✍️Ο Γιώργος Κουβαράς
Αποχαιρετώντας τον Γιάννη Βαρβιτσιώτη, που έφυγε πλήρης ημερών σε ηλικία 93 ετών, πολιτικοί φίλοι και αντίπαλοι μίλησαν για το «μέταλλο» μιας άλλης εποχής. «Φτιαγμένος από γερό παλιό μέταλλο» έγραψε ο Ευάγγελος Βενιζέλος, «φτιαγμένος από το σπάνιο μέταλλο μιας άλλης εποχής» είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στον επικήδειο που εκφώνησε στην κηδεία του.
Πράγματι, το μέταλλο του Γιάννη Βαρβιτσιώτη ήταν όντως γερό, κρίνοντας από την αντοχή του στο χρόνο. Και ήταν σίγουρα σπάνιο, γιατί όσοι τον γνώρισαν από κοντά ή συνεργάστηκαν μαζί του ξέρουν ότι ο Βαρβιτσιώτης, αν και γόνος πολιτικής οικογένειας που ανήκε στη συντηρητική παράταξη, δεν υπάκουε σε τυπικά πολιτικά στερεότυπα. Η προσωπικότητα του ήταν γεμάτη δημιουργικές αντιφάσεις χάρη στις οποίες κατάφερε να ξεχωρίσει και να κερδίσει την ευρύτερη αποδοχή που του αναγνωρίζεται μετά θάνατον.
Ευπατρίδης, αληθινός πατριώτης αλλά ποτέ εθνικιστής. Ευγενής μεγαλοαστός, αλλά ποτέ σνομπ ή ελιτιστής. Bon viveur με παρέες στην πολιτική, επιχειρηματική και πνευματική ελίτ αλλά και λαϊκός με πραγματικούς φίλους ζωής στα λαϊκά προάστια της Β Αθηνών. Πιστός μια ζωή στην παράταξη του, παρά τις διαφωνίες του σε κεντρικές πολιτικές επιλογές και τις συχνές πισώπλατες μαχαιριές αλλά ανοιχτός σε ιδέες και πρόσωπα αντίπαλων παρατάξεων. Με σπάνιο δημοκρατικό ήθος, σεβόταν τη διαφωνία, άκουγε την άλλη άποψη, δεν θεωρούσε ότι είχε το αλάθητο. Συχνά, μάλιστα, χαιρόταν την αντιπαράθεση πολύ περισσότερο από τον έπαινο, γιατί τη θεωρούσε χρήσιμο εργαλείο για να πάνε τα πράγματα μπροστά.
Είχε άριστες σχέσεις με συναδέλφους του από άλλους πολιτικούς χώρους και δεν του άρεσαν οι ταμπέλες και τα στερεότυπα. Σαν άνθρωπος ήταν πολύ πιο προχωρημένος από την εποχή του και οι αντιλήψεις του σε θέματα δικαιωμάτων και δημοκρατικών θεσμών υπερέβαιναν σαφώς τον πολιτικό του χώρο. Η σχέση του με τον Τύπο ήταν σχέση αμοιβαίου σεβασμού, δείγμα μιας αντίληψης που δυστυχώς ανήκει στο παρελθόν. Σεβόταν τους εκπροσώπους του Τύπου, μιλούσε μαζί τους συχνά πιο ανοιχτά από ό,τι μιλούσε σε συναδέλφους του.
Κάποιες εμβληματικές του στιγμές:
– Κατά τη διάρκεια της Χούντας, αρνήθηκε τη συνεργασία με το καθεστώς και χρησιμοποίησε το δικηγορικό του γραφείο ως κέντρο αντιδικτατορικής δράσης, διατηρώντας κρυφό αρχείο επικοινωνίας με τον εξόριστο Καραμανλή. Συνελήφθη το 1969 από την ΕΣΑ και κρατήθηκε για έξι μήνες . Όπως διηγείτο ο ίδιος, μια αράχνη ήταν το μόνο έμβιο ον με το οποίο ερχόταν σε επαφή κι όταν μια μέρα χάθηκε, του στοίχισε πολύ.
– Διαφώνησε ανοιχτά με την παραπομπή του Ανδρέα Παπανδρέου το Ειδικό Δικαστήριο αλλά δεν εισακούστηκε.
– Ως υπουργός Εθνικής Άμυνας επέτρεψε για πρώτη φορά να διανέμονται εφημερίδες στο Στρατό, πράγμα που απαγορευόταν ακόμη στις αρχές της δεκαετίας του ‘90!
– Έγραψε πολλά βιβλία, τα περισσότερα νομικά και πολιτικά αλλά αφιέρωσε και μέρος της ζωής του στη συγγραφή βιβλίων για τον ελληνικό Πολιτισμό.
Όλα αυτά έκαναν τον Βαρβιτσιώτη ξεχωριστό, εκείνο όμως που τον έκανε πραγματικά μοναδικό ήταν η σπάνια ευαισθησία του. Για πολλά χρόνια κρυμμένη πίσω από το σφρίγος της νεότητας ή το σκληρό προφίλ του ισχυρού υπουργού, ωστόσο φανερή για όποιον ερχόταν σε προσωπική επαφή μαζί του. Αυτή η ευαισθησία, ο έντονος συναισθηματισμός του, που με το πέρασμα των χρόνων άρχισε να φαίνεται πιο πολύ, υπήρξε πάντοτε καθοριστική στην πολιτική του πορεία και στις αποφάσεις του. Ο Βαρβιτσιώτης ήταν μεν ορθολογιστής αλλά αποφάσιζε πάντοτε και με το συναίσθημα. Αν στην πολιτική ο κυνισμός είναι ο κανόνας, ο Βαρβιτσιώτης ήταν αναγκασμένος από το χαρακτήρα του να είναι η εξαίρεση. Εκεί ίσως βρίσκεται πραγματικά η σπανιότητα του. Και είναι παρήγορο που με αυτή πορεύτηκε φτάνοντας ψηλά, ίσως όχι όσο θα έφτανε αν ήταν κυνικός, αλλά πάντως τόσο ώστε να τον θυμούνται με σεβασμό πολιτικοί αντίπαλοι και φίλοι.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Το Καρφί»
