Νέα δεδομένα στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου έθεσε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, δηλώνοντας ότι η Τεχεράνη θα πρέπει να προχωρήσει σε «ουσιαστική» μείωση της ικανότητάς της να εμπλουτίζει ουράνιο, προκειμένου να υπάρξει συμφωνία και να τερματιστεί η σύγκρουση.
Σε αποκλειστική συνέντευξή του στο Reuters, ο Βανς υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ δεν αρκούνται σε διαβεβαιώσεις από την ιρανική πλευρά για μελλοντικό περιορισμό του πυρηνικού της προγράμματος, αλλά ζητούν συγκεκριμένες ενέργειες.
«Αν δεν θέλετε πυρηνικό όπλο, τότε γιατί χρειάζεστε καύσιμο εμπλουτισμένο στο 60%;», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη θα πρέπει να κάνει «κάτι ουσιαστικό» όσον αφορά την ικανότητα εμπλουτισμού της, εφόσον θέλει να αποδείξει ότι δεν επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
«Δεν πρόκειται να ανταλλάξουμε λόγια με πράξεις»
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος ξεκαθάρισε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία δεν μπορεί, σύμφωνα με την αμερικανική θέση, να βασιστεί μόνο σε πολιτικές δεσμεύσεις.
Οι ΗΠΑ, όπως είπε, παραμένουν ανοιχτές σε συμφωνία, αλλά απαιτούν συγκεκριμένες πυρηνικές παραχωρήσεις από την Τεχεράνη.
«Δεν πρόκειται να ανταλλάξουμε λόγια με πράξεις», τόνισε ο Βανς, περιγράφοντας το βασικό πλαίσιο μέσα στο οποίο η Ουάσινγκτον βλέπει τις διαπραγματεύσεις.
Τις τελευταίες εβδομάδες ΗΠΑ και Ιράν έχουν ανταλλάξει προτάσεις με στόχο την επίτευξη συμφωνίας που θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου, αλλά και στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, μιας κρίσιμης θαλάσσιας οδού για τις παγκόσμιες ενεργειακές μεταφορές.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει απορρίψει την τελευταία πρόταση της Τεχεράνης και έχει προειδοποιήσει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις ενδέχεται να ενταθούν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Αβεβαιότητα στην Ουάσινγκτον για το ποιος αποφασίζει στο Ιράν
Την ίδια στιγμή, ο Βανς αποκάλυψε ότι η αμερικανική πλευρά αντιμετωπίζει ένα ακόμη σημαντικό πρόβλημα στις συνομιλίες: δεν είναι απολύτως σαφές, σύμφωνα με τον ίδιο, ποιος έχει την τελική εξουσία λήψης αποφάσεων στην Τεχεράνη.
Όπως δήλωσε, οι ΗΠΑ συνομιλούν με τον πρόεδρο του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, αλλά η Ουάσινγκτον δεν γνωρίζει με βεβαιότητα πόση επιρροή διαθέτουν μέσα στη δομή εξουσίας της χώρας.
«Ένα από τα πράγματα που διαπιστώσαμε είναι ότι δεν είναι απολύτως ξεκάθαρο πώς λαμβάνει αποφάσεις η χώρα τους», είπε ο Βανς.
Η δήλωση αυτή προκάλεσε αντίδραση από την ιρανική πλευρά. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Ισμαήλ Μπαγκάεϊ, υποστήριξε ότι οι Αμερικανοί αξιωματούχοι γνωρίζουν ποιοι είναι οι συνομιλητές τους και πώς λειτουργεί το ιρανικό σύστημα λήψης αποφάσεων.
Κατά τον ίδιο, το πρόβλημα βρίσκεται στις «αντιφατικές θέσεις και τα συγκεχυμένα μηνύματα» των Αμερικανών αξιωματούχων.
Ο ρόλος του Ορμούζ στις διαπραγματεύσεις
Το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ παραμένει παράλληλα κρίσιμο για τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης.
Το Ιράν έχει δηλώσει ότι η επαναλειτουργία της στρατηγικής θαλάσσιας οδού συνδέεται με την ικανοποίηση συγκεκριμένων όρων που έχει θέσει, ενώ η Ουάσινγκτον επιδιώκει να εντάξει στο πλαίσιο μιας συμφωνίας και το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Η διαφωνία αφορά όχι μόνο το περιεχόμενο των απαιτήσεων, αλλά και τη σειρά με την οποία θα πρέπει να εφαρμοστούν τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Ο Βανς για την κατάσταση στο πεδίο
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος δήλωσε επίσης ότι έχει επικοινωνήσει προσωπικά με διοικητές στο πεδίο, προκειμένου να σχηματίσει εικόνα για την κατάσταση των επιχειρήσεων.
Παράλληλα, απέρριψε τις ανησυχίες για κρίσιμες ελλείψεις πυρομαχικών και υποστήριξε ότι, αν και οι ιρανικές δυνάμεις μπορούν κατά διαστήματα να πλήττουν εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ, σε μεγάλο βαθμό δεν είναι σε θέση να εμποδίσουν τις ενεργειακές εξαγωγές μέσω της θαλάσσιας οδού.
Ο Βανς απέφυγε να επιβεβαιώσει εάν ηγείται προσωπικά των ειρηνευτικών συνομιλιών, σημειώνοντας ωστόσο ότι έχει ενεργό ρόλο στις προσπάθειες επίλυσης της σύγκρουσης.
«Σίγουρα έχω εμπλοκή», δήλωσε, προσθέτοντας ότι τελικά «ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών είναι αυτός που καθορίζει τις εξελίξεις».
Το κόστος του πολέμου και η πολιτική πίεση
Ο πόλεμος έχει προκαλέσει σημαντικές αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές, ενώ παράλληλα έχει μετατραπεί σε πολιτικό ζήτημα στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με το Reuters, το κόστος της σύγκρουσης υπολογίζεται σε περίπου 3 δισ. δολάρια τον μήνα, ενώ η άνοδος των τιμών ενέργειας δημιουργεί πρόσθετη πίεση στην κυβέρνηση Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ουάσινγκτον επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτό τον δρόμο της διπλωματίας, αλλά ταυτόχρονα επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία με την Τεχεράνη θα πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένες κινήσεις στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Το εάν η απαίτηση για ουσιαστικό περιορισμό του εμπλουτισμού μπορεί να αποτελέσει βάση για συμφωνία παραμένει ένα από τα κρίσιμα ζητήματα των επόμενων ημερών.
