Τα δύο νέα κόμματα, το ΕΛ.Α.Σ από τον Αλέξη Τσίπρα και η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» από την Μαρία Καρυστιανού, παρότι προέρχονται από διαφορετικούς ιδεολογικούς χώρους και απευθύνονται σε διαφορετικά ακροατήρια, έχουν παραδόξως ένα κοινό στοιχείο: την επίκληση στον πατριωτισμό.
Στην ιδρυτική ομιλία για το ΕΛΑΣ, που σηματοδότησε και την πολιτική του επανεμφάνιση, ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρθηκε ιστορικούς σταθμούς της ελληνικής Αριστεράς: Το ΕΑΜ παραπέμπει στη λαϊκή αντίσταση της Κατοχής. Η Εθνική Αντίσταση συμβολίζει τον αριστερό πατριωτισμό για την υπεράσπιση της χώρας. Η ΕΔΑ συμβολίζει τη δημοκρατική ενσωμάτωση της μεταπολεμικής Αριστεράς. Το ΠΑΣΟΚ της Αλλαγής παραπέμπει στη ρήξη με το προδικτατορικό πολιτικό σύστημα και στη μετάβαση της χώρας στη νέα εποχή της Μεταπολίτευσης. Ο ΣΥΡΙΖΑ της περιόδου 2012-2015 συμβολίζει την αμφισβήτηση των μνημονίων και του παραδοσιακού δικομματισμού, ενώ η «Πρώτη Φορά Αριστερά» την κατάκτηση της κυβερνητικής εξουσίας.
Ο Τσίπρας επιχειρεί να παρουσιάσει το νέο κόμμα ως τον επόμενο κρίκο μιας ιστορικής αλυσίδας που συνδεει την Αντίσταση, τη Μεταπολίτευση, την Αλλαγή του 1981 και το αντιμνημονιακό κύμα της προηγούμενης δεκαετίας. Το υπονοούμενο είναι σαφές: όπως ο Ανδρέας Παπανδρέου εξέφρασε το λαϊκό αίτημα για μετάβαση της χώρας σε μια νέα εποχή μετά το 1974, έτσι και ο ίδιος φιλοδοξεί να εμφανιστεί ως φορέας μιας νέας ιστορικής μετάβασης για την Ελλάδα της μεταμνημονιακής περιόδου.
Οι αναφορές και οι συμβολισμοί που επιστρατευθήκαν κατά την ανακοίνωση του κόμματος «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» από την Μαρία Καρυστινού συγκροτούν μια «απολιτίκ» πατριωτική αφήγηση.
Το περιστέρι με το κλαδί ελιάς έχει δύο συμβολισμούς. Από τη μία παραπέμπει στη βιβλική αφήγηση της Κιβωτού του Νώε, όπου το περιστέρι φέρνει το μήνυμα της ελπίδας όταν ο Κατακλυσμός τελείωσε. Από την άλλη, η ελιά συνδέεται με την αρχαιοελληνική παράδοση όπου συμβολίζει τη σοφία και την ειρήνη.
Ο Ιωάννης Καποδίστριας συμβολίζει τον εθνικό ηγέτη που αφιέρωσε τη ζωή του στη συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους. Η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη παραπέμπει σε μνήμες δημοκρατίας, αντίστασης και λαϊκής αξιοπρέπειας. Ο «Ζορμπάς» αντιπροσωπεύει την ελευθερία και το πάθος που είναι βασικά συστατικά του ελληνικού ψυχισμού.
Όλα αυτά συμπυκνώνονται στη φράση της ομιλίας της Καρυστιανού «ιστορική προσπάθεια εθνικής και κοινωνικής αναγέννησης».
Χαρακτηριστική είναι η φράση της Κ.Μουτσάτσου «δεν είμαι Greek, είμαι Hellinida», που θέλει να δηλώσει ότι η ελληνικότητα δεν είναι ανατεθειμένη εθνική ταυτότητα από την Δύση (Greek από το Γραικός) αλλά προέρχεται από το αρχαιοελληνικό Ελλάς.
Μετά από 15 χρόνια διαδοχικών τραυμάτων: οικονομική κρίση, πανδημία, πόλεμοι, ενεργειακή κρίση, γεωπολιτική αστάθεια, φυσικές καταστροφές και η τραγωδία των Τεμπών, η επαναφορά του πατριωτισμού είναι πρόσκαιρη τάση στην πολιτική ρητορική ή ένδειξη μετατόπισης της ελληνικής κοινωνίας προς παραδοσιακά σημεία αναφοράς σε μια εποχή γενικευμένης αβεβαιότητας;
Ηλιάνα Κουλαρμάνη – Δημοσιογράφος One Channel
