Οι αντιδράσεις που προκάλεσε στο Ισραήλ η προσωρινή συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή φέρνουν στο προσκήνιο τις διαφωνίες που αναπτύσσονται μεταξύ της αμερικανικής κυβέρνησης και στελεχών του κυβερνητικού συνασπισμού του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Η ένταση καταγράφηκε δημόσια από τον Αμερικανό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος επιτέθηκε σε υπουργούς της ισραηλινής κυβέρνησης που αμφισβητούν τη συμφωνία, κατηγορώντας τους ότι υποτιμούν τη σημασία της αμερικανικής στήριξης προς το Ισραήλ.
Την ίδια στιγμή, οι τεχνικές συνομιλίες που επρόκειτο να ξεκινήσουν στην Ελβετία για την εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν δεν πραγματοποιήθηκαν όπως είχε αρχικά προγραμματιστεί. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ιρανική αντιπροσωπεία καθυστέρησε την αναχώρησή της επικαλούμενη τις συνεχιζόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στον Λίβανο, ενώ ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι ο αντιπρόεδρος Βανς δεν θα ταξιδέψει τελικά στην Ελβετία, καθώς δεν είχαν ακόμη οριστικοποιηθεί οι λεπτομέρειες των διαπραγματεύσεων.
Η επίθεση Βανς στους επικριτές της συμφωνίας
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στον Λευκό Οίκο, ο Τζέι Ντι Βανς υπερασπίστηκε με έντονο τρόπο τη συμφωνία με την Τεχεράνη, εκφράζοντας παράλληλα τη δυσαρέσκειά του για τις δημόσιες επιθέσεις που δέχεται από στελέχη της ισραηλινής κυβέρνησης.
Όπως ανέφερε, ορισμένα μέλη του υπουργικού συμβουλίου του Μπενιαμίν Νετανιάχου στράφηκαν προσωπικά εναντίον του Ντόναλντ Τραμπ, παρά το γεγονός ότι, όπως υποστήριξε, η αμερικανική κυβέρνηση παραμένει ο ισχυρότερος και ουσιαστικότερος σύμμαχος του Ισραήλ.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος υπογράμμισε ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό εγγυητή της ασφάλειας του Ισραήλ, επισημαίνοντας ότι μεγάλο μέρος των αμυντικών συστημάτων που χρησιμοποιήθηκαν για την προστασία της χώρας τους τελευταίους μήνες ήταν αμερικανικής προέλευσης και χρηματοδοτήθηκαν από Αμερικανούς φορολογουμένους.
«Αν βρισκόμουν στην ισραηλινή κυβέρνηση, δεν θα επέλεγα να συγκρούομαι με τον μοναδικό ισχυρό σύμμαχο που διαθέτει σήμερα η χώρα», ήταν το μήνυμα που έστειλε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι όσοι θεωρούν πως ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών αποτελεί το βασικό πρόβλημα για το Ισραήλ, παραβλέπουν τις πραγματικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα.
Στο στόχαστρο Σμότριχ και Μπεν Γκβιρ
Οι δηλώσεις Βανς θεωρήθηκαν σαφής αιχμή προς τον υπουργό Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριχ και τον υπουργό Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, δύο από τους πιο σκληρούς επικριτές της συμφωνίας.
Αμφότεροι έχουν ζητήσει από την ισραηλινή κυβέρνηση να μην αποδεχθεί τους όρους της συνεννόησης με το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία ενδέχεται να δημιουργήσει σοβαρούς κινδύνους για την εθνική ασφάλεια του Ισραήλ.
«Δεν λύνονται όλα με στρατιωτικά μέσα»
Σε ξεχωριστές δηλώσεις του στους New York Times, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος εμφανίστηκε ενοχλημένος από το κλίμα που επικρατεί στο Ισραήλ γύρω από τη συμφωνία.
Όπως είπε, σημαντικό μέρος της ισραηλινής κοινής γνώμης και του πολιτικού συστήματος αντιμετωπίζει το ζήτημα με υπερβολική καχυποψία, επηρεασμένο -κατά την άποψή του- από λανθασμένες ή παραπλανητικές πληροφορίες σχετικά με το περιεχόμενο της συμφωνίας.
Ο Βανς διερωτήθηκε ποια ακριβώς είναι η εναλλακτική πρόταση όσων αντιδρούν, υπογραμμίζοντας ότι καμία χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει κάθε πρόβλημα εθνικής ασφάλειας αποκλειστικά μέσω της χρήσης στρατιωτικής ισχύος.
Η συμφωνία και οι ανοιχτές εκκρεμότητες
Το μνημόνιο κατανόησης υπεγράφη την Τετάρτη από τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, επισπεύδοντας τις εξελίξεις σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό.
Ωστόσο, η συμφωνία δεν δίνει οριστικές απαντήσεις στα βασικά ζητήματα που οδήγησαν στη σύγκρουση. Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, οι περιφερειακές του δραστηριότητες και μια σειρά άλλων κρίσιμων θεμάτων παραπέμπονται σε διαπραγματεύσεις διάρκειας 60 ημερών, κατά τις οποίες οι δύο πλευρές θα επιχειρήσουν να καταλήξουν σε μια πιο ολοκληρωμένη και μόνιμη διευθέτηση.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι, παρά τη στενή στρατηγική σχέση ΗΠΑ και Ισραήλ, υπάρχουν πλέον διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης της Τεχεράνης. Παράλληλα, η αστάθεια στον Λίβανο και οι ευρύτερες γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή δημιουργούν ένα ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων, από την επιτυχία των οποίων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η αντοχή της συμφωνίας που μόλις υπεγράφη.
