Ο νέος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πέτερ Μαγιάρ, ξέρει ακριβώς τι θέλει από τις Βρυξέλλες, και οι Βρυξέλλες ξέρουν τι περιμένουν από τη Βουδαπέστη.
Παρόλο που ο Μαγιάρ σχεδόν σίγουρα δεν θα αναλάβει τα καθήκοντά του πριν από τις 5 Μαΐου το νωρίτερο, έχει ήδη έρθει σε επαφή με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με την οποία μίλησε τη Δευτέρα (13/04) το βράδυ, για να προσπαθήσει να ξαναχτίσει τις σχέσεις της Βουδαπέστης με την ΕΕ, οι οποίες κατέρρευσαν υπό την 16ετή διακυβέρνηση του απερχόμενου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν.
Η πρώτη προτεραιότητα του Μαγιάρ, μετά τη νίκη του στις εκλογές στην Ουγγαρία
Για τη νέα κυβέρνηση του Μαγιάρ, η πρώτη προτεραιότητα μετά τη νίκη στις εκλογές της Κυριακής (12/04) είναι να ξεκλειδώσει τα 18 δισ. ευρώ από τα κονδύλια της ΕΕ που είχαν παγώσει λόγω της «δημοκρατικής οπισθοδρόμησης» του Όρμπαν. Επιπλέον, επιδιώκει να εξασφαλίσει πρόσβαση σε περίπου 16 δισ. ευρώ από τα ευρωπαϊκά δάνεια για την άμυνα και να τερματίσει το πρόστιμο του 1 εκατομμυρίου ευρώ την ημέρα που επιβλήθηκε λόγω της παραβίασης της νομοθεσίας για τη μετανάστευση από την Ουγγαρία.
Ωστόσο, οι Βρυξέλλες δεν θα παραδώσουν απλά αυτά τα οφέλη σε έναν νέο ηγέτη που εξακολουθεί να αποτελεί άγνωστη παράμετρο. Ο Μαγιάρ πρέπει να περάσει από διάφορα εμπόδια για να δικαιούται τα χρήματα και να αποδείξει ότι είναι σοβαρός όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του αυταρχικού κράτους του Όρμπαν, ενώ οι Βρυξέλλες έχουν επίσης τις δικές τους πολιτικές προτεραιότητες υψηλού επιπέδου, τις οποίες ο Μαγιάρ πρέπει να εκπληρώσει.
Ο στόχος των Βρυξελλών
Για τις Βρυξέλλες, ο βασικός πολιτικός στόχος είναι η Ουγγαρία να άρει το βέτο της σε ένα ζωτικής σημασίας δάνειο 90 δισ. ευρώ της ΕΕ προς το Κίεβο και να υποστηρίξει ένα νέο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί επίσης η Ουγγαρία να εγκαταλείψει την αντίστασή της στην έναρξη επίσημων ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ουκρανία.
Ευτυχώς για τις δύο πλευρές, όλοι φαίνονται πρόθυμοι να προχωρήσουν, και μάλιστα γρήγορα. Για τον Μαγιάρ ο χρόνος είναι περιορισμένος, καθώς θα χάσει ένα σημαντικό μέρος των κονδυλίων της ΕΕ αν δεν εφαρμόσει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις για το κράτος δικαίου μέχρι τον Αύγουστο.
«Μπορώ να πω ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό να φέρουμε [τα χρήματα] στη χώρα, και το συντομότερο δυνατό», δήλωσε ο Μαγιάρ τη Δευτέρα (13/04).
Δεσμεύτηκε να συμφωνήσει με την φον ντερ Λάιεν σχετικά με τις δεσμεύσεις για μεταρρυθμίσεις κατά τη διάρκεια της τηλεφωνικής συνομιλίας τους, ενώ τόνισε επίσης τη σημασία της εφαρμογής μέτρων κατά της διαφθοράς – συμπεριλαμβανομένης της προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία – με παράλληλη διασφάλιση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και της προστασίας της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης και της ακαδημαϊκής ελευθερίας.
Η Φον ντερ Λάιεν εξέφρασε αισιοδοξία όσον αφορά την πιθανή επανεκκίνηση των σχέσεων. «Φυσικά, θα αρχίσουμε να συνεργαζόμαστε με την κυβέρνηση το συντομότερο δυνατόν… ώστε να επιτύχουμε μια ταχεία και αναγκαία πρόοδο προς όφελος του ουγγρικού λαού», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η Σουηδή υπουργός για θέματα ΕΕ, Τζέσικα Ρόζενκραντς, συμφώνησε επίσης ότι το διπλωματικό κλίμα φαίνεται πλέον ευνοϊκό. «Το ίδιο το γεγονός ότι ο Πέτερ Μαγιάρ είναι τόσο σαφής για το ότι θέλει να ξαναχτίσει τις σχέσεις και την εμπιστοσύνη με την ΕΕ είναι σημαντικό από μόνο του», είπε.
«Αυτό αποτελεί ένα καλό ξεκίνημα και δημιουργεί προσδοκίες ότι θα είναι ευκολότερη η συνεργασία με την Ουγγαρία».
Πρόθυμος να προχωρήσει ο Μαγιάρ
Στην πρώτη του ημέρα ως νέος πρωθυπουργός, ο Μαγιάρ ανακοίνωσε ότι θα επιδιώξει «συμβιβασμούς» σε επίπεδο ΕΕ και ότι θέλει «να διευκολύνει τη λήψη αποφάσεων».
Σε μια τρίωρη συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα (13/04), άφησε σαφώς να εννοηθεί ότι δεν θα εμποδίσει το δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ της ΕΕ προς το Κίεβο. Είπε ότι η Βουδαπέστη είχε συμφωνήσει σε αυτή τη χρηματοδότηση σε ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο και ότι τώρα «θα ήθελε να είναι συνεπής» με την προηγούμενη δέσμευση.
Τόνισε επίσης ότι διαθέτει πλέον μια κρίσιμη πλειοψηφία των δύο τρίτων στο κοινοβούλιο της Ουγγαρίας, η οποία θα του επιτρέψει να προχωρήσει σε ριζικές δικαστικές μεταρρυθμίσεις, ώστε να συμμορφωθεί με τους κανόνες της ΕΕ και να ξεπαγώσουν τα κονδύλια της Ουγγαρίας. Άφησε να εννοηθεί ότι επιθυμεί να διατηρήσει αποστάσεις από τη Μόσχα και ότι, αν και αντιτίθεται στην επίσπευση της ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ, η κυβέρνησή του θα «βοηθήσει τις χώρες που είναι έτοιμες να ενταχθούν, αντί να τις αναγκάσει να περιμένουν στη σειρά».
Προς μεγαλύτερη δυσαρέσκεια της ΕΕ, εξήγησε ότι η Ουγγαρία εξακολουθεί να επιθυμεί να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο, αλλά αποδέχτηκε ότι οι κυρώσεις πρέπει να παραμείνουν σε ισχύ κατά τη διάρκεια του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Επίσης, δεν αναφέρθηκε στο αν θα υποστηρίξει το 20ό πακέτο κυρώσεων της ΕΕ κατά της Μόσχας.
Η Ουκρανία αποτελεί ευαίσθητο θέμα για τον Μαγιάρ, δεδομένου του έντονου αντιουκρανικού κλίματος στην Ουγγαρία, αλλά οι διπλωμάτες είναι βέβαιοι ότι μπορεί να επιτευχθεί συμβιβασμός.
«[Το κόμμα του Μαγιάρ] Tisza έχει δηλώσει ότι δεν θέλει ταχεία διαδικασία. Και η Σουηδία θέλει να βασίζεται στην αξία», είπε η Ρόζενκραντς. «Η Ουκρανία έχει την αξία, έχει πραγματικά πραγματοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις της και τώρα είναι η ώρα να ανοίξει επίσημα το πρώτο κεφάλαιο στις διαπραγματεύσεις».
Το παράδειγμα της Πολωνίας
Είναι σημαντικό ότι η πρώτη επίσκεψη του Μαγιάρ στο εξωτερικό θα είναι στην Πολωνία, η οποία έχει πρόσφατη εμπειρία από την αποδέσμευση κονδυλίων της ΕΕ.
Θα συναντηθεί με τον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος «θα είναι έτοιμος να τον βοηθήσει και να του εξηγήσει όλες τις λεπτομέρειες» και να «μοιραστεί εμπειρίες», δήλωσε ο επικεφαλής του κόμματος «Κοινωνική Συμμαχία» του Τουσκ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Αντρέι Χαλίτσκι.
Αφού ο Τουσκ κέρδισε τις εκλογές στην Πολωνία το 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Φεβρουάριο του 2024 ξεπάγωσε περισσότερα από 100 δισεκατομμύρια ευρώ που είχαν δεσμευτεί λόγω ανησυχιών σχετικά με το κράτος δικαίου, αφού ο Τουσκ υπέβαλε ένα σχέδιο δικαστικής μεταρρύθμισης και έλαβε τα πρώτα μέτρα για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.
Στην περίπτωση της Πολωνίας, ωστόσο, ο ακροδεξιός Πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι τελικά μπλόκαρε τις μεταρρυθμίσεις που είχε υποσχεθεί ο Τουσκ, οδηγώντας σε καταγγελίες ότι η Βαρσοβία είχε εξασφαλίσει τη χρηματοδότησή της απλώς και μόνο με την υπόσχεση αλλαγών.
Η πικρή εμπειρία της Βαρσοβίας έχει κάνει την Επιτροπή επιφυλακτική όσον αφορά την εκταμίευση κονδυλίων πριν βεβαιωθεί ότι οι μεταρρυθμίσεις έχουν τεθεί σε εφαρμογή, και καθιστά απίθανο το ενδεχόμενο ο Μαγιάρ να εξασφαλίσει πρόωρες πληρωμές.
Ωστόσο, η υπερπλειοψηφία του Μαγιάρ σημαίνει ότι είναι απίθανο να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που είχε ο Τουσκ με έναν πρόεδρο που έθετε εμπόδια, καθώς μπορεί απλά να επιβάλλει μέτρα κατά βούληση.
«Έχουμε υπερπλειοψηφία στο κοινοβούλιο, και αυτό μας δίνει τη δύναμη να μετασχηματίσουμε τα κρατικά συστήματα και αυτό ακριβώς θα κάνουμε», δήλωσε ο Μαγιάρ.
Λέγοντας ότι θέλει να σχηματίσει κυβέρνηση το συντομότερο δυνατό, ο Μαγιάρ προέτρεψε τον πρόεδρο της Ουγγαρίας να μεταθέσει την ορκωμοσία του νέου κοινοβουλίου από τις 12 Μαΐου στις 5 Μαΐου, επιτρέποντάς του έτσι να υποβάλει ένα επίσημο πακέτο μέτρων που θα ικανοποιεί τις απαιτήσεις των Βρυξελλών.
Η υπερπλειοψηφία σημαίνει ότι θα πρέπει να είναι σε θέση να ενεργήσει γρήγορα.
«Μπορεί να κάνει τα πάντα, ξέρετε, δεν υπάρχει καμία δικαιολογία… ξέρει ακριβώς τι πρέπει να γίνει, η Επιτροπή έχει φυσικά τα κριτήριά της, και νομίζω ότι θα πρέπει να παρουσιάσει ένα σχέδιο: Έτσι θα το κάνω και σε ποιο χρονικό πλαίσιο», δήλωσε στο POLITICO η επικεφαλής νομοθέτης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που εποπτεύει το κράτος δικαίου στην Ουγγαρία, η Ολλανδή Πράσινη Τίνεκε Στρικ.
Η Ουγγαρία υπόκειται επίσης σε διαδικασία βάσει του άρθρου 7 των Συνθηκών της ΕΕ, το πρώτο βήμα προς την αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου της λόγω παραβιάσεων του κράτους δικαίου. Η επόμενη ακρόαση, κατά την οποία υπουργοί από τις άλλες 26 χώρες θα αξιολογήσουν τη θέση της Βουδαπέστης, έχει προγραμματιστεί για τα τέλη Μαΐου.
«Αυτή θα ήταν η ιδανική στιγμή, νομίζω, για να συναντηθεί με τους άλλους Ευρωπαίους ηγέτες και να συζητήσουν τα πράγματα που πρέπει να γίνουν και πώς τα βλέπει ο ίδιος», είπε.
