Καθώς αεροπορικές εταιρείες καθηλώνουν αεροσκάφη και οι αρχές καλούν τους πολίτες να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους, η προσπάθεια της Ευρώπης να αποτρέψει ελλείψεις που προκαλεί ο πόλεμος με το Ιράν προσκρούει σε ένα απρόσμενο εμπόδιο: κανείς δεν γνωρίζει πόσα καύσιμα διαθέτει πραγματικά η ήπειρος.
Η αναστάτωση έρχεται σε μια περίοδο που ο πόλεμος στο Ιράν εκτοξεύει το κόστος των ορυκτών καυσίμων για την Ευρώπη και απειλεί να διακόψει τις ροές μέσω του Στενού του Ορμούζ, μιας κομβικής αρτηρίας για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε την Τετάρτη ότι η σύγκρουση κοστίζει στην ΕΕ σχεδόν 500 εκατ. ευρώ ημερησίως σε αυξημένες ενεργειακές δαπάνες, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη δώσει εντολή για προετοιμασία ενός παρατεταμένου αποκλεισμού του Ιράν, που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
«Στην Ευρώπη έχουμε ορατότητα και δεσμεύσεις μέχρι τον Μάιο και τον Ιούνιο… το τι θα συμβεί μετά είναι δύσκολο να προβλεφθεί», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της DHL Group, Τόμπιας Μάγερ, σε ενημερωτική συνάντηση νωρίτερα αυτόν τον μήνα. «Υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα, αλλά δεν υπάρχει σαφής εικόνα για το πόσο έχουν χρησιμοποιηθεί».
Οι ευρωπαϊκές αρχές δεν κινούνται εντελώς στο σκοτάδι. Τα στοιχεία για τα κρατικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι γενικά διαφανή και ενημερωμένα, ενώ οι εθνικές αρχές πραγματοποιούν τακτικές συναντήσεις ανταλλαγής πληροφοριών και οι εταιρείες κατά καιρούς γνωστοποιούν δεδομένα για τα αποθέματά τους.
Πέρα από αυτό, όμως, οι αρμόδιοι έχουν ελάχιστα δεδομένα για το πότε ενδέχεται να εξαντληθούν τα αποθέματα — ένα σοβαρό «τυφλό σημείο» που μπορεί να οδηγήσει είτε σε καθυστερημένη αντίδραση είτε σε αποφάσεις έκτακτης ανάγκης με ελλιπή στοιχεία.
Σε σύνοδο υψηλού επιπέδου τον περασμένο μήνα, υπουργοί από το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ισπανία επισήμαναν αυτά τα κενά, ζητώντας καλύτερο συντονισμό και παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο, ιδίως για τα διυλισμένα προϊόντα. Εκπρόσωπος της Ελλάδας πρότεινε ακόμη και τη δημιουργία καναλιού επικοινωνίας μέσω WhatsApp ή Signal μεταξύ των κρατών-μελών και της Κομισιόν.
«Έχουμε πολύ περιορισμένη γνώση της αγοράς και των δεδομένων για το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος ευρωπαϊκού υπουργείου Ενέργειας. «Υπάρχει σαφής έλλειψη παρακολούθησης του τι κυκλοφορεί, τι αποσύρεται και πώς διακινείται».
Η εικόνα είναι ακόμη πιο ασαφής στα διυλισμένα καύσιμα όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών. Η ΕΕ βασίζεται κυρίως στη Eurostat και σε συντονιστικές συναντήσεις, ενώ τα περισσότερα αποθέματα βρίσκονται σε ιδιωτικές εγκαταστάσεις, με τις εταιρείες να μην υποχρεούνται να αποκαλύπτουν ευαίσθητα δεδομένα.
Ακόμη και τα στοιχεία του International Energy Agency είναι περιορισμένα για τον ίδιο λόγο, σύμφωνα με αξιωματούχο της Επιτροπής.
«Σε έναν ιδανικό κόσμο θα είχαμε πλήρη πληροφόρηση», ανέφερε. «Στην πράξη όμως εξαρτόμαστε από τα δεδομένα που μας δίνονται».
«Δεν μπορούμε πραγματικά να ξέρουμε»
Από την έναρξη του πολέμου, οι υπουργοί Ενέργειας ζητούν ενίσχυση της δυνατότητας της ΕΕ να καταγράφει τα αποθέματα που βρίσκονται σε υπόγειες εγκαταστάσεις, λιμάνια, δεξαμενόπλοια και αγωγούς.
Η Κομισιόν ανακοίνωσε σχέδια για ένα «Παρατηρητήριο Καυσίμων», αντίστοιχο με την αμερικανική υπηρεσία ενεργειακών πληροφοριών.
«Θέλουμε καλύτερη εικόνα της κατάστασης καυσίμων», δήλωσε εκπρόσωπος της Επιτροπής.
Το φυσικό αέριο είναι πιο εύκολο να παρακολουθηθεί, καθώς οι χώρες υποχρεούνται να γεμίζουν τις αποθήκες τους στο 90% πριν τον χειμώνα. Ωστόσο, ακόμη και εδώ υπάρχουν κενά στην εικόνα των ροών.
Τα στοιχεία της Eurostat για τα πετρελαϊκά προϊόντα ανανεώνονται σποραδικά. Τα τελευταία πλήρη δεδομένα αφορούν τον Ιανουάριο, σύμφωνα με αναλύτρια του Institute for Energy Economics and Financial Analysis.
Τότε, οι περισσότερες χώρες πληρούσαν την υποχρέωση αποθεμάτων 90 ημερών. Από τότε, όμως, «είναι πολύ δύσκολο να έχουμε επικαιροποιημένη εικόνα», δήλωσε αξιωματούχος.
«Ξέρουμε τι θα έπρεπε να έχουν. Αλλά τι έχουν πραγματικά κάθε στιγμή, δεν μπορούμε να το γνωρίζουμε».
Για τα διυλισμένα καύσιμα η εικόνα είναι ακόμη χειρότερη, καθώς «οι ιδιωτικές εταιρείες δεν θέλουν να μοιραστούν πληροφορίες».
Ομίχλη πολέμου
Τα δεδομένα που υπάρχουν δεν είναι ιδιαίτερα καθησυχαστικά.
Τα αποθέματα φυσικού αερίου ήταν ήδη χαμηλά πριν την κρίση, κάτω από το 30%. Η αναπλήρωσή τους εξαρτάται από την αγορά, αλλά ο πόλεμος μπορεί να ανατρέψει τη συνήθη ισορροπία τιμών.
Η αναδιάταξη των ενεργειακών ροών μετά το κλείσιμο του Ορμούζ εντείνει το πρόβλημα, καθώς φορτία κατευθύνονται αλλού.
Τα αποθέματα πετρελαίου μπορούν να παρακολουθηθούν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο μέσω δορυφορικών δεδομένων, αν και όχι πλήρως.
Πιο δύσκολη είναι η παρακολούθηση καυσίμων αεροσκαφών, λόγω περιορισμένης διαφάνειας.
Άλλα προϊόντα, όπως η νάφθα, είναι πιο εύκολο να καταγραφούν, με τα στοιχεία να δείχνουν ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία ενδέχεται να επωφελείται προσωρινά από την κρίση.
Ωστόσο, ακόμη και αυτά τα δεδομένα πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη.
«Δεν θα επένδυα τις αποταμιεύσεις μου σε αυτά τα στοιχεία», είπε χαρακτηριστικά αναλυτής. «Αλλά δείχνουν τη γενική κατεύθυνση».
Πηγή: Politico
