Στην Κύπρο αναμένεται να πραγματοποιηθεί στις 30 Ιουνίου η συνεδρίαση του Συμβουλίου Ειρήνης, σε μια προσπάθεια επαναφοράς στο προσκήνιο ενός φιλόδοξου αλλά ιδιαίτερα εύθραυστου σχεδίου για τη μεταπολεμική διαχείριση της Γάζας. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, η εξέλιξη αυτή τοποθετεί τη Κύπρος και τη Λευκωσία στο επίκεντρο των διπλωματικών διεργασιών που βρίσκονται σε εξέλιξη για την επόμενη ημέρα στην περιοχή.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Politico, η συνάντηση θα διαρκέσει δύο ή τρεις ημέρες και έχει στόχο την προσαρμογή της στρατηγικής του Συμβουλίου Ειρήνης. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για κάτι περισσότερο από μια απλή αναπροσαρμογή.
Πρόκειται για ένα πολιτικό reset, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν μετατόπισε την προσοχή τους τελευταίους μήνες, αφήνοντας τη Γάζα σε ένα επικίνδυνο σημείο ανάμεσα στην καταστροφή, την αβεβαιότητα και τις αντικρουόμενες διπλωματικές φιλοδοξίες.
Ένα σχέδιο που ακόμη δεν έχει πείσει
Το Συμβούλιο Ειρήνης δημιουργήθηκε από την Ουάσινγκτον με στόχο να επιβλέψει την ανοικοδόμηση και τη μελλοντική διακυβέρνηση της Λωρίδας της Γάζας. Ωστόσο, από την πρώτη συνάντηση που έγινε τον Φεβρουάριο, η πρόοδος υπήρξε περιορισμένη. Τα προβλήματα δεν είναι δευτερεύοντα. Αφορούν τη χρηματοδότηση, την πρακτική εφαρμογή, την ασφάλεια και, κυρίως, τη διεθνή και νομική νομιμοποίηση του ίδιου του εγχειρήματος.
Η ιδέα ότι η Χαμάς θα αντικατασταθεί από μια επιτροπή Παλαιστινίων τεχνοκρατών μπορεί να ακούγεται λειτουργική στα χαρτιά, αλλά στην πράξη ανοίγει δύσκολα ερωτήματα. Ποιος θα δώσει πολιτική νομιμοποίηση σε αυτό το σχήμα; Πώς θα γίνει αποδεκτό από τους ίδιους τους Παλαιστινίους; Ποιος θα εγγυηθεί την ασφάλεια; Και πώς θα αποφευχθεί η εικόνα μιας διοίκησης που επιβάλλεται απ’ έξω, χωρίς πραγματική λαϊκή βάση;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που βαραίνουν τη συνάντηση στην Κύπρο. Χωρίς πειστικές απαντήσεις, το Συμβούλιο Ειρήνης κινδυνεύει να παραμείνει μια αμερικανική πρωτοβουλία με μεγάλες προσδοκίες, η οποία δεν λειτούργησε ποτέ.
Ο Μλαντένοφ και το μήνυμα της Ουάσινγκτον
Στη συνάντηση αναμένεται να συμμετάσχουν εκπρόσωποι της Εθνικής Επιτροπής για την διοίκηση της Γάζας, της επιτροπής Παλαιστινίων τεχνοκρατών που προορίζεται να αναλάβει ρόλο στη διοίκηση της Γάζας, καθώς και το γραφείο του Νικολάι Μλαντένοφ. Ο πρώην Βούλγαρος διπλωμάτης έχει οριστεί από τον Τραμπ ως υψηλός εκπρόσωπος για τη Γάζα, γεγονός που δείχνει ότι η Ουάσινγκτον επιχειρεί να προσδώσει θεσμικό βάρος στο εγχείρημα.
Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Ο Μλαντένοφ γνωρίζει βαθιά την περιοχή και τις ισορροπίες της. Όμως ακόμη και η παρουσία ενός έμπειρου διπλωμάτη δεν αρκεί για να καλύψει το βασικό κενό: το σχέδιο χρειάζεται πολιτική αποδοχή, διεθνή στήριξη και σαφές πλαίσιο εφαρμογής.
Πώς και γιατί επιλέχθηκε η Κύπρος
Η επιλογή της Κύπρου έχει ιδιαίτερη σημασία. Η χώρα βρίσκεται γεωγραφικά δίπλα στη Μέση Ανατολή, είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει ήδη επιχειρήσει να αναβαθμίσει τον ρόλο της στις ανθρωπιστικές προσπάθειες για τη Γάζα. Η Λευκωσία προσφέρει έναν ασφαλή, ευρωπαϊκό και ταυτόχρονα περιφερειακά κοντινό χώρο για διαβουλεύσεις.
Ωστόσο, η κυπριακή κυβέρνηση φαίνεται να κινείται με προσοχή. Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, η Κύπρος θα συμμετάσχει ως παρατηρητής, δεν είναι συνδιοργανώτρια και η συνάντηση δεν πραγματοποιείται σε πολιτικό επίπεδο. Αυτή η διευκρίνιση είναι κρίσιμη. Η Λευκωσία θέλει να διατηρήσει ρόλο διευκολυντή, χωρίς να εμφανιστεί ως πολιτικός εγγυητής ενός σχεδίου που ακόμη προκαλεί σοβαρά ερωτήματα.
Με άλλα λόγια, η Κύπρος φιλοξενεί τη συζήτηση, αλλά δεν αναλαμβάνει την ευθύνη της. Αυτή η ισορροπία αποτυπώνει και την ευρύτερη ευρωπαϊκή στάση: ενδιαφέρον για ρόλο στη μεταπολεμική Γάζα, αλλά προσοχή απέναντι σε ένα αμερικανικό σχέδιο που πρέπει ακόμη να αποδείξει ότι μπορεί να σταθεί πολιτικά και νομικά.
Η δραματική κατάσταση στη Γάζα
Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι όλα αυτά συζητούνται ενώ η κατάσταση στη Γάζα παραμένει δραματική. Οι αναφορές για νέους θανάτους αμάχων, μεταξύ των οποίων παιδιά και δημοσιογράφοι, δείχνουν ότι η καθημερινότητα στη Λωρίδα της Γάζας εξακολουθεί να καθορίζεται από τη βία, την ανασφάλεια και την απουσία ενός σταθερού πολιτικού ορίζοντα.
Η επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, με περίπου 1.200 νεκρούς και 251 ομήρους, προκάλεσε μια ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση τεράστιας κλίμακας. Ο πόλεμος που ακολούθησε έχει κοστίσει τη ζωή σε δεκάδες χιλιάδες Παλαιστινίους, έχει εκτοπίσει το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της Γάζας και έχει καταστρέψει εκτεταμένες περιοχές.
Η εκεχειρία που επιτεύχθηκε τον Οκτώβριο του 2025, με τη μεσολάβηση Τραμπ, οδήγησε στην απελευθέρωση των τελευταίων 20 Ισραηλινών ομήρων. Δεν απάντησε, όμως, στο πιο δύσκολο ερώτημα: τι έρχεται μετά. Και αυτό το «μετά» είναι πλέον το πεδίο στο οποίο θα κριθεί όχι μόνο το Συμβούλιο Ειρήνης, αλλά και η αξιοπιστία των διεθνών πρωτοβουλιών για τη Γάζα.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο τι θα αποφασιστεί στη Κύπρο. Είναι αν η διεθνής κοινότητα μπορεί να προσφέρει στη Λωρίδα της Γάζας κάτι περισσότερο από προσωρινές λύσεις.
