Επιχείρηση ρωσικής παρέμβασης στη Μολδαβία, με στόχο την πολιτική επιρροή και την ανάσχεση της φιλοευρωπαϊκής πορείας της χώρας, περιγράφουν οι New York Times.
Το Κρεμλίνο έχει χρησιμοποιήσει στο παρελθόν εργαλεία παραπληροφόρησης και κυβερνοεπιθέσεις για να επιτύχει τους γεωπολιτικούς του στόχους. Ωστόσο, η περίπτωση της Μολδαβίας αποτελεί πρωτοφανές παράδειγμα παρέμβασης, σύμφωνα με εκτενές ρεπορτάζ των New York Times που βασίζεται σε αποκαλύψεις δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών. Η επιχείρηση επιρροής ξεπέρασε κατά πολύ άλλες προσπάθειες της Ρωσίας να αποσταθεροποιήσει δυτικές κυβερνήσεις. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά δαπανηρό πρόγραμμα αγοράς ψήφων, με προϋπολογισμό εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων, που χρηματοδότησε ο Μολδαβός δισεκατομμυριούχος Ιλάν Σορ. Το σύνολο της επιχείρησης σχεδιάστηκε στο Σκόλκοβο, την ρωσική απάντηση στην Silicon Valley.
Ο Σορ και οι διασυνδέσεις με τη Μόσχα
Ο Ιλάν Σορ εγκατέλειψε τη Μολδαβία το 2019, αντιμετωπίζοντας κατηγορίες για τραπεζική απάτη ύψους ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων. Σήμερα διαμένει στη Ρωσία, όπου, όπως επιβεβαιώνουν στελέχη δυτικών μυστικών υπηρεσιών, συνεργάζεται άμεσα με τον Σεργκέι Κιριγένκο, ανώτατο κυβερνητικό αξιωματούχο του Πούτιν υπεύθυνο για περιοχές που το Κρεμλίνο θεωρεί μέρος της σφαίρας επιρροής του, συμπεριλαμβανομένης της Μολδαβίας. Την ίδια περίοδο που ο Πούτιν καταγγέλλει δημοσίως την «υστερία της Δύσης για τη ρωσική απειλή», παράλληλα διοργανώνει κρυφές συσκέψεις για την εσωτερική κατάρρευση του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Γιατί η Μολδαβία αποτελεί κρίσιμο στόχο
Κεντρικό ρόλο στους σχεδιασμούς της Μόσχας κατέχει η Μολδαβία, μια μικρή χώρα με πληθυσμό μόλις τριών εκατομμυρίων κατοίκων, που στη στρατηγική σκέψη της ρωσικής ηγεσίας έχει αποκτήσει δυσανάλογη σημασία. Η γεωγραφική θέση της Μολδαβίας θα μπορούσε να την μετατρέψει σε ορμητήριο από το οποίο η Ρωσία θα εξαπολύει επιθέσεις προς την Ουκρανία και την υπόλοιπη Ευρώπη. Οι New York Times παρουσιάζουν ένα πρόγραμμα που εξακολουθεί να λειτουργεί. Οι δημοσιογράφοι συνομίλησαν με συμμετέχοντες που φοβούνται αντίποινα, ενώ απέκτησαν πρόσβαση σε δικαστικά αρχεία και εμπιστευτικά έγγραφα. Ορισμένα στοιχεία ήταν ήδη γνωστά, αλλά η πλήρης κλίμακα του προγράμματος αποκαλύπτεται για πρώτη φορά. Η φιλοδυτική κυβέρνηση της Μάγια Σάντου έχει θέσει ως κορυφαία προτεραιότητα την ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κάθε εκλογική αναμέτρηση, είτε πρόκειται για προεδρικές και βουλευτικές εκλογές είτε για το κρίσιμο δημοψήφισμα του 2024 σχετικά με την ευρωπαϊκή ένταξη, έχει γίνει στόχος των μεθόδων επιρροής του Κρεμλίνου.
Ιερείς στην υπηρεσία της ρωσικής προπαγάνδας
Η Μόσχα επιχείρησε, μεταξύ άλλων τακτικών, να πληρώσει ορθόδοξους ιερείς ώστε να στρατολογήσουν ψηφοφόρους και να διαδώσουν ρωσικά αφηγήματα στους Μολδαβούς πιστούς κατά τη διάρκεια των λειτουργιών. Εκατοντάδες Μολδαβοί ιερείς μετέβησαν στη Ρωσία από το καλοκαίρι του 2024, όπου επισκέφθηκαν θρησκευτικούς προσκυνηματικούς τόπους και συναντήθηκαν με ανώτερους εκκλησιαστικούς ηγέτες. Πριν την επιστροφή τους, υπέγραψαν συμβόλαια για χρεωστικές κάρτες εκδοθείσες από τη ρωσική Promsvyazbank, τράπεζα συνδεδεμένη με το υπουργείο Άμυνας της Ρωσίας που κατέχει το 49% της εταιρείας χρηματοοικονομικών υπηρεσιών του Σορ. Στα συμβόλαια δηλώνονταν υπάλληλοι της «Evrazia», οργανισμού που συνδέεται με το Κρεμλίνο και προωθεί φιλορωσικές πολιτικές στις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους πληροφοριών. Αντί περίπου 1.000 δολαρίων, οι ιερείς όφειλαν να παρακινήσουν τους πιστούς να καταψηφίσουν το δημοψήφισμα για την ευρωπαϊκή ένταξη της Μολδαβίας και να εναντιωθούν στις φιλοδυτικές πολιτικές. Εκατοντάδες δέχτηκαν τα χρήματα, επιβεβαιώνουν Μολδαβοί αξιωματούχοι. «Εμείς, ο λαός, τι επιθυμούμε; Τα Σόδομα και τα Γόμορρα; Να μας κάψει ο Θεός ζωντανούς; Θα μας κάψει», κήρυττε ένας από τους ιερείς με πάθος από τον άμβωνα.
Μυστικά στρατόπεδα εκπαίδευσης στη Σερβία και τη Μόσχα
Οι Ρώσοι δημιούργησαν το καλοκαίρι του 2025 μια πολυτελή κατασκήνωση στη Σερβία που λειτουργούσε ως κάλυψη για την εκπαίδευση ατόμων που θα επιχειρούσαν να χειραγωγήσουν τα εκλογικά αποτελέσματα. Ταυτόχρονα λειτουργούσαν προγράμματα στη Βοσνία και τη Μόσχα για τη μετατροπή φιλορώσων Μολδαβών σε «στρατιώτες του Κρεμλίνου». Υπό την επίβλεψη της GRU, της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών της Ρωσίας, εκπαιδεύονταν να διασπούν αστυνομικούς κλοιούς, να χειρίζονται όπλα και ακόμη να εμπρήσουν κτίρια. Στο αντίστοιχο στρατόπεδο της Μόσχας τα μαθήματα περιλάμβαναν χειρισμό εκρηκτικών και χειρισμό drone. Για τρεις έως τέσσερις ημέρες εκπαίδευσης οι συμμετέχοντες αμείβονταν με 400 δολάρια, τεράστιο ποσό για τα οικονομικά δεδομένα της Μολδαβίας. Όσοι εμφανίζονταν διστακτικοί να συμμετάσχουν σε αυτές τις δραστηριότητες αντιμετώπιζαν βία από τους Ρώσους εκπαιδευτές που ξυλοκοπούσαν όσους είχαν ενστάσεις, σύμφωνα με μαρτυρίες. Για τέτοιες επιχειρήσεις δεν απαιτούνται μεγάλοι αριθμοί, «αρκεί να ανάψει η σπίθα από λίγα άτομα», εξηγεί Μολδαβός δικαστικός λειτουργός.
Στρατολόγηση μέσω Telegram και μαζικές πληρωμές
Υπολογίζεται ότι μέσω του Telegram συνεργάτες του Ιλάν Σορ επικοινώνησαν με πάνω από 150.000 Μολδαβούς υποσχόμενοι οικονομική αποζημίωση, χρησιμοποιώντας 240 αυτοματοποιημένα chatbot. Έγγραφα που τεκμηριώνουν τις δραστηριότητες του Σορ αποκαλύπτουν ότι 38.000 άτομα έλαβαν συνολικά 20 εκατομμύρια δολάρια το 2024, πριν από το δημοψήφισμα. Από τους στρατολογημένους, αφού ελέγχθηκαν για πιθανές διασυνδέσεις με την αστυνομία, οι 35.000 χαρακτηρίστηκαν ακτιβιστές και άλλοι 1.200, υψηλότερα στην ιεραρχία, «μάνατζερ».
Η κρίσιμη ημέρα των εκλογών
Την ημέρα των βουλευτικών εκλογών, στις 28 Σεπτεμβρίου 2025, όλα ήταν έτοιμα σύμφωνα με το ρωσικό σενάριο. Πράκτορες εκπαιδευμένοι στη Σερβία ετοιμάζονταν να δημιουργήσουν χάος στο Κισινάου, την πρωτεύουσα της Μολδαβίας, και σε άλλες πόλεις. Φορούσαν κίτρινα και μπλε περιβραχιόνια για αναγνώριση μεταξύ τους ανάμεσα στο πλήθος, ενώ κάποιοι μετέφεραν εμπρηστικούς μηχανισμούς. Παράλληλα, Ρώσοι χάκερ είχαν διεισδύσει στην Κεντρική Εκλογική Επιτροπή της Μολδαβίας και είχαν αναλάβει τον έλεγχο χιλιάδων δρομολογητών δικτύου.
Η αντίδραση των μολδαβικών αρχών
Οι Αρχές της Μολδαβίας ήταν όμως προετοιμασμένες. Τις εβδομάδες πριν από τις εκλογές, η αστυνομία διεξήγαγε επιχειρήσεις σε εκατοντάδες κατοικίες, συλλαμβάνοντας άτομα που είχαν παρακολουθήσει τα στρατόπεδα ή είχαν εισπράξει χρήματα στο πλαίσιο του σχεδίου του Σορ. Όταν η αστυνομία συνέλαβε ύποπτους για σχεδιασμό βίαιων πράξεων, ορισμένοι ισχυρίστηκαν ότι οι εμπρηστικοί μηχανισμοί που κατείχαν προορίζονταν για ένα πάρτι αποκάλυψης φύλου μωρού. Ταυτόχρονα, οι ειδικοί κυβερνοασφάλειας της Μολδαβίας, με υποστήριξη δυτικών συμμάχων, ανέτρεψαν τις κυβερνοεπιθέσεις. Τελικά, ξέσπασαν διαμαρτυρίες, αλλά δεν καταγράφηκαν σοβαρά επεισόδια βίας. Το κόμμα της Μάγια Σάντου νίκησε συγκεντρώνοντας ελάχιστα πάνω από το 50% των ψήφων, κυρίως χάρη στην υποστήριξη της μολδαβικής διασποράς.
Για το Κρεμλίνο, καταλήγουν οι New York Times, η νίκη της Σάντου καθόλου δεν αποτέλεσε αποτυχία. Η κυβέρνηση της Μολδαβίας αναγκάστηκε να δαπανήσει τεράστια ποσά και να διαθέσει πελώριους πόρους για να αποκρούσει τη ρωσική παρέμβαση. Έκτοτε, το Κρεμλίνο έχει εντατικοποιήσει τις προσπάθειές του. Και στο Κισινάου αντιλαμβάνονται ότι η Μόσχα παίζει μακροπρόθεσμο παιχνίδι.
