, δεν υπάρχει πλέον.
Ωστόσο, το Ισραήλ θεωρεί ότι αυτό που αποκαλεί «Άξονα του Κακού» αποτελεί υπαρξιακή απειλή, η οποία πρέπει να εξαλειφθεί πλήρως.
Κυρώσεις
Το ισλαμικό καθεστώς υφίσταται καταστροφικές διεθνείς κυρώσεις εδώ και δεκαετίες. Ζητά την άρση όλων των αμερικανικών και διεθνών κυρώσεων ως μέρος οποιασδήποτε συμφωνίας.
Την Παρασκευή, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, Mohammad Bagher Qalibaf, δήλωσε ότι πρέπει να αποδεσμευθούν περίπου 120 δισ. δολάρια από τα δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία πριν ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις. Αυτό, όπως είπε, ήταν ένα από τα δύο μέτρα που είχαν συμφωνηθεί προηγουμένως (το άλλο ήταν η κατάπαυση του πυρός στο Λίβανο).
Ωστόσο, φαίνεται εξαιρετικά απίθανο η κυβέρνηση Τραμπ να είναι διατεθειμένη να κάνει μια τόσο σημαντική παραχώρηση και μόνο ως βάση έναρξης των συνομιλιών.
