Σε τροχιά επανεκκίνησης εισέρχεται το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, καθώς η γαλλική εταιρεία Nexans, ανάδοχος του έργου Great Sea Interconnector (GSI), κατέθεσε αίτημα για την έκδοση άδειας διεξαγωγής υποθαλάσσιων ερευνών με το εξειδικευμένο πλοίο «VB Abeille Marengo».
Η κίνηση αυτή αποτελεί το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την επανέναρξη των εργασιών βυθομέτρησης, οι οποίες είναι απαραίτητες πριν από την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου που θα συνδέει την Κρήτη με την Κύπρο. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι προπαρασκευαστικές ενέργειες έχουν προχωρήσει και, εφόσον ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες διαδικασίες αδειοδότησης, οι έρευνες ενδέχεται να ξεκινήσουν μέσα στο τρίτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου.
Το αίτημα της Nexans και η διαδικασία αδειοδότησης
Η αίτηση υποβλήθηκε στις 8 Οκτωβρίου στην αρμόδια διεύθυνση του υπουργείου Εξωτερικών, με τη γαλλική εταιρεία να ζητά κατ’ εξαίρεση άδεια για τη χρήση του πλοίου «VB Abeille Marengo» στις ερευνητικές εργασίες.
Το επόμενο βήμα προβλέπει εισήγηση του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, προς τη διυπουργική Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ), η οποία θα λάβει την τελική απόφαση για την αδειοδότηση.
Εφόσον η γνωμοδότηση είναι θετική, η διαδικασία θα περάσει στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας και ειδικότερα στην Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού. Η τελευταία θα πρέπει, εντός 48 ωρών, να εκδώσει την απαραίτητη NAVTEX, προσδιορίζοντας τις θαλάσσιες περιοχές όπου θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες και τη διάρκειά τους.
Η εταιρεία ζητά τη δυνατότητα διεξαγωγής των εργασιών έως το τέλος του 2026, με βάση την ισχύουσα ανανέωση της σχετικής άδειας από το υπουργείο Εξωτερικών.
Γιατί απαιτείται ειδική άδεια για το γαλλικό πλοίο
Η διαδικασία συνδέεται με το γεγονός ότι μέρος των ερευνών θα πραγματοποιηθεί εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Για τον λόγο αυτό, οι αρμόδιες λιμενικές αρχές και οι ενώσεις πλοιοκτητών καλούνται να εξετάσουν εάν υπάρχουν διαθέσιμα πλοία υπό ελληνική σημαία που διαθέτουν τις απαραίτητες τεχνικές προδιαγραφές.
Η χρήση του γαλλικού πλοίου ζητείται κατ’ εξαίρεση, καθώς οι εργασίες απαιτούν εξειδικευμένο εξοπλισμό και δυνατότητες που δεν είναι αυτονόητο ότι μπορούν να καλυφθούν από διαθέσιμα ελληνικά σκάφη.
Παράλληλα, η Nexans έχει πραγματοποιήσει τεχνικές επαφές και με την Κυπριακή Δημοκρατία, καθώς η Κύπρος αποτελεί τον τελικό προορισμό της συγκεκριμένης ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί, η γαλλική πλευρά έχει κατανοήσει ότι το αίτημα για την άδεια θα υποβληθεί στις αρμόδιες ελληνικές αρχές. Η Αθήνα, από την πλευρά της, δεν έχει προχωρήσει σε συνεννόηση με αρχές άλλου κράτους πέραν της Γαλλίας και της Κύπρου για την εκτέλεση του έργου.
Οι έρευνες που θα προηγηθούν της πόντισης
Πριν από την εγκατάσταση του καλωδίου απαιτείται λεπτομερής χαρτογράφηση του θαλάσσιου πυθμένα στη διαδρομή μεταξύ Κρήτης και Κύπρου.
Οι εργασίες περιλαμβάνουν ωκεανογραφικές και βυθομετρικές έρευνες, με στόχο να αποτυπωθούν τα χαρακτηριστικά του βυθού και να εντοπιστούν σημεία που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν τεχνικές δυσκολίες κατά την εγκατάσταση και την προστασία του καλωδίου.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα μεγάλα βάθη, οι απότομες υποθαλάσσιες πλαγιές και οι γεωμορφολογικές ιδιαιτερότητες της διαδρομής. Τα στοιχεία που θα συγκεντρωθούν θα συμβάλουν στον καθορισμό της κατάλληλης μεθόδου πόντισης και προστασίας του υποβρύχιου καλωδίου.
Τις προκαταρκτικές έρευνες έχει αναλάβει η ιταλική εταιρεία Next Geosolutions Europe SpA, κατόπιν ανάθεσης από τη Nexans.
Ο κρίσιμος παράγοντας της Τουρκίας
Παρά την κινητικότητα σε τεχνικό και διοικητικό επίπεδο, η επανεκκίνηση του έργου εξακολουθεί να συνδέεται με τις γεωπολιτικές συνθήκες στην περιοχή.
Η Τουρκία είχε αποτελέσει βασικό εμπόδιο στις προηγούμενες προσπάθειες διεξαγωγής ερευνών, τόσο το 2024 όσο και το 2025, όταν δεν επέτρεψε στην πράξη την πραγματοποίησή τους σε θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κάσου και εκτός των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Για τον λόγο αυτό, η στάση της Άγκυρας θεωρείται καθοριστική για την εξέλιξη του Great Sea Interconnector. Μέχρι στιγμής, η τουρκική πλευρά τηρεί στάση αναμονής, επαναλαμβάνοντας τη θέση της υπέρ της συνεργασίας και του συντονισμού.
Το ζητούμενο για την Αθήνα και τη Λευκωσία είναι να διαμορφωθούν οι συνθήκες ώστε οι έρευνες να προχωρήσουν χωρίς νέες καθυστερήσεις και εμπόδια.
Πότε μπορεί να αρχίσουν οι εργασίες
Η ολοκλήρωση της διαδικασίας αδειοδότησης και η έκδοση της NAVTEX αποτελούν τα επόμενα κρίσιμα βήματα. Εφόσον δεν υπάρξουν καθυστερήσεις, οι έρευνες μπορούν να ξεκινήσουν μέσα στο δεύτερο μισό του Οκτωβρίου, με την εταιρεία να έχει ζητήσει άδεια δραστηριοποίησης έως το τέλος του έτους.
Οι προπαρασκευαστικές κινήσεις των τελευταίων ημερών δείχνουν ότι η τεχνική προετοιμασία για την επανέναρξη των βυθομετρήσεων έχει προχωρήσει σημαντικά. Ωστόσο, η τελική αδειοδότηση και οι εξελίξεις στο πεδίο θα καθορίσουν εάν το έργο θα μπορέσει πράγματι να περάσει στην επόμενη φάση.
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου αποτελεί ένα έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή σύνδεση των δύο χωρών. Η επανέναρξη των ερευνών θα είναι ένα σημαντικό βήμα προς την υλοποίησή του, χωρίς όμως να σημαίνει ότι έχουν ξεπεραστεί όλες οι τεχνικές, διοικητικές και γεωπολιτικές δυσκολίες.
