Η εικόνα της ελληνικής μετανάστευσης φαίνεται να αλλάζει τα τελευταία χρόνια, καθώς από το 2021 καταγράφεται σταθερή αύξηση των Ελλήνων που επιστρέφουν στη χώρα, αντιστρέφοντας σταδιακά το κύμα φυγής που χαρακτήρισε την περίοδο της οικονομικής κρίσης.
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι την περίοδο 2023-2024 περίπου 69.000 Έλληνες μετανάστευσαν στο εξωτερικό, ενώ σχεδόν 98.000 επέστρεψαν στην Ελλάδα. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει ένα θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο, με τις επιστροφές να υπερβαίνουν αισθητά τις νέες αναχωρήσεις.
Ακόμη πιο ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι από όσους Έλληνες εγκατέλειψαν τη χώρα μεταξύ 2010 και 2025, περίπου έξι στους δέκα έχουν ήδη επαναπατριστεί, γεγονός που καταδεικνύει τη σταδιακή αναστροφή του φαινομένου του brain drain.
Η Ελλάδα καταγράφει μάλιστα ιδιαίτερα υψηλές επιδόσεις και σε διεθνές επίπεδο, καθώς βρίσκεται στην τέταρτη θέση μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ ως προς τον αριθμό των πολιτών που επιστρέφουν στη χώρα τους. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, όσοι επιλέγουν να επαναπατριστούν είναι, κατά κανόνα, νεότερης ηλικίας και διαθέτουν υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο σε σχέση με τον μέσο πληθυσμό.
Παράλληλα, εξελίσσεται και η σχέση της Ελλάδας με τη διασπορά, με την πολιτεία να υιοθετεί μια περισσότερο εξωστρεφή στρατηγική, που αποσκοπεί στην αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού του εξωτερικού και στη διατήρηση ισχυρών δεσμών με τους Έλληνες που ζουν εκτός συνόρων.
Την ίδια στιγμή, η ελληνική μετανάστευση αποκτά σταδιακά χαρακτηριστικά που συναντώνται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου η κινητικότητα των εργαζομένων είναι πιο συχνά προσωρινή και συνδέεται με την απόκτηση εμπειρίας και δεξιοτήτων, παρά με τη μόνιμη εγκατάσταση στο εξωτερικό.
Παρά τη θετική εικόνα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το ζητούμενο δεν είναι μόνο η επιστροφή όσων έφυγαν τα χρόνια της κρίσης. Εξίσου σημαντική θεωρείται η διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης πολιτικής που θα διευκολύνει τη διεθνή κινητικότητα των Ελλήνων, θα ενισχύει τους δεσμούς της χώρας με το ανθρώπινο δυναμικό της διασποράς και θα αξιοποιεί τις γνώσεις και την εμπειρία που αποκτούν οι Έλληνες στο εξωτερικό προς όφελος της ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.
